Mimarlık ve İç Mimarlık Markası Hangi Sınıfta?

Bir mimarlık ofisi kimi işte yalnız projeyi çizip teslim eder, kimi işte uygulamayı da üstlenip şantiyeyi yönetir. Bazı ofisler buna kendi mobilya serisini ekler. Sicilde bu üç iş üç ayrı yere yazılır.

Proje mi, uygulama mı: ofisin sicildeki iki yüzü

Tasarımın kâğıt üzerinde kaldığı işlerde başlık bellidir. Mimari proje hazırlanması, avan ve uygulama projeleri, iç mekân tasarımı, restorasyon projelendirmesi, üç boyutlu görselleştirme, peyzaj tasarımı ve mühendislik hesapları bilimsel ve teknolojik hizmetlerin toplandığı 42. sınıfta değerlendirilir. Yarışma dosyasında, ihale ekinde ve teslim edilen proje paftalarında görünen ofis adının dayanağı buradan kurulur. Yalnız çizim üreten, uygulamaya hiç girmeyen bir ofis için listenin ağırlığı bu tek başlıkta toplanır ve gereksiz genişleme çoğu zaman gerekmez.

İş sahaya indiğinde ikinci bir başlık açılır. Anahtar teslim yapım, tadilat, dekorasyon uygulaması, montaj, alçı ve boya işleri, şantiyenin yürütülmesi ve taşeron koordinasyonu inşaat ile tamir hizmetlerinin bulunduğu 37. sınıfa girer. Aynı ofis hem projeyi çizip hem uygulamayı üstleniyorsa iki başlık birlikte alınır; müşteriye kesilen faturada ikisi ayrı kalem olarak görünüyorsa bu zaten kendiliğinden ortaya çıkar. Proje ofisi ile taahhüt firmasının adı çoğu kez aynıdır, ancak korunan alanları farklıdır ve karıştırılmamalıdır.

Mobilya serisi, showroom ve tasarım yazılımı tarafı

Ofisler zamanla ürün de çıkarır ve burada mal sınıfları devreye girer. Kendi tasarımıyla ürettirilen mobilya, ayna ve çerçeveler mobilyanın bulunduğu 20. sınıfa; aydınlatma armatürleri aydınlatma ürünlerinin yer aldığı 11. sınıfa; perde, döşemelik kumaş ve ev tekstili 24. sınıfa; halı ve duvar kaplamaları 27. sınıfa yönelir. Bu ürünler bir showroomda ya da çevrim içi mağazada satışa sunuluyorsa satış ve mağazacılık hizmetlerinin bulunduğu 35. sınıf da konuşulur. Proje ofisinden ürün markasına geçiş, kapsamı en çok değiştiren adımdır.

Dijital araçlarda ise ürün ile hizmet ayrımı devreye girer. Ofisin geliştirip sattığı kütüphane, eklenti veya bilgisayara kurulan tasarım aracı ürün sayılır ve elektronik ürünlerle yazılımın bulunduğu 9. sınıfta değerlendirilir; aynı aracın tarayıcı üzerinden abonelikle sunulması ise teknolojik hizmetler tarafına düşer. Atölye, sertifika programı ve öğrenciye yönelik eğitim veren ofisler eğitim faaliyetlerinin toplandığı 41. sınıfı ekler. Öte yandan bu meslekte tanıtıma ilişkin kendi meslek düzenlemelerinden doğan kısıtlar marka tescilinden bağımsız uygulanır ve tescil bunları aşma imkânı vermez.

Mimarlık ofislerinde sık karşılaşılan kapsam yanlışları

İlk yanlış, mesleği anlatan sözcüklerin marka gibi görülmesidir. Alanı doğrudan tarif eden genel ibarelerin tek bir ofise özgülenmesi beklenmemelidir; ayırt edicilik bunların dışındaki bir unsurdan ya da özgün bir bütünden doğar. İkinci yanlış, ortak kurulan ofislerde ismin kime ait olacağının hiç yazılmamasıdır; ortaklar ayrıldığında aynı adla iki ofis çalışmaya başlar ve iş sahipleri karışıklık yaşar. Üçüncüsü, uygulamaya geçen ofislerin yalnız proje başlığında kalması ve şantiye tabelasındaki adı dayanaksız bırakmasıdır. Bu üç yanlış çoğu ofiste birlikte görülür ve düzeltilmesi yeni bir başvuruyu gerektirir.

Ters yöndeki eğilim listeyi gereksiz büyütmektir. Yalnız iç mekân projesi çizen bir ofisin gıda, kozmetik, taşımacılık ve sigorta başlıklarını topluca eklemesi ödenecek bedeli artırır; güncel tutar TÜRKPATENT'in yayımladığı tarifeden teyit edilmelidir. Daha ağır sonuç, karşılığı olmayan başlığın beş yılın dolmasıyla kullanmama gerekçeli iptal talebine açılmasıdır. Ayrıca proje müellifliği, şantiye şefliği ve yapı denetimine ilişkin koşullar tamamen ayrı bir düzenlemenin konusudur; tescil bunların yerine geçmez. Buradaki başlıklar hazır bir liste değildir, kesin kapsam başvurudan önce doğrulanır.

Kapsam kararının yayım ve kullanım tarafındaki sonucu

Benzerlik incelemesi dosyaya yazılan hizmet ve ürünler üzerinden yapılır. Mimarlık, tasarım, yapı, atölye gibi işi doğrudan anlatan sözcüklerin tekele geçmesi beklenmemeli, ayırt edicilik bütünden aranmalıdır. Bu alanda kurucu soyadından türeyen adlandırmalar yoğun olduğundan, araştırma yakın okunuşlu kayıtları da kapsamalıdır. Kapsamın gerçek faaliyete oturması, benzer adlı bir ofisle karşılaşıldığında hangi başlığa dayanılacağını netleştirir. Ürün serisi de varsa, o tarafın ayrıca korunmuş olması ileride bağımsız bir dayanak sağlar ve tartışmayı kolaylaştırır. İhale dosyasına eklenen referans listesi de aynı adın hangi alanda kullanıldığını gösterir.

Bülten yayımının ardından iki aylık bir itiraz dönemi başlar. Tescil on yıl koruma sağlar ve süresi dolmadan yenilenerek sürdürülür. Bu süre boyunca listedeki her satırın arkasında teslim edilmiş bir proje, yürütülmüş bir uygulama ya da satılan bir ürün bulunmalıdır. Bir dönem düşünülüp hiç üretilmeyen mobilya veya aydınlatma başlıkları, uyuşmazlık çıktığında karşı tarafın ilk sorgulayacağı yer olur. Ofis büyüdükçe ve iş türü değiştikçe kapsamın gözden geçirilmesi bu zayıflığı ortadan kaldırır. Ofisin web sayfasındaki proje arşivi de bu kullanımın somut kaydını oluşturur.

İş listesinden kapsam listesine giden sıra

İlk adımda ofisin son dönemde teslim ettiği işler yazılır. Kaç iş yalnız proje olarak kaldı, kaçında uygulama üstlenildi, şantiye yönetimi verildi mi, mobilya ya da aydınlatma ürettirildi mi, showroom veya çevrim içi satış var mı, eğitim düzenlendi mi. Yanına sözleşme türleri ve fatura kalemleri eklenir. Bu döküm tamamlandığında hangi başlığın zorunlu, hangisinin ertelenebilir olduğu kendiliğinden görünür ve karar sezgiden çıkıp ofisin kendi iş geçmişine dayanır. Aynı döküm, ortaklar arasında ismin kime ait olacağı konuşulurken de doğrudan kullanılabilir.

İkinci sırada, belirlenen başlıklarda benzer marka taraması vardır. Kayıtlar üzerinden yürütülen inceleme, yakın yazılışlı ya da kulakta aynı duyulan önceki markaları kurumsal kimlik bastırılmadan ve şantiye tabelası hazırlanmadan önce ortaya koyar; gerekirse ad bu aşamada değiştirilir. Üçüncü adımda orta vadeli plan konuşulur: kendi ürün serisini çıkarma, taahhüt işine girme veya yurt dışında proje üstlenme niyeti varsa ilgili başlıklar baştan alınabilir. Kesinleşmemiş hedefler beklemeye bırakılır ve kapsam gerçekleştikçe genişletilir. Bugünkü iş yapısına göre kurulan dar bir liste, sonradan büyütmeye her zaman açıktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Mimarlık ofisi markası hangi sınıfta tescil edilir?

Proje, tasarım ve görselleştirme hizmetleri 42. sınıfta değerlendirilir. Uygulama ve tadilat işleri üstleniliyorsa 37. sınıf da gündeme gelir.

Kendi mobilya serimiz için ayrı sınıf gerekir mi?

Ürün fiilen üretilip satılıyorsa ilgili mal sınıfı ayrıca değerlendirilir. Yalnız projede kullanılan özel üretimlerde bu genellikle gerekmez.

Ofis adında mesleği anlatan bir sözcük kullanılabilir mi?

Kullanılabilir; ancak bu sözcük tek başına ayırt edicilik sağlamaz. Koruma, bütünü oluşturan özgün unsurdan doğar.