Locarno Sınıf 22: Avcılık ve Balıkçılık Malzemeleri

Locarno Sınıflandırmasının yirmi ikinci sınıfı avcılık, balıkçılık ve haşere mücadele malzemelerini kapsar. Bu rehber yalnızca ürün görünümünün tasarım olarak tescilini ele alır; ürünlerin üretimine veya işleyişine ilişkin bilgi içermez.

Yirmi ikinci sınıfın kapsamı

Bu sınıf, avcılık ve balıkçılık faaliyetlerinde kullanılan gereçler ile haşere mücadele ürünlerini ve bu alandaki yardımcı donanımı toplar. Av bıçakları ve kılıfları, taşıma askıları, olta kamışları ve makaraları, misina sarma düzenekleri, yem ve olta kutuları, balık ağı çerçeveleri, kepçe sapları, av yeleği aksesuarları, hedef levhaları ile haşere mücadelesinde kullanılan kap ve tuzak gövdeleri bu başlık altında değerlendirilir. Sınıf alt gruplara ayrılmıştır ve ürün en yakın alt gruba yerleştirilir. Rehberin konusu bu ürünlerin yalnızca dış görünümüdür.

Komşu sınıflarla sınır gözetilmelidir. Balıkçı çizmesi giyim ve tuhafiyeye ilişkin sınıfta, malzemelerin taşındığı sırt çantası seyahat eşyalarına ilişkin sınıfta, kamp sandalyesi ise oyun ve spor malzemelerine ilişkin sınıfta ele alınır. Sınıf numarası dosyanın sicil içindeki yerini gösteren idari bir kayıttır ve araştırmayı yönlendirir; korumanın çerçevesini kurmaz. Çerçeveyi başvurudaki görsel anlatım ile bunun bilgilenmiş kullanıcıda bıraktığı genel izlenim belirler. Hatalı kodlama tasarımı kendiliğinden korumasız bırakmaz, ancak dosyanın araştırmalarda bulunmasını zorlaştırır. Bu da rakip başvuruların izlenmesini fiilen güçleştirir.

Korumanın konusu yalnızca görünümdür

Tasarım tescili, ürünün görünüm özelliklerini korur. Bu ürün grubunda korunabilecek unsurlar sap kesitinin biçimi, gövde silueti, kılıf profili, yüzeydeki kabartma dokusu, kapak menteşesinin görünümü ve renk düzeni gibi dışarıdan algılanan özelliklerdir. Ürünün nasıl üretildiği, hangi bileşenlerden oluştuğu, nasıl çalıştığı ya da hangi etkiyi doğurduğu tasarım korumasının konusu değildir ve bu rehberin kapsamı dışındadır. Teknik işlevin zorunlu kıldığı görünüm özellikleri de koruma dışında kalır; değerlendirme, tasarımcının serbest kaldığı alanda yapılır. Bu ayrım, başvurunun kapsamının baştan doğru kurulmasını sağlar.

Bu noktada ayrıca vurgulanması gereken bir husus vardır. Bu ürün grubunda üretim, bulundurma, taşıma ve ticaret ilgili özel mevzuata ve idari izinlere tabidir; tasarım tescili bu izinlerin yerine geçmez ve ürünün piyasaya sunulabileceği anlamına gelmez. Tescil yalnızca görünüm üzerinde bir sınai mülkiyet hakkı sağlar. Bu nedenle üreticinin izin süreçlerini ayrıca yürütmesi, tasarım başvurusunu ise ürün görünümünün korunması amacıyla bağımsız biçimde planlaması gerekir. İki sürecin birbirine karıştırılmaması sonraki sorunları önler. Başvuru dosyası bu nedenle yalnızca görünüm üzerinden hazırlanır.

Görsel anlatımın hazırlanması

Görsel set, korunmak istenen görünüm özelliklerini eksiksiz aktarmalıdır. Sapı biçimlendirilmiş bir av bıçağında sap kesitinin gösterilmesi, parmak yuvalarının derinliğini ve profil geçişini anlatır. Kılıflı ürünlerde kılıfa girmiş hâl ile ayrılmış hâl birlikte verilir. Olta makarasında gövde kabuğunun yan görünüşü, kol ve kelepçe bağlantısının konumu, yüzeydeki kademe geçişleri okunmalıdır. Yem kutusunda kapalı hâlin yanında bölmeleri gösteren açık hâl yararlıdır. Koruma talep edilmeyen çevre unsurları kesik çizgiyle ayrılarak istem dışında bırakılır. Tüm görsellerin aynı tasarımı ve tutarlı bir ölçek anlayışını yansıtması gerekir.

Bu sınıfta seriler hâlinde geliştirilen ürünler için çoklu başvuru düşünülebilir. Koşul, tasarımların aynı sınıfta yer almasıdır; süsleme niteliğindeki tasarımlar bakımından bu koşul aranmaz. Aynı serideki iki olta makarası gövdesi birlikte sunulabilirken, farklı sınıfa giren bir taşıma çantasının aynı dosyaya eklenmesi eksikliğe yol açar. Her tasarımın kendi görsel setiyle ve düzenli numaralandırmayla verilmesi, ileride yapılacak devir, lisans ve kısmi hükümsüzlük işlemlerinde hangi ürünün konu edildiğini tereddütsüz gösterir. Böylece koruma kapsamı her ürün için ayrı ayrı okunabilir kalır.

Kamuya sunum ve yenilik değerlendirmesi

Bu alanda tanıtım genellikle ihtisas kanalları üzerinden yürür. Avcılık ve balıkçılık fuarlarındaki stant sunumları, bayi kataloglarının dağıtımı, sektör dergilerindeki tanıtım sayfaları, e-ticaret sayfalarında yayımlanan ürün fotoğrafları ve sosyal medya paylaşımları kamuya sunum olarak değerlendirilebilir. Kamuya sunulmuş bir görünüm sonraki başvurunun yeniliğini ortadan kaldırabilir. Gizlilik yükümlülüğü altında yapılan üretici ve bayi paylaşımları kural olarak bu kapsamda değildir; ilişkinin yazılı kayda bağlanması ispat bakımından değer taşır. Tanıtım tarihlerinin kayıt altına alınması sonraki değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Tescil alınmadığında bir olta makarası ya da yem kutusu görünümü, kamuya sunumdan itibaren yalnızca üç yıl ve sadece kopyalanmaya karşı korunur; tescille birlikte süre beş yıla çıkar ve beşer yıllık dönemlerle en çok yirmi beş yıla kadar sürdürülür. Sektör dergisindeki tanıtım sayfası ya da fuar standı gibi tasarımcının kendi açıklamaları, on iki aylık hoşgörü süresi içinde başvuru yapıldığında yenilik incelemesine yansımaz. Sürenin sonunu beklemek yine de risklidir; benzer bir gövdeyi bağımsız geliştiren üçüncü kişi önce başvurabilir.

Bu ürün grubunda koruma stratejisi

Koruma araçları burada da birbirini tamamlar. Gövde silueti, sap profili ve yüzey düzeni tasarım tescilinin konusudur. Ürün ailesinde tekrar eden ve kaynak gösterme işlevi kazanmış bir işaret marka korumasından yararlanabilir; markanın süresiz yenilenebilmesi uzun ömürlü serilerde avantaj sağlar. Ürünün görünümü dışında kalan teknik çözümler bakımından patent veya faydalı model yolu ayrıca değerlendirilir. Bu değerlendirme, ürünün tabi olduğu izin süreçlerinden bağımsız yürütülür ve o süreçlerin yerine geçmez. Araçların sırası, ürün geliştirme takvimine göre belirlenmelidir.

Yurt dışına gönderilen bir yem kutusu serisinde koruma yalnızca Türkiye ile sınırlı tutulduğunda, hedef pazarda aynı biçimi üreten işletmeye karşı ileri sürülecek bir hak bulunmaz. Türkiye, tasarımların uluslararası tesciline ilişkin Lahey sisteminin tarafıdır; tek başvuruyla birden çok ülkede koruma talep edilebilir ve hedef ülkedeki ürün mevzuatı ayrıca incelenir. İlk başvurudan itibaren altı aylık rüçhan hakkı, arada yapılan yayınların etkisini önler. Yayımlanan tasarımlar için üç aylık itiraz süresi işlediğinden izleme düzenli sürdürülür. Tecavüz hâlinde izlenecek yol hukuk davasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tasarım tescili ürünün satışı için gerekli izinleri sağlar mı?

Hayır. Bu ürün grubunda üretim ve ticaret ilgili özel mevzuata ve idari izinlere tabidir. Tasarım tescili yalnızca ürün görünümü üzerinde hak sağlar.

Av bıçağı sapının biçimi tasarım olarak korunabilir mi?

Sap kesitinin profili, parmak yuvalarının düzeni ve yüzey dokusu yeni ve ayırt edici olduğu ölçüde korunabilir. İşlevin zorunlu kıldığı görünüm özellikleri kapsam dışıdır.

Olta makarası tasarımında hangi görünüşler sunulmalıdır?

Altı temel görünüşün yanında gövde kabuğunu ve kol bağlantısını gösteren perspektif görünüş yararlıdır. Kesit, kademe geçişlerinin anlaşılmasını kolaylaştırır.