Locarno Sınıf 6: Mobilya ve Döşeme Tasarım Tescili

Mobilyada görünüm ürünün kimliğini oluşturur ve seri üretimde hızla kopyalanabilir. Locarno sınıflandırmasının altıncı sınıfı bu ürünleri idari düzen içinde toplarken, korumanın kapsamını başvuruda sunulan görsel anlatım ve seçilen görünüşler belirler.

Altıncı sınıfın kapsamı ve komşu sınırlar

Altıncı sınıf, konut ve iş yerlerinde kullanılan mobilyaları ve döşeme unsurlarını kapsar. Koltuk takımları, sandalye ve tabureler, yemek ve çalışma masaları, sehpalar, dolap ve gardıroplar, kitaplık ve raf sistemleri, yataklar ile yatak başlıkları, ofis mobilyaları, bahçe mobilyaları, ayna çerçeveleri, perde askıları ve yatak döşemeleri bu başlık altında değerlendirilir. Sınıf alt gruplara ayrılır ve ürün adının doğru grubu işaret etmesi, sonraki benzerlik araştırmalarının isabetini belirgin biçimde artırır. Ürünün konut ya da ofis için üretilmiş olması sınıf tercihini değiştirmez.

Yakın ürünler arasındaki sınır dikkat ister. Mobilyanın üzerine serilen örtü ile döşeme kumaşı kendi başına tekstil sınıfında ele alınırken, o kumaşla döşenmiş koltuğun bütünü bu sınıfta değerlendirilir. Sofra takımı ve mutfak gereçleri ev eşyaları sınıfına, halı ve yer kaplamaları tekstil sınıfına, mobilya üretiminde kullanılan makineler ise imalat makineleri sınıfına girer. Menteşelerin ve kilit aksamının ayrıca hırdavat sınıfında değerlendirilebileceği de göz önünde tutulur ve dosya buna göre kurulur. Bu dağılımın baştan görülmesi, başvuru sayısının doğru hesaplanmasını sağlar.

Bileşik ürün ve görünmeyen parça sorunu

Mobilya çoğu zaman sökülüp takılabilen parçalardan oluşan bileşik bir üründür. Bu yapıda, ürünün normal kullanımı sırasında görünmeyen parçalar koruma değerlendirmesinde dikkate alınmaz. Bir çekyatın açılma mekanizması kapalı hâldeyken görünmüyorsa, mekanizmanın biçimi görünümün ayırt edici unsuru olarak ileri sürülemez. Buna karşılık açıldığında görünür hâle gelen gövde hatları ve minder düzeni değerlendirmeye girer. Aynı yaklaşım modül birleştirme parçaları ve montaj bağlantıları bakımından da geçerlidir ve başvuru buna göre hazırlanır. Sökülüp takılabilen parçaların hangi hâlde belgeleneceği de bu çerçevede belirlenir.

Sınıf seçimi ile koruma kapsamı ayrı konulardır. Locarno sınıfı idari düzen ve araştırma amacıyla kullanılır; tasarımın koruma kapsamını başvurudaki görsel anlatım belirler. Bir raf sisteminin hatalı sınıfta bildirilmesi hakkı kendiliğinden ortadan kaldırmaz, ancak benzer ürünlerin taranmasını ve idari denetimi zorlaştırır. Fuar sonrası hızlı kopyalamanın yaygın olduğu bir sektörde bu zorluk, ihlalin fark edilmesini geciktirerek pratik bir kayba dönüşebilir ve müdahale için kalan zamanı daraltır. Bu nedenle sınıf tercihi, dosyanın izlenebilirliği bakımından ihmal edilmez.

Mobilyada görsel anlatımın kurulması

Mobilya başvurularında altı temel bakışın yanı sıra perspektif görünüş sunulması anlatımı tamamlar. Alt görünüş çoğu zaman atlanır; oysa ayak bağlantıları ve taban profili bu bakışta okunur. Açılır kapanır ürünlerde kapalı ve açık hâlin ayrı görünüşlerde verilmesi zorunlu bir tamamlayıcıdır. Çekyat, uzayan masa veya katlanır sandalyede yalnızca tek bir hâl gösterildiğinde, ürünün kullanım sırasındaki görünümü belgelenmemiş olur ve kapsam tartışması doğabilir. Kesit görünüşü döşeme kalınlığını anlatmak için kullanılabilir. Ayak ve gövde birleşimleri de ayrı bir bakışla desteklenebilir.

Modül sistemlerde tek bir modülün mü yoksa belirli bir dizilişin mi korunmak istendiği baştan netleştirilir. Farklı dizilişlerin aynı dosyada karışık sunulması belirsizlik yaratır. Döşeme dikiş hatları, kapitone düzeni ve kenar birleşimleri yakın çekimle belgelenebilir. Görsellerde ortam dekorasyonu, aydınlatma elemanları veya ürünün üzerine yerleştirilmiş aksesuarlar bulunmaması beklenir; sade bir zemin üzerinde aynı ölçek anlayışıyla üretilen görünüşler dosyanın bütünlüğünü korur ve incelemeyi kolaylaştırır. Aynı koleksiyonun farklı ürünleri için ayrı görsel setleri hazırlanması, sonraki değerlendirmeleri kolaylaştırır.

Fuar takvimi ve yenilik değerlendirmesi

Mobilya sektöründe yeni koleksiyonlar genellikle fuarlarda ve mağaza açılışlarıyla tanıtılır. Bayilere gönderilen basılı katalog, elektronik ticaret sitelerine yüklenen ürün görselleri, iç mimarlık projelerinde kullanılan sunumlar ve sosyal medya paylaşımları kamuya sunum olarak değerlendirilebilir. Tasarımcıya veya haleflerine dayanan bu açıklamalar, başvurudan önceki on iki aylık süre içinde kaldığı sürece yenilik değerlendirmesinde dikkate alınmaz. Fuar tarihlerinin kayıt altına alınması bu değerlendirmede yardımcı olur ve ispatı kolaylaştırır. Mağaza açılışında çekilen görsellerin tarihleri de aynı biçimde kayda alınır.

Fuarda görülen bir ürünün kısa sürede kopyalanması sektörde bilinen bir risktir. Tescilsiz tasarım koruması kamuya ilk sunumdan itibaren üç yıl sürer ve kopyalamanın ispatını gerektirdiğinden sınırlı kalır. Sürekli üretimde tutulan modeller için tescilli koruma tercih edilir; tescilli tasarım beş yıl için doğar ve beşer yıllık dönemlerle yenilenerek en çok yirmi beş yıla kadar sürdürülebilir. Yayıma itiraz için öngörülen üç aylık sürenin izlenmesi de sektörde ayrıca önem taşır. Yenileme takviminin izlenmesi de bu sürecin doğal parçasıdır.

Koleksiyon planlaması ve ihracat seçeneği

Bir koleksiyonda koltuk, sehpa ve yemek grubu aynı tasarım diliyle üretildiğinde çoklu başvuru zaman ve emek kazandırır; çoklu başvurudaki tasarımların süslemeler dışında aynı sınıfta yer alması arandığından mobilya ürünlerinin aynı sınıfta toplanması kolaylık sağlar. Aynı koleksiyon için geliştirilen döşeme kumaşı farklı sınıfta kaldığından ayrı bir dosya gerektirir. Bu ayrımın baştan görülmesi başvuru takviminin gerçekçi kurulmasını sağlar ve maliyet planlamasını öngörülebilir kılar. Ürün sayısı arttıkça planlamanın önceden yapılması daha da önem kazanır.

Bir yemek grubunda sandalye sırtının kavisi ve masa ayağının profili tasarım yoluyla, kanepe kolçağına işlenen amblem ile koleksiyonun seri adı marka yoluyla korunur. Bazayı kaldıran düzenekte veya yükseklik ayar kolunda teknik bir yenilik varsa patent ya da faydalı model ayrıca değerlendirilir. Yurt dışına düzenli sevkiyat yapan üretici, Türkiye'nin tarafı olduğu Lahey sistemi üzerinden tek başvuruyla birden çok ülkede koruma isteyebilir; ilk başvurudan itibaren altı aylık rüçhan süresi bu takvime baştan yerleştirilir. Hangi yolun öne çıkacağı atölyenin üretim ölçeğine ve ihracat payına göre değişir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çekyatın açılma mekanizması tasarım korumasına girer mi?

Normal kullanım sırasında görünmeyen parçalar koruma değerlendirmesinde dikkate alınmaz. Mekanizma açıldığında görünür hâle gelen gövde hatları ve minder düzeni ise görünümün parçası sayılabilir.

Modül sistemlerde tek modül mü yoksa diziliş mi tescil edilir?

Korunmak istenen görünüm başvuruda belirlenir. Tek bir modülün tescili ile belirli bir dizilişin tescili farklı kapsamlar doğurduğundan görsellerin buna göre hazırlanması beklenir.

Fuarda sergilenen mobilya için sonradan başvuru yapılabilir mi?

Tasarımcıya dayanan kamuya sunumlar, başvurudan önceki on iki aylık süre içinde kaldığı sürece yenilik değerlendirmesinde dikkate alınmaz. Bu süre geçtikten sonra tescil şansı zayıflar.