Parfüm ve Esans Markası Hangi Sınıfta Tescil Edilir?

Bir kokunun ticari değeri şişenin üzerindeki isimde durur. Ama o ismi kim taşıyor, üretici mi yoksa rafı kuran satıcı mı? Parfüm markalarında sınıf kararı tam olarak bu sorudan başlar.

Kokular mal tarafında hangi başlığa yazılır

Eau de parfum, eau de toilette, kolonya, deodorant, tıraş losyonu ve kozmetik amaçlı esans yağları, parfümeri ile kozmetik ürünlerinin bulunduğu 3. sınıfta toplanır. Kendi formülünü geliştiren butik bir atölye ile yurt dışından konsantre getirip şişeleyen bir işletme ürün tarafında aynı başlıkta buluşur. Fuar standında dağıtılan numune şişeler, otel odalarına verilen küçük boy ürünler ve tester olarak kullanılan şişeler de bu kapsamın dışına çıkmaz. Koruma önce burada kurulur, kalan her karar bunun üzerine oturur.

Kokunun etrafındaki ürünler ise dağılır. Aromaterapi iddiasıyla, tedaviye yönelik bir amaç belirtilerek satılan yağlar tıbbi ürünlerin yer aldığı 5. sınıfa yaklaşır. Boş cam flakonlar, atomizör ve sprey başlıkları ile seramik koku kapları cam ve porselen eşyaların bulunduğu 21. sınıfta ele alınır. Karton kutular, kese kâğıtları ve baskılı ambalajlar kâğıt ürünlerinin sınıfına düşer. Kokulu mumlar ise parfümle aynı başlıkta değildir; bunlar için liste, ürünün niteliğine göre belirlenen ayrı bir mal sınıfında kurulur.

Parfümeri rafı, ihracat ve fason dolum

Satış tarafı bambaşka bir iştir. Onlarca farklı markayı aynı rafta toplayan parfümeri zincirleri, ithalat yapıp bayilere veren distribütörler, pazaryerinde koku satan e-ticaret siteleri ve seyahat perakendesinde tezgâh işleten işletmeler için 35. sınıf gerekir. Şişenin üzerindeki ad ile mağazanın tabelasındaki ad çoğu zaman farklı kişilere aittir. Kendi ürettiği kokuyu yalnız kendi butiğinde satan bir marka ise iki tarafı birlikte düşünür ve listesini bu ikili yapıya göre kurar. Aynı kokuyu hem üretip hem satan bir işletmede tek başlıkla yetinmek, büyüme anında dar geliyor.

Üretim başkasının tesisinde yapılıyorsa tablo bir kez daha değişir. Konsantre karıştırma, maserasyon, dolum, kapaklama ve şişe kaplama işini başka markalar adına yürüten tesisler, fason imalat ve malzeme işleme hizmetlerinin bulunduğu 40. sınıfı konuşur. Burada asıl mesele isim değil sahiplik olur. Formülü tesis geliştirmişse, marka hakkının kimde kalacağı sözleşmede yazılı değilse iş birliği bittiğinde iki taraf da aynı ada talip çıkar. Fason ilişkisi kurulurken bu satırın atlanmaması sonradan çok şey kazandırır.

Koku dosyalarında en sık görülen yanlışlar

Yaygın ilk yanlış, kendi butiğini açan ya da internetten satan üreticinin yalnızca ürün başlığıyla yetinmesidir. Aynı ada benzeyen bir satış sitesi ortaya çıktığında elde tutulan dayanak zayıf kalır. İkinci yanlış, kişiye özel koku hazırlayan atölyelerin bu hizmet boyutunu hiç düşünmemesidir. Üçüncüsü, şişenin biçimini ve kapak formunu markanın koruduğunu sanmaktır; ürünün görünümü ayrı bir tescil sisteminin konusudur. İsim ile biçim iki farklı yoldan korunur ve biri diğerinin yerini tutmaz. Bu üç yanlış çoğunlukla birlikte görülür ve markanın en görünür tarafını savunmasız bırakır.

Ters yönde de bir hata var: her ihtimale karşı liste şişirmek. Yalnız kolonya dolduran bir işletmenin gıda, tekstil, mobilya ve elektronik başlıklarını topluca eklemesi başvuru maliyetini büyütür; güncel tutarlar TÜRKPATENT'in yayımladığı tarifeden teyit edilmelidir. Bundan daha önemlisi, fiilen kullanılmayan başlıklar beş yılın sonunda iptal talebine açık duruma gelir. Yani bugün ucuz görünen bir genişletme, yıllar sonra markanın en kırılgan tarafına dönüşür. Hepsini alalım yaklaşımı bu nedenle doğru bir strateji değildir.

Seçilen kapsam inceleme ve itirazda ne yapar

Başvurunun hangi zeminde inceleneceğini seçilen mal ve hizmetler belirler. Kozmetik başlığı yoğun bir alan olduğundan, kısa ve yabancı dilde okunan koku isimlerinde önceki kayıtlarla karşılaşma ihtimali yüksektir. Çiçek, meyve ya da hammadde adını doğrudan taşıyan ibarelerin tek bir işletmenin tekeline verilmesi beklenmemelidir. Kapsamın gerçek ürün gamına oturması iki işi birden görür: gereksiz çakışmayı azaltır ve benzer bir isim çıktığında hangi alanda hak ileri sürüleceğini baştan belli eder. Dosyanın ağırlığı, cironun büyük bölümünü hangi faaliyet getiriyorsa orada olmalıdır.

Bülten yayımının ardından üçüncü kişiler iki ay boyunca itiraz edebilir. Uluslararası koku ve moda markalarının kapsamları geniş tutulduğu için yeni bir ismin bunlarla kesişmesi olağandır. Tescil on yıl koruma verir, süresi dolmadan yenilenerek sürdürülür. Listedeki her satırın karşılığında gerçekten satılan bir ürün bulunmalıdır. Bir sezon denenip vazgeçilen bir seri için alınmış başlık, ileride çıkacak bir uyuşmazlıkta karşı tarafın ilk el atacağı yer olur ve savunmayı kendi içinden zayıflatır. Kapsamın her yenileme döneminde gözden geçirilmesi bu riski belirgin biçimde azaltır.

Formülden listeye: kararı nasıl vermeli

İşe faaliyet dökümüyle başlanır. Hangi ürünler üretiliyor, hangileri ithal ediliyor, dolum kendi tesisinde mi yapılıyor, satış butikten mi internetten mi yürüyor, başka markalara hizmet veriliyor mu; bunlar tek tek yazılır. Ardından her satır mal ya da hizmet başlığına çevrilir. Bu yazıda geçen sınıflar hazır bir reçete değildir; nihai liste işletmenin fiilen sunduğu mal ve hizmetlere göre kurulur ve başvurudan önce mutlaka teyit edilir. Bu döküm doğru çıkarılmadan yapılan her sınıf tartışması havada kalır ve zaman kaybettirir.

İkinci adımda hedeflenen başlıklarda benzer isim araştırması yapılır. Kayıtlar üzerinde yürütülen bu inceleme, yakın yazılışlı veya kulakta aynı duyulan önceki markaları ortaya çıkarır; gerekiyorsa isim değişikliği en ucuz aşamada, henüz etiket basılmadan yapılır. Üçüncü adım büyüme takvimidir. Yakın vadede kendi mağazasını açma, ihracata yönelme ya da bakım ürünlerine geçme planı varsa ilgili başlıklar baştan alınabilir. Henüz netleşmemiş hedefler için beklemek daha akıllıcadır; kapsam ileride yeni bir başvuruyla genişletilir. Bugünün ihtiyacına göre kurulan dar bir liste, çoğu işletme için en sağlam başlangıçtır.

Sıkça Sorulan Sorular

Parfüm hangi sınıfta tescil edilir?

Parfüm, kolonya, deodorant ve kozmetik esanslar kozmetik ürünlerin bulunduğu 3. sınıfta yer alır. Boş cam flakonlar ve ambalajlar ise ayrı başlıklara girer.

Parfümeri mağazası için ürün sınıfı yeterli mi?

Yeterli değildir. Farklı markaların ürünlerini satıyorsanız perakende ve mağazacılık hizmetlerinin bulunduğu 35. sınıf ayrıca gerekir.

Fason dolum yaptıran marka neye dikkat etmeli?

Marka hakkının kimde kalacağı sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Dolumu yapan tesis ile ismin sahibi çoğu zaman farklı kişilerdir.