Tasarım Başvurusu Öncesi Kontrol Listesi

Tasarım başvurusunda hata yapmanın maliyeti yüksektir, çünkü çoğu hata sonradan düzeltilemez. Bu liste hazırlığı aşama aşama izlemenizi sağlar.

Birinci Aşama: Kamuya Sunum Durumunun Tespiti

İlk adım, tasarımın daha önce kamuya sunulup sunulmadığını tespit etmektir. Fuar katılımı, katalog dağıtımı, bayi tanıtımı, sosyal medya paylaşımı, ön sipariş sayfası ve numune gönderimi kamuya sunum sayılabilir. Sunum yapıldıysa tarihi belgelenmeli ve on iki aylık hoşgörü süresinin ne kadarının kullanıldığı hesaplanmalıdır; bu pencere kapandıktan sonra tasarım artık yeni sayılmaz ve başvuru hükümsüzlük riski taşır.

Aynı aşamada benzer tasarımlar taranır. Tescilli tasarım kayıtları, rakip ürün katalogları ve pazar yerlerindeki görseller incelenerek tasarımın ayırt edici niteliği değerlendirilir. Bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim mevcut tasarımlardan farklı değilse, tescil alınsa dahi hükümsüzlük riski taşır. Bu tarama, tasarımı başvuru öncesinde güçlendirme fırsatı da verir.

İkinci Aşama: Görsel Anlatımın Hazırlanması

İkinci adım, korumanın sınırını çizecek görsellerin hazırlanmasıdır. Görseller net, gölgesiz ve tek renkli sade bir zemin üzerinde olmalı; ürün gerekli tüm yönlerden gösterilmelidir. Perspektif görünüş ile ön, arka, yan, üst ve alt görünüşler arasında ölçü ve oran tutarlılığı aranır. Bir görünüşte bulunan bir unsurun diğerinde kaybolması, itiraz ve hükümsüzlük tartışmalarında zayıflık yaratır.

Bu aşamada korunmak istenen ve istenmeyen unsurlar da ayrıştırılır. Ürünün çevresinde yer alan ancak korumaya konu edilmeyecek parçaların gösterim biçimi baştan kararlaştırılmalıdır. Yazı, logo ve süsleme unsurlarının görselde yer alması korumanın kapsamını daraltabilir; bu unsurlar ayrıca marka olarak korunuyorsa tasarım görselinde bulundurulup bulundurulmayacağı bilinçli bir tercih olmalıdır.

Üçüncü Aşama: Çoklu Başvuru ve Yayın Erteleme Kararı

Üçüncü adımda dosya yapısı kurgulanır. Aynı ürün ailesine ait birden çok tasarım tek başvuruda toplanabilir; bu, dosya yönetimini kolaylaştırır ve süreçleri tek takvimden yürütmeyi sağlar. Ancak çoklu başvuru sayı ve kapsam bakımından kurallara tabidir ve her tasarım ayrıca değerlendirilir. Ürün ailesinin hangi varyasyonlarının kapsama alınacağı, üretim planıyla birlikte kararlaştırılmalıdır.

Yayın erteleme ihtiyacı da bu aşamada değerlendirilir. Lansmanı ileri bir tarihte planlanan ürünlerde, tasarımın başvuruyla birlikte yayımlanması rakiplere erken bilgi verir. Erteleme imkanı, tescil sürecini başlatırken görselin kamuya açılmasını geciktirmeye yarar. Buna karşılık erteleme süresince üçüncü kişilere karşı ileri sürülecek taleplerin sınırı farklıdır; karar, ticari takvimle birlikte verilmelidir.

Dördüncü Aşama: Üretim Sözleşmesi ve Yurt Dışı Planı

Dördüncü adımda tasarımın kime ait olduğu netleştirilir. Dışarıdan tasarımcıyla ya da fason üreticiyle çalışılıyorsa, tasarım üzerindeki hakların şirkete geçtiğini gösteren yazılı bir düzenleme şarttır. Kalıp bedelinin ödenmiş olması hakkın devrini kendiliğinden sağlamaz. Sözleşmede kalıp mülkiyeti, üretim fazlasının satılamayacağı ve tasarımın başka müşterilere sunulamayacağı da açıkça yazılmalıdır.

Son adım yurt dışı planıdır. Koruma ülkeseldir; ihracat yapılan ve üretim yaptırılan ülkelerde ayrı tescil gerekir. Uluslararası tescil sistemi ve bölgesel tesciller bu işi tek dosyadan yürütmeyi kolaylaştırır. Tescilli tasarım beş yıllık dönemler halinde yenilenerek en çok yirmi beş yıla kadar korunabilir; yenileme tarihlerinin ve ülke listesinin takvime işlenmesi bu koruma süresinin sürdürülebilmesi için gereklidir.

Tasarım Dosyasını Lansmandan Önce Kapatmak

Tasarım başvurusunda hazırlık, tescilin gerçek değerini belirler. İlk kamuya sunum tarihi belgelenmeli ve on iki aylık hoşgörü penceresinin ne kadarının kullanıldığı bilinmelidir. Koruma kapsamını görseller çizdiğinden, görünüşler arasındaki tutarlılık baştan planlanır. Ürün ailesi için çoklu başvuru, lansman takvimi için yayın erteleme değerlendirilir. Fason üretim ve dış tasarımcı ilişkilerinde hak devri yazılı olmalı, yurt dışı tescilleri ise ihracat kararıyla birlikte kurgulanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tasarım başvurusu için hangi görseller gerekir?

Ürünü gerekli tüm yönlerden gösteren net, gölgesiz ve sade zeminli görseller gerekir. Perspektif görünüşün yanında ön, arka, yan, üst ve alt görünüşler kullanılır. Görünüşler arasında ölçü ve oran tutarlılığı aranır. Bir görünüşte bulunan unsurun diğerinde kaybolması itiraz ve hükümsüzlük tartışmalarında zayıflık yaratır ve koruma kapsamını daraltır.

Tek başvuruda kaç tasarım yer alabilir?

Aynı ürün ailesine ait birden çok tasarım tek başvuruda toplanabilir; buna çoklu başvuru denir. Ancak sayı ve kapsam kurallara tabidir ve her tasarım ayrıca değerlendirilir. Aynı dosyadaki bir tasarımın akıbeti diğerlerinden bağımsızdır. Hangi varyasyonların kapsama alınacağı üretim planıyla birlikte kararlaştırılmalıdır.

Tasarımda yayın erteleme ne işe yarar?

Yayın erteleme, tescil süreci başlatılırken tasarım görselinin kamuya açılmasını geciktirmeye yarar. Lansmanı ileri bir tarihte planlanan ürünlerde rakiplere erken bilgi verilmesini önler. Buna karşılık erteleme süresince üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilecek taleplerin sınırı farklıdır; bu nedenle karar, ürünün ticari takvimiyle birlikte ve bilinçli biçimde verilmelidir.