Locarno Sınıf 3: Seyahat Eşyaları ve Kişisel Eşya

Valiz, çanta ve şemsiye gibi ürünlerde görünüm satın alma kararını doğrudan etkiler. Locarno sınıflandırmasının üçüncü sınıfı bu eşyaları toplarken, korumanın kapsamını başvuruda sunulan görsel anlatım belirler.

Üçüncü sınıfta yer alan ürünler ve sınırları

Üçüncü sınıf, taşıma ve kişisel kullanım amacıyla üretilen eşyaları bir araya getirir. Bavul ve valiz gövdeleri, sırt çantaları, omuz ve el çantaları, evrak çantaları, okul çantaları, cüzdan ve kartlık gibi küçük deri eşyalar, alet taşıma çantaları, şemsiye, güneş şemsiyesi, baston ve yürüme desteği bu sınıfta değerlendirilir. Ürünün malzemesi deri, tekstil veya sert plastik olabilir; belirleyici olan eşyanın taşınabilir ve kişisel kullanıma yönelik bir kap ya da aksesuar olarak tanımlanmasıdır. Sınıf kendi içinde alt gruplara ayrılır.

Yakın ürünler sık karışır ve ayrımın baştan yapılması gerekir. Kemer ve eldiven gibi giyimi tamamlayan parçalar giyim ve tuhafiye sınıfında, malların nakli için kullanılan sandık ve kasa gibi kaplar ambalaj sınıfında, ev içinde kullanılan saklama kutuları ise ev eşyaları sınıfında ele alınır. Çantanın üzerine işlenen yüzey deseni ile çantanın formunun ayrı değerlendirilebileceği de göz önünde tutulur. Ürün adının bu ayrımları yansıtacak biçimde yazılması araştırmaların isabetini artırır ve sonraki takibi kolaylaştırır.

İşlev baskın ürünlerde koruma tartışması

Seyahat eşyalarında çok sayıda unsur işlevden doğar. Bir valizin tekerlekli olması, teleskopik sapın uzayıp kısalması ya da kabin ölçülerine uygun bir hacim tercihi tek başına ayırt edicilik sağlamaz. Buna karşılık tekerlek yuvasının gövdeye bağlanma biçimi, sap kolunun kesiti, gövdedeki kabartma nervürlerin ritmi ve köşe geçişlerinin yumuşaklığı serbest tasarım tercihine dayanır. Değerlendirme, görünümün işlevi yerine getiren tek olası çözüm olup olmadığına odaklanır ve makul alternatiflerin varlığı korunabilirliği güçlendirir. Fermuar hattının izlediği güzergâh da bu kapsamda ele alınabilir.

Sınıf seçimi ile koruma kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır. Locarno sınıfı idari düzen ve araştırma amacıyla kullanılır; tasarımın koruma kapsamını başvurudaki görsel anlatım belirler. Bir sırt çantasının hatalı sınıfta bildirilmesi hakkı kendiliğinden ortadan kaldırmaz, ancak benzer ürünlerin taranmasını ve idari denetimi zorlaştırır. İthalatın yoğun olduğu bir ürün grubunda bu zorluk, piyasada dolaşan taklitlerin tespitini geciktirebilir. Bu nedenle sınıf tercihinin dosyanın izlenebilirliği açısından dikkatle yapılması ve ürün adının açık yazılması beklenir. Sicilde görünen bilginin doğruluğu, devir ve lisans işlemlerinde de kolaylık sağlar.

Açık ve kapalı hâl ile görsel setin kurulması

Bu ürün grubunda eşyanın kullanım sırasında biçim değiştirmesi görsel anlatımın merkezinde durur. Bir valizin kapalı gövdesi kadar açık hâlinde ortaya çıkan iç bölme düzeni, kayış yerleşimi ve astar birleşimleri görünümün parçası olabilir. Şemsiyede açık ve kapalı hâlin ayrı görünüşlerde verilmesi, tel düzeni ile kubbe formunun birlikte anlaşılmasını sağlar. Teleskopik sapın uzatılmış hâli ayrıca gösterildiğinde, ürünün kullanım sırasındaki silueti de belgelenmiş olur ve kapsam tartışması ihtimali azalır. Kayış ve tutamağın gövdeye bağlandığı noktalar ayrı bir bakışla desteklenebilir.

Alt görünüş çoğu zaman atlanır; oysa tekerlek yerleşimi ve taban ayakları bu bakışla okunur. Dikiş izleri, fermuar hattının geçtiği güzergâh ve metal aksamın gövdedeki konumu net çözünürlükte belgelenir. Yalnızca korunmak istenen ürün görselde yer alır; içine yerleştirilmiş eşyalar veya sunum aksesuarları kapsam tartışması yaratabilir. Görünüşlerin aynı örnek üzerinden ve aynı ölçek anlayışıyla üretilmesi, dosyanın bütünlüğünü korur ve inceleme aşamasında tereddüt doğmasını engeller. Renk korunacaksa görsellerin renkli hazırlanması beklenir. Ölçek tutarlılığının korunması da aynı amaca hizmet eder.

Kamuya sunum biçimleri ve yenilik değerlendirmesi

Seyahat eşyalarında yeni modeller genellikle sektörel fuarlarda ve bayi toplantılarında tanıtılır. Toptancılara gönderilen basılı katalog, elektronik ticaret vitrinine yüklenen ürün görselleri, tanıtım videoları ve sosyal medya paylaşımları kamuya sunum olarak değerlendirilebilir. Tasarımcıya veya haleflerine dayanan bu açıklamalar, başvurudan önceki on iki aylık süre içinde kaldığı sürece yenilik değerlendirmesinde dikkate alınmaz. Üretim ve ihracat takviminin hızlı işlediği bu alanda söz konusu imkân pratikte sıklıkla devreye girer ve zaman kazandırır. Bayi toplantılarında dağıtılan basılı belgelerin tarihleri ayrıca saklanır.

Bu on iki aylık sürenin bir hak değil, sınırlı bir telafi imkânı olduğu unutulmamalıdır. Aynı dönemde üçüncü kişilerin benzer bir modeli piyasaya sunması ihtimali her zaman bulunur ve bu durum ispat yükünü ağırlaştırır. Tescilsiz tasarım koruması kamuya ilk sunumdan itibaren üç yıl sürer ve kopyalamanın ispatını gerektirir. Tescilli koruma ise beş yıl için doğar, beşer yıllık dönemlerle yenilenerek en çok yirmi beş yıla kadar sürdürülebilir; yayıma itiraz için öngörülen üç aylık süre de takip edilir.

Ürün ailesi, marka ilişkisi ve ihracat

Seyahat eşyaları çoğu zaman aynı tasarım diliyle üretilen bir aile oluşturur. Aynı gövde anlayışının farklı hacimlerde tekrarlandığı bir valiz serisi için çoklu başvuru düşünülebilir; çoklu başvurudaki tasarımların süslemeler dışında aynı sınıfta yer alması arandığından, seri içindeki ürünlerin aynı sınıfta toplanması kolaylık sağlar. Aileye ait olmayan bir aksesuar aynı dosyaya eklenmek istendiğinde bu kural nedeniyle ayrı bir başvuru gündeme gelebilir ve planlama baştan buna göre yapılır. Böylece seri bütün hâlinde ve tek bir takvim içinde ele alınabilir.

Koruma türleri birbirini tamamlar. Çanta üzerindeki tekrar eden işaret veya metal aksama işlenen amblem marka yoluyla, ürünün formu tasarım yoluyla korunur; kilit mekanizması ya da katlanma sistemi teknik bir yenilik içeriyorsa patent ve faydalı model değerlendirilir. İhracat hedefleniyorsa Türkiye'nin taraf olduğu Lahey sistemi üzerinden tek başvuruyla çoklu ülke koruması istenebilir ve altı aylık rüçhan süresi planlamaya dâhil edilir. Başvuru ve yenilemeye ilişkin güncel ücret TÜRKPATENT'in yayımladığı tarifeden teyit edilmelidir. Hangi hakkın öne çıkacağı ürünün pazardaki ömrüne göre değişir.

Sıkça Sorulan Sorular

Valizin tekerlekli olması tasarım korumasını engeller mi?

Tekerlekli olmak işlevsel bir tercihtir ve tek başına ayırt edicilik sağlamaz. Tekerlek yuvasının biçimi, gövde ile birleşimi ve yüzey düzeni görünümün korunabilir unsurları arasında yer alabilir.

Şemsiye başvurusunda hangi görünüşlerin sunulması beklenir?

Şemsiyenin açık ve kapalı hâli ayrı görünüşlerde sunulduğunda kubbe formu ile tel düzeni birlikte anlaşılır. Sap detayı ve üst bakış da anlatımı tamamlayan görünüşler arasındadır.

Çanta üzerindeki desen ile çantanın formu birlikte mi korunur?

Yüzey deseni ile ürün formu farklı değerlendirmelere tabi olabilir. Hangisinin korunmak istendiği görsel anlatımda açıkça belirmelidir, çünkü kapsamı görseller belirler.