Ayırt edici bir ek yaparak kurabilirsiniz, ancak bu tek başına yeterli güvence değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.45'e göre bir ticaret unvanına, Türkiye'nin herhangi bir sicil dairesinde daha önce tescil edilmiş başka bir unvandan ayırt edilmesi gerekiyorsa ek yapılır. m.43 anonim ve limited şirketlere unvan seçiminde serbestlik tanır. Aynı kelime başkasının tescilli markasıysa SMK m.7 ayrı bir engel oluşturabilir.
- Önceki tescilli unvandan ayırt edilmek için yeni unvana ek yapılması gerekir.
- Karşılaştırma, Türkiye'deki tüm sicil daireleri bakımından yapılır; yalnız kendi şehriniz değil.
- Unvanın sicilde kabul edilmesi, marka hakkı ihlali riskini ortadan kaldırmaz.
Kanun Aynı İsmi Neden Tamamen Yasaklamıyor?
TTK m.43/1'e göre anonim, limited ve kooperatif şirketler, işletme konusu gösterilmek ve m.46 hükmü saklı kalmak şartıyla ticaret unvanlarını serbestçe seçebilir. Bu serbestliğin sınırı m.45'te çizilir: Bir ticaret unvanına, Türkiye'nin herhangi bir sicil dairesinde daha önce tescil edilmiş bulunan diğer bir unvandan ayırt edilmesi için gerekli olduğu takdirde ek yapılır.
Demek ki kanunun yaklaşımı "bu kelimeyi kimse kullanamaz" değil, "yeni unvan öncekinden ayırt edilebilir olmalı" şeklindedir. Önceki unvanla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar yakın bir unvan, ancak ayırt edici bir ekle birlikte tescil edilebilir.
Burada kritik ifade "Türkiye'nin herhangi bir sicil dairesinde" ibaresidir. İstanbul'da kurulacak bir şirket için yalnızca İstanbul'daki kayıtlara bakmak yeterli değildir; Kars'ta veya Muğla'da daha önce tescil edilmiş bir unvan da karşılaştırmaya girer.
Ek yapma yükümlülüğü yeni unvanı alan tarafa aittir. Daha önce tescil edilmiş unvanın sahibi, sonradan gelen şirket yüzünden kendi unvanını değiştirmek zorunda değildir.
Hangi Ek İşe Yarar, Hangisi Yaramaz?
m.43/1 işletme konusunun unvanda gösterilmesini şart koşar; m.43/2 ise "anonim şirket", "limited şirket" ve "kooperatif" kelimelerinin unvanda bulunmasını zorunlu tutar. Bu zorunlu unsurların değişmesi, örneğin önceki şirket limited iken yeni şirketin anonim olması, tek başına iki unvanı birbirinden ayırt etmeye yetmeyebilir; çünkü ayırt edilmesi gereken, unvanın ayırt edici çekirdeğidir.
m.46/1 hangi eklerin yapılabileceğini düzenler: İşletmenin özelliklerini belirten, unvanda yer alan kişilerin kimliklerini gösteren ya da hayalî adlardan ibaret olan ekler yapılabilir. Şartı ise eklerin tacirin kimliği, işletmesinin genişliği, önemi ve finansal durumu hakkında üçüncü kişilerde yanlış bir görüş oluşturmaması ve gerçeğe ve kamu düzenine aykırı olmamasıdır.
Bu nedenle ek seçerken iki soru sorulmalıdır: Bu ek, unvanımı öncekinden gerçekten ayırt ediyor mu? Ve bu ek, işletmemle ilgili yanlış bir izlenim yaratıyor mu? Örneğin küçük bir işletmenin "Uluslararası" gibi bir ek kullanması, m.46/1'deki yanlış görüş yasağıyla çatışabilir. "Türk", "Türkiye", "Cumhuriyet" ve "Millî" kelimeleri ise m.46/3 gereği ancak Cumhurbaşkanı kararıyla unvana konabilir.
Bir Örnek: Aynı Kelimeyle İki Mobilya Şirketi
Ankara'da mobilya üretecek iki ortak, şirketlerine "Meşe" kelimesini merkeze alan bir unvan vermek istiyor. Araştırmada, Kayseri'de yıllar önce tescil edilmiş "Meşe Mobilya Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi" çıkıyor. Ortaklar aynı unvanı yalnızca "Anonim Şirketi" ibaresiyle kullanmayı düşünüyor.
m.45 açısından bu yaklaşım zayıftır; çünkü iki unvan arasındaki tek fark zorunlu tür ibaresidir. Ortakların ayırt edici bir ek bulması gerekir; örneğin kendi soyadlarından birini ya da hayalî bir adı unvana eklemek. Ortaklardan birinin adı unvanda yer alırsa m.43/2 gereği tür ibaresi kısaltılmadan yazılmalıdır.
Ancak hikâyenin ikinci yarısı daha önemlidir. Kayseri'deki şirket "Meşe" kelimesini mobilya için marka olarak tescil ettirmişse, Ankara'daki şirketin unvanı sicilde kabul edilse bile marka hakkı açısından sorun devam eder.
Ortaklar için en sağlıklı yol, unvanı belirlemeden önce hem sicil hem marka kayıtlarını birlikte taramak ve sonucuna göre ya ayırt edici bir ek seçmek ya da tamamen farklı bir ana kelimeye yönelmektir. Kuruluş masrafları yapılmadan verilen bu karar, sonradan unvan değişikliğiyle uğraşmaktan çok daha az maliyetlidir.
Unvan Kabul Edildi, Marka Sorunu Bitti Mi?
Hayır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.7/3-e'ye göre tescilli bir markayla aynı veya benzer bir işaretin ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanılması, m.7/2'deki şartlar varsa marka sahibince yasaklanabilir. m.7/2-b, aynı veya benzer mal ya da hizmetlerde karıştırılma ihtimali, m.7/2-c ise tanınmış markalar bakımından haksız yarar veya itibar zararı hâllerini kapsar.
Yani ticaret sicilinin unvanı tescil etmesi, unvanın bir markaya tecavüz oluşturmadığı anlamına gelmez. Sicil, unvanlar arasındaki ayırt ediciliği esas alır; marka hakkının kapsamı ise ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Durum ters yönden de işler. SMK m.6/6'ya göre tescil başvurusu yapılan bir marka başkasına ait ticaret unvanını içeriyorsa, hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilir. Yeni şirket, unvanındaki kelimeyi marka olarak tescil ettirmeye kalktığında önceki unvan sahibinin itirazıyla karşılaşabilir.
Önceki Unvan Sahibinin Elindeki İmkânlar
TTK m.50'ye göre usulen tescil ve ilan edilmiş ticaret unvanını kullanma hakkı sadece sahibine aittir. m.52/1 ise unvanın ticari dürüstlüğe aykırı biçimde başkası tarafından kullanılması hâlinde hak sahibine tespit, yasaklama, haksız kullanılan unvan tescil edilmişse kanuna uygun şekilde değiştirilmesini veya silinmesini, maddi durumun ortadan kaldırılmasını ve kusurun ağırlığına göre maddi ve manevi tazminat isteme imkânı verir.
Bu nedenle, yeni şirketin unvanı sicilde kabul edilmiş olsa bile, önceki unvan sahibi kullanımın ticari dürüstlüğe aykırı olduğunu ileri sürerse unvanın değiştirilmesi talebiyle karşılaşmak mümkündür. Faaliyet alanlarının aynı olması ve müşterilerin iki işletmeyi karıştırması, bu tartışmayı güçlendiren olgulardır.
Bu tablo, yeni şirket kuracak olanlar için şu anlama gelir: Sicilin ek isteyip istemediği yalnızca ilk eşiktir. Asıl soru, iki işletmenin aynı müşteri kitlesine hitap edip etmediği ve kullanılan kelimenin önceki işletmeyle özdeşleşip özdeşleşmediğidir. Faaliyet alanları birbirinden uzaksa ve ek gerçekten ayırt ediciyse risk azalır; aynı sektörde, aynı kelimeyle ve benzer görsellerle faaliyet göstermek ise riski belirgin biçimde artırır.
Şirketi Kurmadan Önce Yapılacaklar
1) İstediğiniz kelimeyi Türkiye genelindeki ticaret sicili kayıtlarında arayın; yalnız kendi şehrinizle sınırlı kalmayın. 2) Aynı kelimeyi TÜRKPATENT marka kayıtlarında, özellikle faaliyet göstereceğiniz mal ve hizmetler bakımından arayın. 3) Benzer bir unvan varsa, zorunlu tür ibaresi dışında gerçekten ayırt edici bir ek belirleyin. 4) Seçtiğiniz eki m.46/1'deki yanlış izlenim yasağına göre gözden geçirin.
5) Aynı alanda faaliyet gösteren tescilli bir marka çıkarsa, unvanın çekirdeğini değiştirmeyi ciddi biçimde düşünün; kuruluştan sonra unvan değişikliği, tabela, belge ve dijital varlıklarda maliyetli bir yenilemeye yol açar. 6) Kuruluşu tamamladıktan sonra unvanınızdaki ayırt edici kelimeyi kendi markanız olarak kullanacaksanız, marka başvurusunu da geciktirmeyin.
Mevzuat Dayanağı: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.45, yeni unvanın Türkiye'de daha önce tescil edilmiş bir unvandan ayırt edilmesi için ek yapılmasını; m.43 sermaye şirketlerinin unvan seçme serbestisini ve tür ibaresini düzenler. Unvanın korunması m.50 ve m.52'de, unvan-marka çatışması 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6/6 ve m.7/3-e'de yer alır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — mevzuat.gov.tr 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — mevzuat.gov.trSıkça Sorulan Sorular
Farklı şehirde kuracaksam aynı unvanı kullanabilir miyim?
TTK m.45, karşılaştırmayı Türkiye'nin herhangi bir sicil dairesinde daha önce tescil edilmiş unvanlarla yapar. Şehrin farklı olması tek başına yeterli değildir; ayırt edilmek için gerekiyorsa unvana ek yapılmalıdır.
Sadece şirket türünü değiştirmek yeterli olur mu?
Tür ibaresi m.43/2 gereği zaten unvanda bulunması zorunlu bir unsurdur. Unvanın ayırt edici çekirdeği aynı kalıyorsa, yalnızca türün farklı olması önceki unvandan ayırt etmeye yetmeyebilir. Ayırt edici bir ek seçmek daha güvenlidir.
Sicil unvanımı kabul ettiyse marka sahibi itiraz edebilir mi?
Evet. 6769 sayılı SMK m.7/3-e'ye göre tescilli markayla aynı veya benzer işaretin ticaret unvanı olarak kullanılması, m.7/2'deki şartlar varsa marka sahibince yasaklanabilir. Sicil kaydı bu hakkı ortadan kaldırmaz.
Önceki unvan sahibi unvanımın silinmesini isteyebilir mi?
TTK m.52/1, unvanın ticari dürüstlüğe aykırı biçimde kullanılması hâlinde haksız kullanılan unvan tescil edilmişse kanuna uygun şekilde değiştirilmesini veya silinmesini isteme imkânı verir. Bunun için dürüstlüğe aykırı kullanımın varlığı aranır.