Evet, zorunludur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.39'a göre her tacir ticari işletmesine ilişkin işlemleri ticaret unvanıyla yapmak ve belgeleri bu unvan altında imzalamak zorundadır. Tescil edilen unvan işletmenin görülebilecek bir yerine okunaklı yazılır; ticari mektuplarda ve defter kayıtlarının dayandığı belgelerde sicil numarası, unvan ve merkez de gösterilir. Marka veya logo kullanmak bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
- Ticari işlemler ve imzalanan belgeler ticaret unvanı altında yapılmak zorundadır.
- Tescilli unvan, işletmenin görülebilecek bir yerine okunaklı biçimde yazılır.
- Ticari mektup ve kayıt belgelerinde sicil numarası, unvan ve işletme merkezi gösterilir.
Marka Tabelası Unvanın Yerini Tutar Mı?
Bir işletmenin müşteri gözündeki adı çoğu zaman markasıdır. Sokakta "Lezzet Durağı" yazan bir tabela görürsünüz; faturada ise "Ahmet Yılmaz" ya da "Lezzet Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi" yazar. Bu ikisi farklı hukuki kavramlardır. Ticaret unvanı, tacirin ticari işletmesine ilişkin işlemlerde kullandığı ve ticaret siciline tescil ettirdiği addır; marka ise mal veya hizmeti ayırt eden işarettir.
TTK m.39/2'nin ilk cümlesi açıktır: Tescil edilen ticaret unvanı, ticari işletmenin görülebilecek bir yerine okunaklı bir şekilde yazılır. Kanun burada "tabela" kelimesini kullanmaz; aranan şey, unvanın işletmede görülebilir ve okunaklı olmasıdır. Dolayısıyla büyük harflerle markanızı tabelaya yazmanızda bir engel yoktur, ancak tescilli unvanın da işletmenin görülebilecek bir yerinde okunaklı biçimde yer alması gerekir.
Bu düzenleme, işletmeyle muhatap olan kişinin karşısında kimin bulunduğunu öğrenebilmesine hizmet eder. Bir müşteri, şikâyet veya dava için marka adını değil, tacirin unvanını bilmek zorundadır.
Marka ile unvan aynı kelimeyi içerse bile bu ayrım ortadan kalkmaz. Tabeladaki kısa ad müşteriyi çeker; görülebilir yerdeki tam unvan ise hukuki muhatabı gösterir. İkisinin birlikte bulunması, kanunun istediği tabloyu sağlar.
İşlemler ve İmzalar: Birinci Fıkranın Söylediği
m.39/1'e göre her tacir, ticari işletmesine ilişkin işlemleri ticaret unvanıyla yapmak ve işletmesiyle ilgili senetlerle diğer belgeleri bu unvan altında imzalamak zorundadır. Hüküm "zorundadır" diye kurulmuştur; tacire bir tercih alanı bırakmaz.
Uygulamada bu, sözleşmelerin, teklif mektuplarının, sipariş onaylarının ve senetlerin unvanla düzenlenmesi demektir. Sözleşmenin taraf kısmına yalnızca marka adını yazmak, belgenin kimin adına imzalandığı konusunda gereksiz bir tartışma alanı yaratır. Şahıs işletmelerinde unvan, TTK m.41 uyarınca kısaltılmadan yazılan ad ve soyaddan ve yapılabilecek eklerden oluştuğu için, belgelerde bu ad ve soyadın tam olarak yer alması gerekir.
Şirketlerde de durum farklı değildir. Anonim ve limited şirketlerin unvanında TTK m.43/2 gereği şirket türünü gösteren ibare bulunur ve unvanda gerçek bir kişinin adı veya soyadı yer alıyorsa tür ibaresi kısaltılamaz. Belgelerde unvanın sicildeki hâliyle eksiksiz yazılması, sözleşmenin karşı tarafı için kimin borç altına girdiğini tartışmasız hâle getirir.
Fatura, Mektup ve E-postada Hangi Bilgiler Bulunmalı?
m.39/2'nin ikinci cümlesi, tacirin işletmesiyle ilgili olarak düzenlediği ticari mektuplarda ve ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelerde şu bilgilerin gösterilmesini ister: tacirin sicil numarası, ticaret unvanı, işletmesinin merkezi ve tacir internet sitesi oluşturma yükümlülüğüne tabiyse tescil edilen internet sitesinin adresi.
Fatura, ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelerin en tipik örneğidir. Bu yüzden faturada yalnızca logoya ve markaya yer vermek yeterli değildir; unvan, sicil numarası ve işletme merkezi de görünmelidir. Kanun "ticari mektup" ifadesini kullanır; işletmenin kendi ticari yazışmalarında kullandığı antetli kâğıtları ve şablonları bu açıdan gözden geçirmek isabetli olur.
Aynı fıkra, tüm bu bilgilerin şirketin internet sitesinde de yayımlanmasını öngörür. Sitede ayrıca anonim şirketlerde yönetim kurulu başkan ve üyelerinin adları ve soyadları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı, limited şirketlerde müdürlerin adları ve soyadları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde ise yöneticilerin adları ve soyadları ile sermaye bilgileri yayımlanır.
Bir ayrıntı gözden kaçmamalıdır: Kanun, sicil numarası ve merkez bilgisini yalnızca faturaya değil, ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı tüm belgelere bağlar. Bu nedenle irsaliye, makbuz veya benzeri kayıt belgelerini kullanan işletmelerin bu şablonları da aynı gözle incelemesi gerekir.
Bir Kafe Zinciri Örneği
Eskişehir'de üç şubesi olan bir kafe işletmesi, limited şirket olarak kurulmuş. Tabelalarda, menülerde ve sosyal medyada yalnızca kısa marka adını kullanıyor. Faturalar muhasebe programından çıkıyor ve üstte büyük bir logo bulunuyor; unvan küçük puntoyla altta yer alıyor, sicil numarası ise hiç yazılmıyor. Şubelerin hiçbirinde tescilli unvan görünür bir yerde yer almıyor.
Bu işletme markasını kullanmaya devam edebilir; kanun marka kullanımını yasaklamaz. Ancak fatura şablonuna sicil numarası ve işletme merkezi eklenmeli, her şubenin görülebilecek bir yerine unvan okunaklı şekilde yazılmalıdır. Şubeler bakımından TTK m.48 ayrıca her şubenin merkezin ticaret unvanını şube olduğunu belirterek kullanmak zorunda olduğunu düzenler; bu nedenle şubelerde görünür kılınacak unvan, şube ibaresini de içermelidir.
Şirket internet sitesi oluşturma yükümlülüğüne tabiyse internet sitesi de bir kontrol noktasıdır. "Hakkımızda" sayfasına m.39/2'de sayılan bilgiler ve limited şirkette müdürlerin adları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı eklenmelidir.
Kurala Uyulmazsa Ne Olur?
TTK m.51/2'ye göre 39 ilâ 45 inci veya 48 inci maddeleri ihlal edenler idari para cezasıyla cezalandırılır. Yani unvanın görünür yere yazılmaması, belgelerde zorunlu bilgilerin eksik bırakılması veya şubelerin unvanı kurala uygun kullanmaması, doğrudan bir idari yaptırım riski doğurur. Ceza tutarı dönemsel olarak güncellendiğinden, güncel tutarı ilgili yılın düzenlemesinden kontrol etmek gerekir.
m.51/1 ayrıca mahkemelere, memurlara, ticaret ve sanayi odalarına, noterlere ve kanunda sayılan diğer kurumlara, görevlerini yaparken bir ticaret unvanının tescil edilmediğini ya da kanun hükümlerine aykırı kullanıldığını öğrenirlerse durumu yetkili makamlara bildirme yükümlülüğü yükler. Dolayısıyla eksiklik, bir dava dosyasında veya noter işleminde de ortaya çıkabilir.
Belgelerinizi Gözden Geçirmek İçin Kontrol Listesi
1) Ticaret sicilindeki unvanınızı harfi harfine not edin; kısaltma veya eksik yazım yapmayın. 2) Fatura, irsaliye ve teklif şablonlarına unvan, sicil numarası ve işletme merkezini ekleyin. 3) Antetli kâğıt ve ticari yazışma şablonlarını aynı bilgilerle güncelleyin. 4) Merkez ve her şubede unvanı görülebilecek bir yere okunaklı biçimde yazdırın; şubelerde şube ibaresini eklemeyi unutmayın.
5) İnternet sitesi yükümlülüğünüz varsa tescilli site adresini belgelerinize yazın ve m.39/2'de sayılan yönetici ve sermaye bilgilerini sitede yayımlayın. 6) Sözleşmelerde taraf olarak her zaman unvanı kullanın; marka adını en fazla tanıtıcı bilgi olarak ekleyin. 7) Unvan değişikliği yaptığınızda tüm şablonları aynı gün güncelleyin.
Mevzuat Dayanağı: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.39, ticari işlemlerin ticaret unvanıyla yapılmasını, tescilli unvanın işletmede görülebilir biçimde yazılmasını ve belgelerde ile internet sitesinde gösterilecek bilgileri düzenler. Şube unvanı m.48'de, ihlalin idari para cezası ve kurumların bildirim yükümlülüğü m.51'de yer alır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — mevzuat.gov.trSıkça Sorulan Sorular
Tabelada sadece markamı yazsam ceza alır mıyım?
TTK m.39/2, tescilli ticaret unvanının işletmenin görülebilecek bir yerine okunaklı yazılmasını ister. Marka tabelası kullanılabilir, ancak unvan da görünür bir yerde yer almalıdır. m.51/2, m.39'un ihlali için idari para cezası öngörür.
Şahıs işletmesinde unvan ne demektir?
TTK m.41'e göre gerçek kişi tacirin ticaret unvanı, kısaltılmadan yazılan adı ve soyadı ile m.46'ya uygun olarak yapabileceği eklerden oluşur. Belgelerde ve işletmede bu tam unvanın kullanılması gerekir.
E-faturada unvan bilgisi nasıl gösterilmeli?
TTK m.39/2, defter kayıtlarının dayandığı belgelerde sicil numarası, ticaret unvanı, işletme merkezi ve varsa tescilli internet sitesi adresinin gösterilmesini ister. Belgenin elektronik olması bu bilgilerin gösterilmesi gereğini değiştirmez.
Şubelerde hangi unvan kullanılır?
TTK m.48'e göre her şube, merkezin ticaret unvanını şube olduğunu belirterek kullanmak zorundadır ve bu unvana şubeyle ilgili ekler yapılabilir. Yabancı merkezli işletmelerin şubelerinde merkezin ve şubenin bulunduğu yerler de gösterilir.