EUIPO Nedir? AB Fikri Mülkiyet Ofisi

EUIPO nedir sorusunun yanıtı şudur: Avrupa Birliği markası ile tescilli topluluk tasarımını veren ve birliğin tamamında geçerli koruma sağlayan resmi bir birlik kurumudur.

EUIPO Nedir ve Hangi Hakları Verir

EUIPO, Avrupa Birliği markası ile tescilli topluluk tasarımı başvurularını inceleyip karara bağlayan birlik kurumudur. Ofis, kendisine yapılan başvuruları mutlak ret nedenleri yönünden inceler, sicili tutar, yayım işlemlerini yürütür ve itiraz ile iptal taleplerini karara bağlar. Verdiği hak, üye devletlerin ulusal ofislerinden alınan haklardan bağımsızdır; ulusal tescillerin yerini almaz, onlarla birlikte var olan ayrı bir koruma katmanı oluşturur.

Ofisin sunduğu iki temel hak birbirinden ayrı işler. Birlik markası, işletmenin mal ve hizmetlerini ayırt eden işaretleri korur ve süresi dolmadan yenilendiği sürece varlığını sürdürür. Tescilli topluluk tasarımı ise ürünün ya da parçasının görünümünü korur ve belirli aralıklarla yenilenmek üzere sınırlı bir azami süre için geçerlidir. Her iki hak da tek bir dosya üzerinden alınır ve devir, lisans, rehin gibi işlemler tek sicil üzerinden yürütülür.

Üniter Koruma ve Tek Başvuruyla Tüm Birlik

Birlik markasının en belirleyici özelliği üniter, yani bölünmez nitelikte olmasıdır. Tek bir başvuruyla birliğe üye tüm devletlerde aynı anda hüküm doğurur; ülke ülke seçim yapılmaz, kapsam bütün olarak belirlenir. Bu yapı, geniş bir pazara açılan işletme için ciddi bir kolaylıktır. Aynı zamanda birlik genişlediğinde mevcut hakların yeni katılan ülkelere de yayılması bu bütünsel niteliğin doğal sonucudur.

Bütünsel yapının diğer yüzü riskin de bölünmemesidir. Yalnızca bir üye devlette bulunan önceki bir hak, başvurunun tamamının reddedilmesine yol açabilir. Bu ihtimal gerçekleştiğinde başvuru, belirli koşullarla ulusal başvurulara dönüştürülerek öncelik tarihinin korunması gündeme gelebilir; ancak bu imkan süreye bağlıdır. Bu nedenle birlik yoluna girmeden önce hedef pazarlardaki ulusal kayıtların da taranması, yalnızca birlik siciline bakılmaması gerekir.

İtiraz, İptal ve Hükümsüzlük Süreçleri

Ofis, başvuruyu ayırt edicilik ve tanımlayıcılık gibi mutlak nedenler yönünden kendiliğinden inceler; önceki markalara benzerlik ise kural olarak hak sahibinin itirazı üzerine ele alınır. Başvuru yayımlandıktan sonra belirlenen süre içinde itiraz edilebilir. İtiraz incelemesinde işaretlerin benzerliği, mal ve hizmetlerin yakınlığı ile ilgili kesimin karıştırma ihtimali birlikte değerlendirilir. Tarafların uzlaşması hâlinde dosya sonlandırılabilir.

Tescilden sonra da hak mutlak değildir. İlgililer, markanın hükümsüzlüğünü ya da kullanılmaması nedeniyle iptalini talep edebilir; tasarımlar bakımından da yenilik ve ayırt edici nitelik yönünden hükümsüzlük ileri sürülebilir. Ofis kararlarına karşı kurum içinde temyiz yolu, sonrasında ise birlik yargı organları önünde dava yolu açıktır. Bu nedenle bir birlik markasının kayıtta görünmesi tek başına ihtilafsız bir hak anlamına gelmez.

Türkiye'den Başvuru ve EUIPO ile EPO Farkı

Türkiye birliğe üye olmamakla birlikte Türkiye'den birlik markası başvurusu yapılması hukuken mümkündür; sistem başvuru sahibinin uyruğuna göre kapalı değildir. Başvuru doğrudan ofise yapılabileceği gibi Madrid Protokolü kapsamında birlik seçilerek de yürütülebilir. Birlik dışında yerleşik başvuru sahiplerinin belirli aşamalarda birlik nezdinde yetkili bir temsilci ile hareket etmesi gerekir; bu, süreçlerin usule uygun ilerlemesi bakımından önem taşır.

Sık karıştırılan bir nokta, bu ofis ile Avrupa Patent Ofisinin aynı kurum sanılmasıdır. İkisi farklı hukuki çerçevelere dayanır: birlik markası ve topluluk tasarımı birlik hukukundan doğarken, Avrupa patenti Avrupa Patent Sözleşmesine dayanan ve birlik üyeliğinden bağımsız bir sisteme aittir. Türkiye Avrupa Patent Sözleşmesinin tarafıdır; dolayısıyla patentte Avrupa yolu ile markada birlik yolu birbirinden ayrı düşünülmelidir.

Avrupa Yolunu Değerlendirirken

Birlik markası, tek dosyayla geniş bir pazarda koruma sağladığı için ihracat yapan işletmeler bakımından güçlü bir araçtır; ancak bütünsel yapısı, tek bir ülkedeki önceki hakkın bütün başvuruyu tehlikeye atmasına da yol açar. Bu yüzden karar verirken hedef pazarların gerçekten birlik ülkeleri olup olmadığı, birkaç ülkeyle sınırlı faaliyette ulusal başvuruların daha uygun olup olmadığı ve önceki hak riskinin ölçüsü birlikte tartılmalıdır. Doğru kurgulanmış bir başvuru, sonradan kaybedilen zamanı baştan önler.

Sıkça Sorulan Sorular

EUIPO nedir?

Avrupa Birliği markası ile tescilli topluluk tasarımı başvurularını inceleyip karara bağlayan birlik kurumudur. Başvuruları mutlak ret nedenleri yönünden inceler, sicili tutar, yayım işlemlerini yürütür, itiraz ve iptal taleplerini sonuçlandırır. Verdiği hak üye devletlerin ulusal tescillerinden ayrı, birliğin tamamında geçerli bir koruma sağlar.

Türkiye'den EUIPO başvurusu yapılabilir mi?

Evet. Sistem başvuru sahibinin uyruğuna göre kapalı değildir; Türkiye'de yerleşik gerçek ve tüzel kişiler birlik markası başvurusu yapabilir. Başvuru doğrudan ofise iletilebileceği gibi Madrid Protokolü kapsamında birlik seçilerek de yürütülebilir. Belirli aşamalarda birlik nezdinde yetkili bir temsilci ile hareket edilmesi gerekir.

EUIPO ile EPO aynı kurum mu?

Hayır, farklı kurumlardır. Birlik markası ve tescilli topluluk tasarımı birlik hukukundan doğar ve bu ofis tarafından verilir. Avrupa patenti ise Avrupa Patent Sözleşmesine dayanan ayrı bir sistemin ürünüdür ve birlik üyeliğinden bağımsız işler. Türkiye bu sözleşmenin tarafı olduğundan patentte Avrupa yolu ayrıca değerlendirilir.