Marka Yenileme Zamanını Kaçırdıysanız

Yenileme yazısı eski adrese gitmiş, koruma süresinin dolduğunu aylar sonra fark ettiniz. Aşağıda kaydın nasıl kontrol edileceğini, ek süre imkânının nasıl teyit edileceğini ve süre kapandığında kalan yolları bulacaksınız.

Yenileme neden gözden kaçar

Yenilemeyi kaçırmak dikkatsizlikten çok, iletişim bilgilerinin eskimesinden doğar. Şirket adres değiştirir, muhasebe programındaki elektronik posta kutusu kapanır, işi takip eden çalışan ayrılır, vekil ilişkisi sona erer ve sicildeki bilgiler güncellenmez. On yıllık bir sürenin sonunda gelen hatırlatma, çoğu zaman artık kimsenin bakmadığı bir kanala düşer. Marka koruması on yıl sürer ve yenilendiği sürece devam eder; ancak bu yenilemenin kendiliğinden gerçekleştiği gibi yaygın bir yanlış inanış vardır. Sicil kaydı, işletmenin fiilî durumundan bağımsız yürür.

Fark edildiğinde ilk yapılacak şey panik değil, kaydın gerçek durumunu görmektir. Markanın sicildeki güncel hâli, koruma süresinin bitiş tarihi ve varsa kayıtlı bir işlem kontrol edilir. Bazı dosyalarda sürenin henüz tam kapanmadığı, bazılarında ise yenilemenin aslında yapıldığı ancak bildirimin ulaşmadığı görülür. Kaydın durumu netleşmeden yeni bir başvuru yapmak, gereksiz masrafa ve iki ayrı dosyanın birbirine karışmasına yol açar. Bu satırlar genel bir çerçeve sunar; sizin markanız için sonuç ancak sicil kaydı incelenerek söylenir.

İlk günlerde yapılacaklar

Sürenin dolmasının ardından tanınan bir ek süre imkânı bulunur ve bu imkân belirli bir bedelin ödenmesine bağlıdır. Bu ek sürenin uzunluğu ve uygulanacak koşullar dosyanın durumuna göre değiştiğinden burada rakam verilmez; tanınan ek süre ve koşulları gecikmeden teyit edilmelidir. Teyit, sicil kaydı üzerinden yapılır ve sonucu yazılı olarak not edilir. Aynı gün ikinci bir iş daha yapılır: markanın hâlen kullanıldığını gösteren belgeler bir klasörde toplanır, çünkü ilerideki her ihtimalde bu belgeler işinize yarar.

Yapılmaması gerekenler de vardır. Ek süre imkânı araştırılmadan hemen yeni bir başvuru yapmak, markanın kesintisiz devam eden korumasını gereksiz yere feda edebilir. Yenileme durumu belirsizken bayilere veya rakiplere karşı ihtarname göndermek de risklidir; dayanağı sicilde görünmeyen bir talep, karşı tarafa cevap hakkı verir. Süreç boyunca marka kullanımını durdurmak da yanlış bir refleks olur, zira fiilî kullanım ileride ileri sürülebilecek zeminlerin temelini oluşturur. Sakin ve sıralı ilerlemek burada en verimli yaklaşımdır.

Süre kapandıysa elinizde kalanlar

Ek süre de geçmişse markanın sicildeki koruması sona erer ve elinizde iki ana yol kalır. Birincisi aynı işaret için yeniden başvuru yapmaktır; bu yolda başvuru yeni bir dosya olarak işlem görür, eski tescil tarihinin sağladığı öncelik geri gelmez. İkincisi, aradaki dönemde ortaya çıkan üçüncü kişi başvurularına karşı kullanıma dayalı zeminlerin değerlendirilmesidir. Uzun süredir aynı işaretle faaliyet gösteriyorsanız bu kullanımın belgelenmesi, itiraz ve dava aşamalarında dayanak oluşturabilir. Bu iki yol birbirini dışlamaz ve çoğu dosyada birlikte değerlendirilir.

Yeniden başvuru sırasında iki noktaya dikkat edilir. Birincisi kapsamdır: eski listeyi olduğu gibi tekrarlamak yerine fiilen sattığınız ürün ve hizmetlerin gözden geçirilmesi, hem korumayı yerinde tutar hem de ilerideki kullanmama tartışmalarını azaltır. İkincisi zamanlamadır; boşluk döneminde başkası benzer bir başvuru yapmışsa süreç itirazla ilerleyebilir. Haksız rekabet hükümleri de ayrıca gündeme gelebilir. Her dosyanın sonucu kendi belgeleri ve piyasadaki kullanımın kapsamı üzerinden şekillenir, genel bir anlatım bu incelemenin yerini tutmaz. Bu nedenle yeniden başvuru, eski dosyanın kopyalanması değil yeniden planlanması olarak ele alınmalıdır.

Koruma boşluğunun ticari maliyeti

Sicilde koruma görünmediği sürece markanız ticari hayatta savunmasız kalır. Bu dönemde yapılan benzer bir başvuruya itiraz etmek zorlaşır, pazaryerlerinin hak sahiplerine sunduğu koruma programları kaydınızı geçerli saymaz, taklit malın gümrükte durdurulması için dayandığınız kayıt işlevini yitirir. Devam eden bir tecavüz dosyanız varsa karşı taraf ilk savunmasını tam bu noktadan kurar. Bayi ve lisans sözleşmelerinde tescil numarasına atıf yapılmışsa, sözleşmelerin dayanağı da tartışmaya açılır. Ortaya çıkan bu boşluk, ticari ilişkilerde beklenmedik bir pazarlık gücü kaybına da yol açar.

Zaman kaybının ikinci etkisi fırsat penceresinin daralmasıdır. Sizin markanızın korumasız kaldığını fark eden bir işletme, aynı ya da benzer işaret için başvuru yapabilir ve bu başvurunun ilerlemesi sizin geri dönüşünüzü zorlaştırır. Talep haklarına ve itiraz yollarına ilişkin süreler dosyanın türüne göre değiştiğinden rakam ezberlemek yerine durumu fark ettiğiniz gün teyit ettirmek gerekir. Yenileme ve işlem ücretleri ise TÜRKPATENT'in yayımladığı tarifeden kontrol edilmelidir. Fark edilen günün akşamına kadar atılacak adımlar, sonraki aylarda harcanacak emeği belirgin biçimde azaltır.

Takvimi bir daha kaçırmamak için

Kalıcı çözüm portföyün tek bir tabloda toplanmasıdır. Her marka için tescil numarası, koruma bitiş tarihi, kapsanan sınıflar ve takibi yapan kişi bu tabloda yer almalıdır; tablo yılda en az bir kez gözden geçirilir. Sicildeki adres, elektronik posta ve vekil bilgilerinin güncel tutulması aynı ölçüde önemlidir, çünkü bütün bildirimler oraya gider. Şirket adres veya unvan değiştirdiğinde sicil kaydının güncellenmesi, sonraki on yılın en ucuz sigortasıdır. Bu iş bir kez yapıldığında yıllarca sonuç verir.

İkinci adım sorumluluğun kişiye değil sürece bağlanmasıdır. Takip yalnız bir çalışanın hafızasına bırakıldığında, o kişi ayrıldığında takvim de birlikte gider. Hatırlatmaların birden çok kanala kurulması ve yenileme kararının erken alınması, son güne sıkışmayı önler. Aynı vesileyle marka kullanımının tescil edilen biçimle örtüşüp örtüşmediği, satılan ürünlerin listede yer alıp almadığı ve yurt dışı pazarlarda koruma bulunup bulunmadığı da gözden geçirilir. Böylece yenileme, sıradan bir işlem olmaktan çıkıp portföy bakımına dönüşür ve koruma işletmenin gerçek faaliyetiyle yeniden aynı hizaya gelir. Bu bakım bir kez oturduğunda sonraki dönemler kendiliğinden takip edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yenileme süresi geçti, marka hemen siliniyor mu?

Sürenin sonunda tanınan bir ek süre imkânı bulunur ve bu imkân belirli bir bedele bağlıdır. Ek sürenin uzunluğu ile koşulları gecikmeden sicil üzerinden teyit edilmelidir.

Yeniden başvuru yaparsam eski tarihim korunur mu?

Hayır. Yeniden başvuru yeni bir dosya olarak işlem görür ve eski tescilin sağladığı öncelik geri gelmez. Kullanıma dayalı zeminler ayrıca değerlendirilir.

Boşluk döneminde başkası aynı markayı tescil ettirirse ne olur?

Süreç itiraz ve dava yollarıyla ilerler; uzun süreli fiilî kullanımınızın belgelenmesi bu aşamada önem kazanır. Sonuç dosyanın kendi koşullarına bağlıdır.