Locarno Sınıf 28: Eczacılık, Kozmetik ve Tuvalet Ürünleri

Locarno Sınıflandırmasının yirmi sekizinci sınıfı eczacılık ve kozmetik ürünleri ile tuvalet malzemelerini kapsar. Bu rehber yalnızca ambalaj, şişe, aplikatör ve ürün biçimi gibi görünüm unsurlarını ele alır; tıbbi veya farmakolojik hiçbir bilgi içermez.

Yirmi sekizinci sınıfın kapsamı

Bu sınıf, kişisel bakım ve sağlık alanında kullanılan ürünlerin görünümlerini toplar. Krem kavanozları, serum ve parfüm şişeleri, pompa ve valf başlıkları, ruj ve maskara gövdeleri, far ve allık paletleri, aplikatör uçları ve fırçaları, tırnak bakım setleri, saç maşası ve düzleştirici gövdeleri, peruk ve postiş biçimleri, tablet ve kapsül dış biçimleri ile blister yerleşimleri bu başlık altında değerlendirilir. Sınıf alt gruplara ayrılmıştır ve her ürün işlevine en yakın alt grupta ele alınır.

Komşu sınıflarla ayrım gözetilmelidir. Diş fırçası ve saç fırçası fırça imalatına ilişkin sınıfta, genel amaçlı cam şişe ve kutular ambalaj ve kaplara ilişkin sınıfta, banyo bataryası ve duş başlığı ise sıhhi tesisata ilişkin sınıfta değerlendirilir. Sınıf numarası dosyanın sicil düzenindeki yerini gösteren idari bir kayıttır ve tarama çalışmasına hizmet eder; koruma kapsamını belirlemez. Kapsamı, başvurudaki görsel anlatım ile bunun bilgilenmiş kullanıcıda bıraktığı genel izlenim ortaya koyar. Hatalı kod hakkı kendiliğinden düşürmez, yalnızca araştırmayı ve izlemeyi güçleştirir.

Görünüm koruması ile düzenleyici rejimin ayrılması

Bu rehberin konusu yalnızca görünümdür. Ürünün içeriği, etkisi, kullanım amacı ve uygulaması tasarım değerlendirmesinin dışındadır ve burada ele alınmaz. Tasarım hakkı; şişe siluetine, kapak oranlarına, pompa başlığının kesitine, aplikatör ucunun biçimine, palet gözlerinin yerleşimine, tablet dış biçimine ve yüzey dokusuna yönelir. İlaç ve kozmetik ürünlerin piyasaya arzı ayrı bir düzenleyici onay ve bildirim rejimine tabidir; tasarım tescili bu rejimin yerine geçmez ve ürünün piyasaya sunulabileceği anlamına gelmez. Bu iki süreç ayrı takvimlerde ve birbirinden bağımsız biçimde yürütülmelidir.

İkinci sınır teknik zorunluluktan doğar. Dolum hattı uyumu, sızdırmazlık, dozaj hassasiyeti, ışıktan korunma ve taşıma dayanımı bazı hatları fiilen belirler; teknik işlevin zorunlu kıldığı görünüm özellikleri koruma dışında kalır. Buna karşılık kozmetik ambalajında tasarımcı serbestliği geniştir ve bu genişlik ayırt edicilik eşiğini yükseltir. Küçük hacimli ürünlerde bilgilenmiş kullanıcı ayrıntıya dikkatle baktığından omuz kıvrımı, kapak yüksekliği ve boyun oranı gibi tercihler genel izlenimi değiştirebilir. Başvuru öncesinde bu ayrım yapılmalıdır. Ayrım, sonraki uyuşmazlıkta savunulacak alanı da netleştirir.

Görsel anlatımın hazırlanması

Görsel set korunmak istenen biçimi eksiksiz aktarmalıdır. Şişe ve kavanozlarda altı yönlü görünüşün yanında kapak takılı ve çıkarılmış hâller, pompalı ürünlerde başlığın yakın görünüşü, aplikatörlü ürünlerde aplikatörün gövdeden ayrılmış görünüşü, paletlerde kapak açık üstten görünüş yararlıdır. Şeffaf ve yarı saydam ambalajda içeriğin görüntüyü bulanıklaştırmaması için sade sunum tercih edilir. Etiket ve yazılar korunmak istenmiyorsa görsellerde bunlardan arındırılmış bir set kullanılmalıdır. Koruma talep edilmeyen unsurlar kesik çizgiyle ayrılır. Görsellerin tamamı aynı tasarımı ve tutarlı bir ölçek anlayışını yansıtmalıdır.

Kozmetik ürünler seri hâlinde geliştirildiğinden çoklu başvuru bu alanda yaygındır. Aranan koşul, aynı dosyadaki tasarımların aynı sınıfta yer almasıdır; süsleme niteliğindeki tasarımlar bakımından bu koşul aranmaz. Aynı serinin krem kavanozu, serum şişesi ve pompa başlığı birlikte sunulabilirken, seriye eşlik eden bir makyaj çantasının aynı dosyaya eklenmesi eksikliğe yol açar. Her tasarımın kendi görsel setiyle ve düzenli numaralandırmayla verilmesi, devir, lisans ve kısmi hükümsüzlük işlemlerinde hangi ürünün konu edildiğini tereddütsüz gösterir.

Kamuya sunum ve yenilik değerlendirmesi

Bu sektörde tanıtım çok kanallı yürür ve hızlı ilerler. Kozmetik ve ambalaj fuarlarındaki teşhirler, zincir mağaza ve eczane tanıtım dosyaları, dijital pazaryeri listeleri, tanıtım videoları, işbirliği yapılan içerik üreticilerinin paylaşımları, basın bültenleri ve kurumsal internet sitesindeki duyurular kamuya sunum sayılabilir. Kamuya sunulmuş bir görünüm sonraki başvurunun yeniliğini ortadan kaldırabilir. Gizlilik yükümlülüğü altında paylaşılan numuneler kural olarak bu kapsamda değildir; yazılı kayıt ispat bakımından önem taşır. Tanıtım tarihleri kayıt altına alınmalıdır.

Bir serum şişesi ya da fondöten kapağı, lansman görselleriyle birlikte pazaryeri sayfalarına düştüğü anda kamuya sunulmuş sayılır. Üreticinin kendi yaptığı bu duyuru, on iki aylık hoşgörü süresi içinde başvuru yapıldığı sürece yenilik incelemesinde dikkate alınmaz. Lansman takviminin sıkışık olduğu bu alanda sürenin sonunu beklemek risklidir, çünkü benzer ambalaj biçimleri hızla çoğalır. Tescil alınmamış tasarımda koruma ilk sunumdan itibaren üç yıl işler ve yalnızca kopyalanmaya karşı sonuç verir. Tescilli koruma beş yıl sürer ve beşer yıllık dönemlerle en çok yirmi beş yıla ulaşır.

Kozmetik ve ambalaj üreticileri için koruma planı

Koruma araçları burada birbirini tamamlar. Ambalajın üç boyutlu biçimi tasarım tescilinin konusudur. Ambalaj üzerindeki ve seride tekrar eden, kaynak gösterme işlevi kazanmış işaret marka korumasından yararlanabilir; marka on yıllık dönemlerle yenilenebildiğinden köklü serilerde uzun vadeli avantaj sağlar. Ayırt edici bir şişe biçimi koşulları oluştuğunda üç boyutlu marka olarak da değerlendirilebilir; bu değerlendirme tasarım tescilinden bağımsızdır. Pompa ve dozaj düzeneğinin teknik katkısı bakımından patent veya faydalı model yolu ayrıca incelenir. Bu araçların birlikte planlanması koruma boşluklarını azaltır.

Ambalaj tasarımı çoğu kez dış ajanslardan alınır. Bu durumda hak sahipliğinin ve devrin sözleşmede açıkça düzenlenmesi, başvuru sahibinin belirlenmesindeki tartışmayı önler. İhracatta koruma yurt içiyle sınırlı kalmamalıdır; Türkiye, tasarımların uluslararası tesciline ilişkin Lahey sisteminin tarafıdır ve tek başvuruyla birden çok ülkede koruma talep edilebilir. İlk başvurudan itibaren altı aylık rüçhan hakkı araya giren yayınların etkisini önler. Yayımlanan tasarımlara karşı üç aylık itiraz yolu vardır. Güncel ücret TÜRKPATENT'in yayımladığı tarifeden teyit edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tasarım tescili kozmetik ürünün piyasaya arzı için yeterli midir?

Hayır. Piyasaya arz ayrı bir düzenleyici onay ve bildirim rejimine tabidir. Tasarım tescili yalnızca görünüm üzerinde hak sağlar.

Şişe biçimi hem tasarım hem marka olarak korunabilir mi?

Koşulları oluştuğunda evet. Tasarım görünümü, marka ise kaynak gösterme işlevini korur ve ikisi birlikte kullanılabilir.

Ambalaj tasarımını ajans yaptıysa başvuruyu kim yapar?

Hak sahipliği sözleşmeye göre belirlenir. Devrin yazılı olarak düzenlenmesi, başvuru sahibinin belirlenmesindeki tartışmayı önler.