Locarno Sınıf 7: Ev Eşyaları Tasarım Tescili

Sofra ve mutfak ürünlerinde görünüm, işlevle iç içe gelişen bir değerdir. Locarno sınıflandırmasının yedinci sınıfı başka sınıflarda yer almayan ev eşyalarını toplarken, korumanın sınırını başvurudaki görseller çizer.

Yedinci sınıfın kapsamı ve artık nitelik

Yedinci sınıf, başka sınıflarda özel olarak sayılmayan ev eşyalarını toplayan bir başlık olarak kurgulanmıştır. Tabak, çanak ve servis takımları, bardak ve sürahi gibi içecek kapları, çatal bıçak takımları, tencere, tava ve düdüklü tencere gibi pişirme kapları, çaydanlık ve demlikler, tepsi ve servis standları, saklama kapları, el ile kullanılan mutfak gereçleri ve benzeri ürünler bu sınıfta değerlendirilir. Sınıf alt gruplara ayrılır; ürün adının doğru grubu işaret etmesi araştırmayı belirgin biçimde kolaylaştırır.

Artık nitelikteki bir sınıf olduğundan komşu sınırların kontrolü özellikle gerekir. Mutfak dolabı ve yemek masası mobilya sınıfında, bulaşık fırçası ve süpürge fırça imalatı sınıfında, elektrikli pişirici ve mutfak robotu gibi cihazlar makine ve cihazlara ilişkin sınıfta, ürünün satışta kullanıldığı karton kutu ise ambalaj sınıfında ele alınır. Aynı mutfakta kullanılan ürünlerin farklı sınıflara dağılması olağandır ve başvuru planlanırken bu dağılımın baştan görülmesi beklenir. Ürün adının doğru yazılması, bu dağılımın sonradan izlenmesini ve dosya takibini kolaylaştırır.

Zorunlu ölçüler ve işlev baskın unsurlar

Ev eşyalarında birçok unsur işlevden ya da başka bir ürünle uyum zorunluluğundan doğar. Bir kapağın gövdeye tam oturmasını sağlayan çap ve geçme profili, istiflenebilirliği mümkün kılan koniklik veya ocağa temas eden taban düzlüğü bu nitelikte olabilir. Bu unsurların zorunlu kısmı değerlendirme dışında tutulurken, sapın kesiti, emzik hattının eğrisi, kulp ile gövde arasındaki geçiş ve yüzeydeki nervür ritmi serbest tasarım tercihine dayanır ve görünümün ayırt edici parçası sayılabilir. Bu ayrımın başvurudan önce yapılması, görsel setinin kurgusunu da belirler.

Locarno sınıfı korumanın kapsamını belirlemez; sınıflandırma idari düzen ve araştırma amacıyla kullanılır, kapsamı başvurudaki görsel anlatım çizer. Bir servis tabağının hatalı sınıfta bildirilmesi tasarımı kendiliğinden korumasız bırakmaz, ancak benzer ürünlerin taranmasını ve idari denetimi zorlaştırır. Ürün çeşitliliğinin çok yüksek olduğu bu alanda araştırma zorluğu, benzer başvuruların gözden kaçmasına yol açabilir. Bu nedenle ürün adı ve sınıf tercihi özenle belirlenir ve dosya düzeni buna göre kurulur. Benzerlik araştırmasının düzenli aralıklarla tekrarlanması da yararlı olur.

Takım ürünlerde görsel anlatımın düzeni

Sofra ve pişirme ürünlerinde her parça kendi başına bir tasarım oluşturur. Bir takımın tamamının tek bir görselde toplanması, hangi ürünün korunmak istendiği konusunda belirsizlik yaratabilir; her parça için ayrı görünüş setleri hazırlanması daha net bir anlatım sağlar. Kapaklı ürünlerde kapalı ve açık hâl birlikte verilir. İstiflenebilir ürünlerde istiflenmiş hâlin ayrıca gösterilmesi, formun bu özelliği nasıl karşıladığını belgelemek açısından yararlı olur. Takım içindeki parçaların ölçek ilişkisi korunmak isteniyorsa bunun ayrı bir görünüşle belgelenmesi gerekir.

Alt görünüş bu ürün grubunda çoğu zaman ayırt edici bilgi taşır; taban halkası, ocak temas yüzeyi ve kabartma detayları bu bakışta okunur. Saydam ya da parlak yüzeyli ürünlerde yansımaların biçimi bozmaması için sade zemin ve dağıtılmış ışık tercih edilir. Desenli sofra ürünlerinde desenin ürün üzerindeki yerleşimi ile desenin kendisinin farklı değerlendirilebileceği göz önünde tutulur ve hangisinin korunmak istendiği görsellerde açıkça belirtilir. Aynı ürünün farklı renk seçenekleri karıştırılmadan, tek bir varyant üzerinden anlatılır ve set bütünlüğü korunur.

Kamuya sunum ve yenilik penceresinin kullanımı

Züccaciye ve ev gereçleri sektöründe yeni ürünler fuarlarda, zincir mağaza alım görüşmelerinde ve sezon kataloglarıyla tanıtılır. Elektronik ticaret sitelerine yüklenen ürün görselleri, tanıtım videoları ve sosyal medya paylaşımları da kamuya sunum sayılabilir. Tasarımcıya veya haleflerine dayanan bu açıklamalar, başvurudan önceki on iki aylık süre içinde kaldığı sürece yenilik değerlendirmesinde dikkate alınmaz. Numune ve katalog gönderimlerine ilişkin tarihlerin saklanması ileride ispat bakımından yararlı olur. Alım görüşmelerinde bırakılan numunelerin kayıtları da aynı biçimde saklanır.

Bu on iki aylık süre bir hak değil, kaçırılan zamanı telafi eden dar bir imkândır. Aynı dönemde üçüncü kişilerin benzer bir ürünü piyasaya sunması ihtimali her zaman bulunur ve bu durum değerlendirmeyi güçleştirir. Tescilsiz tasarım koruması kamuya ilk sunumdan itibaren üç yıl sürer ve kopyalamanın ispatını gerektirir. Tescilli koruma beş yıl için doğar, beşer yıllık dönemlerle yenilenerek en çok yirmi beş yıla kadar sürdürülebilir; yayıma itiraz için öngörülen üç aylık süre de takip edilir.

Seri ürünlerde strateji ve hak türleri

Aynı tasarım diliyle üretilen bir sofra serisinde çoklu başvuru yönetim kolaylığı sağlar; ancak çoklu başvurudaki tasarımların süslemeler dışında aynı sınıfta yer alması aranır. Sofra takımının parçaları aynı sınıfta toplandığından bu kural genellikle sorun çıkarmaz. Buna karşılık aynı seri için geliştirilen mutfak dolabı ya da elektrikli cihaz farklı sınıfta kaldığından ayrı dosya gerektirir ve bu ayrımın başvuru planında baştan görülmesi beklenir. Seri büyüdükçe bu planlamanın önceden yapılması ve dosya sayısının doğru hesaplanması daha çok önem kazanır.

Hak türleri birbirini tamamlayacak biçimde kullanılır. Ürün üzerindeki kabartma amblem ve seri adı marka yoluyla, ürünün formu tasarım yoluyla korunur; ısı dağılımını iyileştiren taban yapısı gibi teknik bir geliştirme varsa patent veya faydalı model ayrıca değerlendirilir. İhracat düşünülüyorsa Türkiye'nin taraf olduğu Lahey sistemi üzerinden tek başvuruyla çoklu ülke koruması istenebilir ve altı aylık rüçhan süresi hesaba katılır. Güncel ücret TÜRKPATENT'in yayımladığı tarifeden teyit edilmelidir. Hangi hakkın öne çıkacağı ürünün satış kanalına göre değişebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sofra takımının tamamı tek bir tasarım olarak mı tescil edilir?

Takımı oluşturan her parça kendi başına bir tasarım oluşturur. Parçalar aynı sınıfta kaldığı için çoklu başvuruda birlikte ele alınabilir, ancak görsel setlerinin ayrı hazırlanması beklenir.

Kapak ile tenceresinin birbirine geçmesi korumayı etkiler mi?

Başka bir ürünle uyum için zorunlu olan ölçüler değerlendirme dışında tutulabilir. Kulp biçimi, yüzey düzeni ve geçiş eğrileri gibi serbest tercihe dayalı unsurlar görünümün parçası sayılır.

Ev eşyası tasarımı kaç yıl korunur?

Tescilli tasarım beş yıl için korunur ve beşer yıllık dönemlerle yenilenerek en çok yirmi beş yıla kadar sürdürülebilir. Tescilsiz koruma ise kamuya ilk sunumdan itibaren üç yıldır.