Locarno Sınıf 2: Giyim Eşyası ve Tuhafiye Tasarımı

Moda ürünlerinde biçim, sezon boyunca hızla kopyalanabilen bir değerdir. Locarno sınıflandırmasının ikinci sınıfı giysi, ayakkabı ve tuhafiye ürünlerini bir araya getirir; korumanın sınırını ise başvuruya eklenen görseller çizer.

İkinci sınıfın kapsamı ve yakın ürün ayrımları

İkinci sınıf, giyim eşyası ile onu tamamlayan tuhafiye ürünlerini birlikte ele alır. Üst giyim ve alt giyim parçaları, iç giyim, spor kıyafetleri, iş elbiseleri, ayakkabı ve terlik, şapka, çorap, eldiven, kravat, kemer, düğme, fermuar, toka ve benzeri küçük bağlantı unsurları bu sınıfta değerlendirilir. Ürünün hitap ettiği yaş grubu veya kullanım amacı sınıf seçimini değiştirmez. Belirleyici ölçüt, ürünün giyilen ya da giysiyi tamamlayan bir eşya olarak tanımlanabilmesidir; malzeme türü ise sınıflandırmada belirleyici bir rol üstlenmez.

Moda alanında komşu sınırlar sık karışır ve ayrımın baştan yapılması beklenir. Kumaşın üzerindeki yüzey deseni tekstil ürünleri sınıfında incelenirken, aynı desenin uygulandığı elbisenin kesimi ve formu ikinci sınıfta ele alınır. El çantası ve valiz seyahat eşyaları sınıfına, kolye ve yüzük gibi takı ürünleri süs eşyaları sınıfına, ayakkabı üretiminde kullanılan kalıp ise imalat araçlarına ilişkin sınıfa girer. Bu ayrımların başvuruda doğru kurulması, hem araştırma sonuçlarının isabetini hem de dosyanın sonraki takibini kolaylaştırır.

Moda ürünlerinde biçim ve işlev ayrımı

Giyimde bir kesim özelliğinin bedeni kavrama, hareket serbestliği sağlama veya dayanıklılık gibi işlevlerden kaynaklandığı sıklıkla ileri sürülür. Ayakkabı tabanındaki diş düzeni kaymayı önlemek için bulunuyorsa, bu unsurun tek başına ayırt edicilik üretmesi zordur. Buna karşılık dişin geometrisi, derinliği ve yüzeydeki dağılımı serbest tasarım tercihiyle seçilmişse görünüm koruma konusu olur. Aynı yaklaşım düğme, toka ve fermuar çekme uçları için de geçerlidir; bağlantı işlevi zorunlu olsa bile biçimin işlenişi genellikle serbest kalır ve değerlendirmeye girer.

Sınıf seçimi ile koruma kapsamı arasındaki ilişki moda dosyalarında sık yanlış anlaşılır. Locarno sınıfı idari ve araştırma amaçlıdır; korumanın kapsamını başvuruda sunulan görsel anlatım belirler. Bir ayakkabının hatalı sınıfta bildirilmesi tescili kendiliğinden geçersiz kılmaz, ancak benzer ürünlerin taranmasını zorlaştırır ve rakiplerin mevcut hakkı görmesini geciktirir. Sezon döngüsünün hızlı işlediği bir sektörde bu gecikme, ihlalin fark edilmesini ve zamanında müdahale edilmesini güçleştiren pratik bir soruna dönüşür. Ürün adının doğru yazılması aynı riski azaltır.

Giysi ve ayakkabıda görsel anlatım

Giyimde görsel seti hazırlarken ürünün serili mi yoksa giyilmiş hâlde mi gösterileceği baştan kararlaştırılır. Düz serilmiş bir gömlek kesim oranlarını net verirken, manken üzerindeki görsel drapenin dökümünü anlatır; ikisinin aynı dosyada karıştırılması belirsizlik yaratabilir. Ön, arka, iki yan ve gerekiyorsa yaka ile manşet detayı ayrı görünüşlerde sunulur. Fermuarlı veya kapaklı parçalarda açık ve kapalı hâlin birlikte gösterilmesi, korunmak istenen görünümün bütününü ortaya koyar ve sonraki tartışmaları belirgin biçimde azaltır. Bu tercih dosyanın bütününde tutarlı biçimde korunur.

Ayakkabıda taban görünüşü çoğu zaman en ayırt edici unsuru taşır ve alt görünüş mutlaka eklenir. Topuk profili, burun formu ve saya birleşim çizgileri yandan bakışta okunacak şekilde belgelenir. Tuhafiye ürünlerinde ölçek küçük olduğundan yakın çekim ve yüzey dokusunu gösteren görünüşler önem kazanır. Bütün görsellerin aynı ürün örneği üzerinden, aynı aydınlatma ve aynı açılarla üretilmesi, dosyanın iç tutarlılığını korur ve inceleme sırasında gereksiz eksiklik yazışmalarını önler. Sade bir zemin tercih edilmesi de anlatımı güçlendirir.

Sezon takvimi, kamuya sunum ve yenilik

Moda sektöründe kamuya sunum çoğu zaman tescilden önce gerçekleşir. Defile, satış ofisinde alıcılara yapılan koleksiyon sunumu, basına gönderilen tanıtım görselleri, elektronik ticaret sitesine yüklenen ürün fotoğrafları ve sosyal medya paylaşımları bu kapsamda değerlendirilebilir. Tasarımcıya veya onun haleflerine dayanan açıklamalar, başvurudan önceki on iki aylık süre içinde kaldığı sürece yenilik değerlendirmesinde dikkate alınmaz. Bu imkân, koleksiyon takvimi ile tescil takviminin örtüşmediği hâllerde sektöre nefes alanı sağlayan bir düzenleme olarak işlev görür.

Sezonluk ürünlerde tescilsiz tasarım korumasının kamuya ilk sunumdan itibaren üç yıl sürmesi bir ölçüde güvence sağlar; ancak bu koruma taklidin ispatını gerektirdiğinden tescilli hakka göre daha zayıf kalır. Uzun ömürlü sayılan temel modeller için tescilli koruma tercih edilir. Tescilli tasarım beş yıl için doğar ve beşer yıllık dönemlerle yenilenerek en çok yirmi beş yıla kadar sürdürülebilir. Yayıma itiraz için öngörülen üç aylık süre de sektörde takip edilmesi gereken bir başlık olarak öne çıkar.

Koleksiyon stratejisi ve yurt dışı koruma

Bir koleksiyonda aynı anda çok sayıda model ortaya çıkar ve her biri için ayrı dosya açmak pratik olmayabilir. Çoklu başvuru bu noktada işe yarar; ancak çoklu başvurudaki tasarımların süslemeler dışında aynı sınıfta yer alması aranır. Giysi ile ayakkabının aynı sınıfta olması bu açıdan kolaylık sağlarken, kumaş deseni farklı sınıfta kaldığı için ayrı bir dosya gerektirir. Koleksiyon planlanırken bu ayrımın baştan görülmesi zaman ve emek kaybını önler, başvuru takvimini gerçekçi kılar.

Marka ve tasarım koruması moda alanında birbirini tamamlar. Etiket, logo ve tekrar eden işaret marka yoluyla korunurken, ürünün formu tasarım tesciline konu olur; teknik bir çözüm geliştirilmişse patent veya faydalı model ayrıca değerlendirilir. İhracat yapılan pazarlar için Türkiye'nin taraf olduğu Lahey sistemi üzerinden tek başvuruyla çoklu ülke koruması istenebilir ve altı aylık rüçhan süresi planlamaya dâhil edilir. Başvuru, yenileme ve yurt dışı işlemlerine ilişkin güncel ücret TÜRKPATENT'in yayımladığı tarifeden teyit edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kumaş deseni ile giysi modeli aynı başvuruda korunabilir mi?

Kumaş yüzey deseni tekstil ürünleri sınıfında, giysinin kesimi ise giyim sınıfında değerlendirilir. Çoklu başvuruda aynı sınıf kuralı geçerli olduğundan bu ikisi genellikle ayrı dosyalarda ele alınır.

Defilede gösterilen model için tescil hakkı kaybedilir mi?

Tasarımcıya dayanan kamuya sunumlar, başvurudan önceki on iki aylık süre içinde kaldığı sürece yenilik değerlendirmesinde dikkate alınmaz. Süre geçtikten sonra tescil şansı belirgin biçimde zayıflar.

Ayakkabı tabanı teknik olduğu için korumadan çıkar mı?

Yalnızca işlevin zorunlu kıldığı unsurlar korumanın dışında kalır. Diş geometrisi ve yüzey dağılımı gibi serbest tercihle belirlenen özellikler görünümün parçası sayılabilir.