Locarno Sınıf 23: Sıhhi Tesisat, Isıtma ve Klima

Locarno Sınıflandırmasının yirmi üçüncü sınıfı sıvı dağıtım ekipmanını, sıhhi tesisatı, ısıtma, havalandırma ve klima ürünlerini kapsar. Bu rehber teknik zorunluluk sınırını, görsel anlatımın hazırlanışını ve sektöre uygun koruma planını ele alır.

Yirmi üçüncü sınıfın kapsamı

Bu sınıf, suyun ve havanın dağıtımına, ısıtmaya ve iklimlendirmeye yarayan donanımı toplar. Musluk ve bataryalar, duş başlıkları ve sistemleri, lavabo, klozet ve rezervuarlar, küvet ve duş tekneleri, borular ile bağlantı parçaları, vanalar, radyatör ve havlupanlar, kombi ve kazan gövdeleri, şofben, havalandırma menfezleri, kanal kapakları, klima iç ve dış üniteleri, soba ve şömine gövdeleri ile katı yakıt ürünleri bu başlık altında değerlendirilir. Sınıf kendi içinde alt gruplara ayrılmış olup ürün, işlevine en yakın alt grupta kayda geçer.

Komşu sınıflarla sınır dikkat gerektirir. Banyo dolabı mobilyaya ilişkin sınıfta, sabunluk ve diş fırçalığı gibi ev eşyaları kendi sınıfında, oda termostatının elektronik gövdesi ise ölçüm ve kumanda cihazlarına ilişkin sınıfta ele alınabilir. Sınıf kodu, dosyanın hangi ürün ailesinde arandığını gösteren idari bir bilgidir ve tarama çalışmasına hizmet eder; hakkın kapsamını göstermez. Kapsamı, başvurudaki görsel anlatım ile bunun bilgilenmiş kullanıcıda bıraktığı genel izlenim ortaya koyar. Yanlış kodlama tasarımı korumasız bırakmaz, fakat dosyanın araştırmalarda görünmesini ve izlenmesini zorlaştırır.

Teknik zorunluluk savunması ve sınırları

Bu sınıftaki uyuşmazlıklarda en sık ileri sürülen savunma, görünümün teknik işlevden doğduğu iddiasıdır. Bir bataryanın gövde çapı, su yolunun geçtiği hacim ve tezgâha bağlanan alt rakorun ölçüsü büyük ölçüde işlevle belirlenir; radyatörde ise ısı transferi yüzey alanını, tesisat bağlantısı boru merkez aralığını dayatır. Teknik işlevin zorunlu kıldığı görünüm özellikleri koruma dışında kalır. Ayrıca başka bir ürüne mekanik olarak bağlanabilmek için zorunlu biçim ve ölçüler bakımından da ayrı bir sınırlama söz konusudur.

Ancak bu savunma bütün görünümü kapsamaz. Zorunluluk yalnızca belirli bir sonucu sağlamak için başka biçim seçeneği bulunmayan hâllerde kabul edilir. Aynı işlevi farklı görünümlerle sağlayan çok sayıda ürün varsa serbest alan mevcuttur ve o alandaki tercihler korunur. Bataryada gövde kesitinin oranı, kol biçimi ve geçiş yarıçapları, radyatörde dilim profili, panel yüzeyinin oluk düzeni ve başlık kapağının biçimi bu alana girer. Savunmanın karşılanabilmesi için serbestlik alanının başvuru öncesinde belgelenmesi yararlıdır. Bu belgeleme, hükümsüzlük iddialarına karşı da dayanak oluşturur.

Görsel anlatımın hazırlanması

Bu ürünlerde kesit ve montaj hâlleri görsel setin ayırt edici parçasıdır. Radyatörde panel profilinin kesiti dilim geometrisini anlatır; tek dilimin görünüşü ile birden çok dilimin yan yana geldiği bütünsel görünüş birlikte verildiğinde tekrar düzeni okunur. Bataryada gövde ve kol için ayrı yakın görünüşler, klima ünitelerinde kanat açık ve kapalı hâlleri yararlıdır. Duvara ya da tezgâha gömülen bölümler normal kullanımda görünmediğinden bunlar kesik çizgiyle ayrılarak istem dışında bırakılabilir. Görsellerin tümü aynı tasarımı ve tutarlı bir ölçek anlayışını yansıtmalıdır.

Bu sektörde ürün serileri geniştir ve çoklu başvuru sıkça kullanılır. Koşul, tasarımların aynı sınıfta yer almasıdır; süsleme niteliğindeki tasarımlar bakımından bu koşul aranmaz. Aynı serideki lavabo bataryası ile duş bataryası birlikte sunulabilirken, farklı sınıfa giren bir banyo dolabının aynı dosyaya eklenmesi eksikliğe yol açar. Her tasarımın kendi görsel setiyle ve düzenli numaralandırmayla verilmesi, devir, lisans ve kısmi hükümsüzlük işlemlerinde hangi ürünün konu edildiğini tereddütsüz gösterir. Böylece serideki her ürünün koruma kapsamı ayrı ayrı okunabilir kalır.

Kamuya sunum ve yenilik değerlendirmesi

Bu alanda tanıtım genellikle projeye ve bayi ağına yöneliktir. Yapı ve tesisat fuarlarındaki stant sunumları, bayi ve proje kataloglarının dağıtımı, teknik broşürler, showroom teşhiri, e-ticaret sayfalarındaki ürün fotoğrafları ve sosyal medya paylaşımları kamuya sunum olarak değerlendirilebilir. Bu şekilde görünür hâle gelen bir ürün görünümü, sonraki başvurunun yeniliğini ortadan kaldırabilir. Gizlilik yükümlülüğü altında yürütülen proje çalışmaları kural olarak bu kapsamda değildir; ilişkinin yazılı kayda bağlanması ispat kolaylığı sağlar. Tanıtım tarihlerinin kayıt altına alınması sonraki değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Bir batarya kolu ya da radyatör paneli çoğu kez showroom teşhiriyle ve proje kataloğunda ilk kez görünür hâle gelir. Üreticinin kendi tanıtımı, on iki aylık hoşgörü süresi içinde başvuru yapıldığında yenilik incelemesinin dışında kalır. Bu süreyi sonuna kadar kullanmak yine de risklidir; benzer bir panel yüzeyini bağımsız geliştiren rakip başvuruda öne geçebilir. Tescil alınmayan tasarımda koruma kamuya sunumdan itibaren üç yılla sınırlıdır ve yalnızca kopyalanmaya karşı işler. Tescilli tasarım beş yıl korunur, beşer yıllık dönemlerle en çok yirmi beş yıla ulaşır; uzun ömürlü serilerde yenileme takvimi izlenmelidir.

Tesisat ve iklimlendirme ürünlerinde strateji

Koruma araçlarının birlikte kurgulanması bu alanda özellikle gereklidir. Gövde biçimi, kol profili, panel yüzeyi ve menfez düzeni tasarım tescilinin konusudur. Ürün ailesinde tekrar eden ve kaynak gösterme işlevi kazanmış bir işaret marka korumasından yararlanabilir; markanın süresiz yenilenebilmesi, uzun süre üretimde kalan serilerde avantaj sağlar. Kartuş yapısı, ısı değiştirici düzeni ya da hava yönlendirme çözümü teknik yenilik içeriyorsa patent veya faydalı model değerlendirilir. Böylece tasarım korumasının dışında kalan teknik katkı da güvence altına alınabilir.

Bir klima iç ünitesi serisi hedef pazara girmeden önce koruma haritası çıkarılır. Türkiye, tasarımların uluslararası tesciline ilişkin Lahey sisteminin tarafıdır; tek başvuruyla birden çok ülkede koruma istenebilir. İlk başvurudan itibaren altı aylık rüçhan hakkının kullanılması, arada yapılan proje yayınlarının etkisini ortadan kaldırır. Yayımlanan tasarımlara üç aylık itiraz süresi içinde karşı çıkılabildiğinden rakip başvuruların düzenli izlenmesi plana eklenir; izleme aksadığında bu olanak süre geçtikten sonra fark edilir. Tasarım hakkına tecavüzde izlenecek yol hukuk davasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Rakip, batarya biçiminin teknik zorunluluk olduğunu ileri sürebilir mi?

Bu savunma yalnızca başka biçim seçeneği bulunmayan görünüm özellikleri bakımından sonuç doğurur. Aynı işlevi farklı biçimlerle sağlayan örneklerin varlığı serbest alanı gösterir.

Radyatör tasarımında kesit görünüşü gerekli midir?

Dilim ve panel profilinin anlaşılması için kesit yararlıdır. Ayrıca tek dilim ile çoklu dilim görünüşünün birlikte verilmesi tekrar düzenini ortaya koyar.

Duvara gömülen bölümler görsellerde gösterilmeli midir?

Normal kullanımda görünmeyen bölümler değerlendirmeye alınmaz. Bu kısımlar kesik çizgiyle ayrılarak koruma talebinin dışında bırakılabilir.