Halı ve Kilim Markası Hangi Sınıfta Tescil Edilir?

El tezgâhında dokunan bir kilim ile fabrika hattından çıkan makine halısı aynı sınıfta buluşur. Ama aynı showroomda satılan yatak örtüsü oraya girmez. Bu ayrım çoğu dosyada yanlış kurulur.

Halı ve kilim mal tarafında hangi başlıkta

Makine halısı, el dokuma halı, kilim, cicim, yolluk, oda halısı, banyo paspası, kapı önü paspası, duvardan duvara kaplama, suni çim ve linolyum gibi zemin örtüleri halı ve zemin kaplamalarının bulunduğu 27. sınıfta toplanır. Duvar kâğıtları da aynı başlığın içindedir. Tezgâhta ilmek atan bir usta ile günde binlerce metrekare üreten bir fabrika, ürün tarafında burada buluşur; üretim yönteminin el ya da makine olması sınıfı değiştirmez. Bir halı markasının çekirdek koruması bu satırla kurulur.

Aynı showroomda satılan pek çok ürün ise dışarıda kalır. Battaniye, yatak örtüsü, masa örtüsü, perde ve havlu gibi dokuma ev tekstili ürünleri 24. sınıfın konusudur. Halı ipliği ve dokuma ipliği 23. sınıfta yer alır. Halat, ip ve ham tekstil elyafı 22. sınıfta değerlendirilir. Sehpa ve mobilya satan bir halıcı için ayrıca 20. sınıf gündeme gelir. Halı kelimesinin bütün mağazayı koruduğu düşünülerek yapılan başvurular, ürün gamı genişledikçe eksik kalır ve tamamlanması ek başvuru gerektirir.

Showroom, ithalat, proje işleri ve fason dokuma

Satış tarafı bu sektörde başlı başına bir organizasyondur. Onlarca üreticinin koleksiyonunu aynı showroomda sergileyen mağazalar, yurt dışından konteynerle ürün getirip bayilere dağıtan ithalatçılar, otel ve iş merkezi projelerine tedarik yapan firmalar ve çevrim içi halı satış siteleri için 35. sınıf gerekir. Etiketin üzerindeki üretici adı ile mağazanın tabelası çoğunlukla farklı kişilere aittir. Kendi dokuduğunu kendi mağazasında satan markalarda iki başlık birlikte alınır ve liste bu yapıya göre kurulur. Mağaza sayısı arttıkça tabeladaki ismin değeri de aynı oranda yükselir.

Üretim ilişkisi ayrı bir konudur. Başkasının deseniyle, onun adına dokuma yapan tesisler, iplik boyayan ve halıya kesim ile overlok uygulayan atölyeler fason imalat ve malzeme işleme hizmetlerinin bulunduğu 40. sınıfı konuşur. Bu ilişkide desenin ve ismin kime ait olduğu sözleşmede yazılmazsa, iş birliği sona erdiğinde iki taraf da aynı ada tutunur. Halı yıkama, onarım ve restorasyon hizmeti veren işletmeler için ise hizmet tarafı ayrıca ele alınır; bu faaliyet ürün başlığıyla korunmaz ve kendi başlığında değerlendirilir.

Halı dosyalarında tekrarlanan sınıf hataları

En sık görülen yanlış, mağazanın tamamının tek bir ürün başlığıyla korunduğunu düşünmektir. Halı için başvuran bir işletme, yatak örtüsü ve perde reyonunu açtığında kapsam dışına çıkmış olur. İkincisi, showroom ve ithalat yapan satıcıların yalnız ürün başlığını alması; benzer adla açılan bir mağazaya karşı bu dayanak zayıf kalır. Üçüncüsü, halı deseninin markayla korunduğu sanısıdır. Desen ve görünüm ayrı bir tescil sisteminin konusudur; isim ile desen iki farklı yoldan korunur. Bu üç yanlış, koleksiyon büyüdükçe birbirini besleyerek daha görünür hale gelir.

Bir de aksi yönde, listeyi olabildiğince geniş tutma eğilimi var. Yalnız paspas üreten bir işletmenin gıda, kozmetik, elektronik ve otomotiv başlıklarını topluca eklemesi başvuru maliyetini artırır; güncel tutarlar TÜRKPATENT'in yayımladığı tarifeden teyit edilmelidir. Daha önemlisi, hiç kullanılmayan başlıklar beş yılın sonunda iptal talebine açık hale gelir. Böylece bugün güvence sanılan geniş kapsam, yıllar sonra markanın en tartışmaya açık yanına dönüşür ve savunmayı kendi içinden zorlaştırır. Kapsamı satılan ürünle orantılı tutmak, uzun vadede en ekonomik yoldur.

Kapsam kararının başvuru sonrasına etkisi

Seçilen mal ve hizmetler, incelemenin yürütüleceği çerçeveyi doğrudan oluşturur. Bu alanda yöre adları ve dokuma tekniğini anlatan kelimeler yaygın olarak kullanıldığından, bu tür ibarelerin tek bir işletmenin tekeline verilmesi beklenmemelidir. Halı ile ev tekstili farklı sınıflarda bulunsa da tüketicinin aynı mağazada karşılaştığı ürünler olduğu için, ayrı başlıklarda yer almak tek başına serbestlik anlamına gelmez. Kapsamın gerçek koleksiyona oturması, ileride hangi alanda hak ileri sürüleceğini de netleştirir. Bu netlik, benzer bir tabelayla karşılaşıldığında atılacak adımı da baştan belirler.

Yayım aşamasında üçüncü kişilerin iki ay içinde itiraz etme hakkı doğar. Halı sektöründe köklü markaların listeleri geniş tutulduğundan, yeni bir ismin bunlarla karşılaşması sıradan sayılır. Tescil on yıl korur ve süresi dolmadan yenilenerek sürdürülür. Listedeki her satırın arkasında fiilen dokunan bir ürün ya da verilen bir hizmet olmalıdır. Bir dönem denenip kapatılan koleksiyonlar için alınmış başlıklar, uyuşmazlık gündeme geldiğinde ilk sorgulanan noktadır. Kapsamı düzenli aralıklarla gözden geçirmek bu zayıflığı giderir.

Tezgâhtan showroom'a: liste nasıl kurulur

İlk iş üretim ve satış dökümüdür. Hangi ürünler dokunuyor, hangileri ithal ediliyor, ev tekstili reyonu var mı, satış showroomdan mı çevrim içi kanaldan mı yürüyor, başkası adına dokuma yapılıyor mu, yıkama ve onarım hizmeti veriliyor mu; hepsi ayrı satıra yazılır. Sonra bu satırlar mal ve hizmet başlıklarına dönüştürülür. Yazıdaki sınıflar hazır bir reçete değildir; nihai liste işletmenin gerçekte sunduğu mal ve hizmetlere göre kurulur ve başvurudan önce teyit edilmelidir. Bu döküm çıkarılmadan yürütülen sınıf tartışması genellikle boşa emek olur.

Sonraki aşama benzer isim taramasıdır. Hedeflenen başlıklardaki kayıtlar üzerinde yürütülen inceleme, yakın yazılışlı ya da aynı sesle okunan önceki markaları başvurudan önce ortaya koyar; gerekirse isim, etiket dokunmadan ve katalog basılmadan değiştirilir. Üçüncü aşamada büyüme planı konuşulur. Yakın vadede ihracata açılma, ev tekstiline geçme veya bayilik ağı kurma niyeti varsa ilgili başlıklar baştan alınabilir. Henüz netleşmemiş hedefler beklemeye bırakılır; kapsam ileride yeni bir başvuruyla büyütülebilir. Bugünün üretimine göre kurulan bir liste, çoğu atölye için en dengeli başlangıçtır.

Sıkça Sorulan Sorular

Halı markası hangi sınıfta tescil edilir?

Halı, kilim, yolluk, paspas ve zemin kaplamaları 27. sınıfta yer alır. El dokuma ile makine üretimi arasında bu bakımdan fark yoktur.

Yatak örtüsü de halıyla aynı sınıfta mı korunur?

Hayır. Battaniye, yatak örtüsü, perde ve havlu gibi dokuma ev tekstili ürünleri 24. sınıfta değerlendirilir.

Halı mağazası işletiyorum, ürün sınıfı yeterli mi?

Farklı üreticilerin ürünlerini satıyorsanız yeterli değildir; perakende ve mağazacılık hizmetlerinin bulunduğu 35. sınıf ayrıca gerekir.