Locarno Sınıf 31: Yiyecek ve İçecek Hazırlama Makineleri

Locarno Sınıflandırmasının otuz birinci sınıfı yiyecek ve içecek hazırlamak için kullanılan makine ve aparatları kapsar. Bu rehber, ev tipi cihazlar ile endüstriyel mutfak ekipmanı arasındaki ayrımı ve tasarım korumasının nasıl kurulduğunu açıklar.

Otuz birinci sınıfın kapsamı

Bu sınıf, yiyecek ve içeceğin hazırlanmasında kullanılan makine ve aparatları toplar. Kahve ve espresso makineleri, çay demleme üniteleri, mikser ve blender gövdeleri, doğrayıcı ve rendeler, meyve sıkacakları, hamur yoğurma makineleri, et kıyma ve dilimleme üniteleri, fritöz ve ızgara gövdeleri, konveyörlü fırın kabinleri, buz ve dondurma makineleri, sebze soyma ve yıkama üniteleri bu başlık altında değerlendirilir. Sınıf alt gruplara ayrılmış olup her cihaz işlevine en yakın alt grupta ele alınır. Rehberin konusu bu cihazların yalnızca dış görünümüdür.

Komşu sınıflarla ayrım gözetilmelidir. Servis tabağı, tencere ve çatal bıçak ev eşyalarına ilişkin sınıfta, saklama kabı ve içecek şişesi ambalaj ve kaplara ilişkin sınıfta, sanayi ölçeğinde gıda işleyen büyük üretim hattı makineleri ise genel makinelere ilişkin sınıfta değerlendirilebilir. Sınıf numarası dosyanın sicil düzenindeki yerini gösteren idari bir kayıttır ve tarama çalışmasına hizmet eder; korumanın kapsamını çizmez. Kapsamı, başvurudaki görsel anlatım ve bunun bilgilenmiş kullanıcıdaki genel izlenimi ortaya koyar. Yanlış kodlama hakkı tek başına ortadan kaldırmaz.

Ev tipi cihaz ile endüstriyel ekipman ayrımı

İki ürün ailesinde tasarım ölçütleri farklı okunur. Ev tipi cihazlarda ürün mutfak tezgâhında görünür durur ve estetik beklenti yüksektir; gövde silueti, tutamak biçimi, kadran ve panel yerleşimi, malzeme ve renk düzeni serbestçe seçilebildiğinden tasarımcı serbestliği geniştir. Serbestliğin genişlemesi ayırt edicilik eşiğini yükseltir ve küçük farklar tek başına yeterli sayılmayabilir. Değerlendirmede ölçüt, bilgilenmiş kullanıcıda oluşan genel izlenimin daha önce kamuya sunulmuş tasarımlardan farklı olup olmadığıdır. Bu nedenle ev tipi cihazlarda biçim tercihleri baştan kayıt altına alınmalıdır.

Endüstriyel mutfak ekipmanında ise biçim işleve sıkı biçimde bağlıdır. Hijyen gerekleri, temizlenebilir yüzeyler, ısı ve buhar yönetimi, modüler tezgâh ölçüleri ve iş akışı zorunlulukları gövde hatlarını büyük ölçüde sabitler; teknik işlevin zorunlu kıldığı görünüm özellikleri koruma dışında kalır. Serbestliğin daraldığı bu üründe bilgilenmiş kullanıcı ayrıntıya daha dikkatli bakar ve kapak menteşesinin profili, panel bölünmesi, ayak düzeni ya da kenar kıvrımı gibi tercihler belirleyici olabilir. Başvuru bu ayrım gözetilerek kurulmalıdır. Ayrım, savunulacak alanı da netleştirir.

Görsel anlatımın hazırlanması

Görsel set korunmak istenen görünümü eksiksiz aktarmalıdır. Kapaklı ve hazneli cihazlarda kapak açık ve kapalı hâller, sökülebilir parçalı ürünlerde parçaların ayrılmış görünüşü, kahve makinelerinde grup başlığının yakın görünüşü, endüstriyel ekipmanda tezgâha yerleştirilmiş montajlı bir görünüş yararlıdır. Cihazın kendi kumanda yüzeyi korunmak isteniyorsa panelin ayrı bir yakın görünüşü eklenir. Koruma talep edilmeyen çevre unsurları kesik çizgiyle ayrılmalı ve görsellerin tamamı aynı tasarımı tutarlı bir ölçekte yansıtmalıdır. Sade zemin ve net görünüşler biçimin okunmasını kolaylaştırır.

Bu alanda ürünler seri hâlinde geliştirildiğinden çoklu başvuru işlevseldir. Aranan koşul, aynı dosyadaki tasarımların aynı sınıfta yer almasıdır; süsleme niteliğindeki tasarımlar bakımından bu koşul aranmaz. Aynı serinin kahve makinesi, öğütücü ve süt ısıtma ünitesi birlikte sunulabilirken, seriyle uyumlu bir fincan takımının aynı dosyaya eklenmesi eksikliğe yol açar. Her tasarımın kendi görsel setiyle ve düzenli numaralandırmayla verilmesi, devir, lisans ve kısmi hükümsüzlük işlemlerinde hangi ürünün konu edildiğini tereddütsüz gösterir. Böylece serideki her cihazın kapsamı ayrı okunabilir kalır.

Kamuya sunum ve yenilik değerlendirmesi

Bu sektörde tanıtım hem tüketiciye hem de kurumsal alıcıya yöneliktir. Ev aletleri ve otel ekipmanı fuarlarındaki teşhirler, bayi ve distribütör katalogları, mağaza raflarındaki ilk sunumlar, e-ticaret listeleri, tanıtım videoları, şef ve mutfak profesyonelleriyle yürütülen demonstrasyonlar ve internet sitesindeki ürün sayfaları kamuya sunum sayılabilir. Kamuya sunulmuş bir görünüm sonraki başvurunun yeniliğini ortadan kaldırabilir. Gizlilik yükümlülüğü altında yürütülen numune çalışmaları kural olarak bu kapsamda değildir; yazılı kayıt ispat bakımından önemlidir. Tanıtım tarihlerinin kayıt altına alınması değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Yeni bir kahve değirmeni ya da planet mikser, çoğu kez şeflerle yürütülen demonstrasyonda ve fuar teşhirinde ilk kez görülür. Üreticinin kendi tanıtımı, on iki aylık hoşgörü süresi içinde başvuru yapıldığında yenilik incelemesine yansımaz. Lansmanı fuar takvimine bağlayan işletmelerde sürenin sonunu beklemek risklidir; aynı gövde çözümünü bağımsız geliştiren üçüncü kişi önce başvurabilir. Tescil alınmamış tasarım kamuya sunumdan itibaren üç yıl boyunca ve yalnızca kopyalanmaya karşı korunur. Tescilli koruma beş yıl sürer, beşer yıllık dönemlerle en çok yirmi beş yıla ulaşır; cihaz yaşam döngüsü buna göre planlanır.

Cihaz üreticileri için koruma planı

Koruma araçları birlikte kurgulanmalıdır. Cihaz gövdesinin biçimi, panel düzeni ve yüzey çözümü tasarım tescilinin konusudur. Ürün ailesinde tekrar eden ve kaynak gösterme işlevi kazanmış bir işaret marka korumasından yararlanabilir; markanın on yıllık dönemlerle yenilenebilmesi, uzun ömürlü cihaz aileleri bakımından avantaj sağlar. Öğütme düzeninin, ısıtma çözümünün ya da kilit mekanizmasının teknik katkısı bakımından patent veya faydalı model yolu ayrıca değerlendirilir. Dış tasarım ofisiyle çalışılıyorsa hak sahipliği sözleşmede açıkça düzenlenmelidir. Bu düzenleme, başvuru sahibinin belirlenmesindeki tartışmayı önler.

Otel ve toplu mutfak ekipmanında satış çoğu kez distribütör ağıyla yürür; koruma da bu ağın uzandığı ülkelere göre kurulur. Türkiye, tasarımların uluslararası tesciline ilişkin Lahey sisteminin tarafı olduğundan tek başvuruyla birden çok ülkede koruma istenebilir, hedef pazarlardaki teknik gereklilikler ayrıca incelenir. İlk başvurudan itibaren altı aylık rüçhan hakkı, araya giren katalog ve fuar yayınlarının etkisini önler. Yayımlanan tasarımlara karşı üç aylık itiraz süresi bulunduğundan rakip başvurular düzenli izlenir. Cihaz görünümüne yönelen tecavüzde 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca hukuk davası açılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ev tipi ve endüstriyel cihazlar aynı ölçütlerle mi değerlendirilir?

Ölçüt aynıdır, ancak tasarımcı serbestliği farklıdır. Serbestliğin geniş olduğu ev tipi cihazlarda ayırt edicilik eşiği yükselir.

Cihazın kumanda paneli tasarım kapsamında korunabilir mi?

Panelin görünümü korunabilir. Bunun için panelin ayrı bir yakın görünüşünün görsel sete eklenmesi yerinde olur.

Fuarda tanıtılan bir cihaz için sonradan başvuru yapılabilir mi?

On iki aylık hoşgörü süresi içinde yapılabilir. Süre geçerse kendi tanıtımınız yeniliği ortadan kaldırabilir.