Baharat ve Kuruyemiş Markası Hangi Sınıfta Tescil Edilir?

Baharatçılık ve kuruyemişçilik, aynı tezgâhta birbirinden farklı sınıflara düşen ürünleri yan yana getirir. Çiğ ürün ile kavrulmuş ürün, keyif çayı ile bitkisel takviye arasındaki fark sınıflandırmada doğrudan karşılık bulur.

Baharat ve kuruyemişin dağıldığı gıda sınıfları

Kırmızı biber, karabiber, kimyon, kekik, tarçın, zerdeçal, hazır çeşni karışımları, tuz, soslar ve keyif amaçlı bitki çayları 30. sınıfta yer alır. Aynı sınıf çay, kahve, un ve şekerli ürünleri de kapsadığından baharatçıların yanında sattığı pek çok kalem bu listede kalır. Ürünlerin somut biçimde yazılması yerinde olur; tezgâhta karşılığı bulunmayan kalemler ileride kullanım tartışmasına açık hale gelir. Karışım adlarının kendisi ise ürün tanımı niteliğindedir ve tek başına marka gücü taşımaz. Bu ibareler liste içinde ürün adı olarak yer alır.

Kuruyemiş tarafında ayrım daha incedir. Kavrulmuş fındık, tuzlu fıstık, kaju, badem, leblebi, kuru kayısı ve incir gibi işlenmiş ürünler 29. sınıfa girer. Buna karşılık çiğ ve işlenmemiş kuruyemiş, çekirdek ve tohum tarımsal ürün olarak 31. sınıfta kalır. Aynı tezgâhta hem çiğ hem kavrulmuş ürün satan bir işletme bu nedenle iki sınıfı birlikte değerlendirmelidir. Elektrikli değirmen ve kavurma makineleri kendi markanızla satılmadıkça listede yer almaz; elle çevrilen baharat değirmenleri ise ürün olarak satılıyorsa 21. sınıfta ele alınır.

Aktar tezgâhı, paketli ürün ve internet satışı

Aktar ve baharatçı dükkânları çoğu zaman kendi ürettiği değil, tedarik ettiği ürünleri tartıyla satar. Farklı üreticilerin ürünlerini bir araya getirip tüketiciye sunmak perakende ve mağazacılık faaliyetidir ve 35. sınıfta korunur; şubeleşen ya da bayilik veren baharatçılar için bu sınıf çekirdek korumadır. Kendi tesisinde öğütüp paketleyen ve marketlere veren bir üretici içinse gıda sınıfı esastır. Çoğu işletme zaman içinde her iki tarafta birden faaliyet gösterdiğinden liste iki ayaklı kurulur. Karar, tüketiciyle hangi kanaldan temas kurulduğuna bakılarak verilir.

İnternet satışının ağırlık kazanması bu tabloyu değiştirmez, aksine mağazacılık sınıfını daha da anlamlı hâle getirir. Kendi sitesinden veya pazaryerlerinden sipariş alan işletmelerde markanın satış ortamında da korunması beklenir. Dükkânın bir bölümünde çay veya kahve ikram edilerek oturma alanı oluşturulmuşsa yiyecek ve içecek sağlanması hizmetleri 43. sınıfta değerlendirilir. Bitki karışımlarının hazırlanması konusunda ücretli eğitim verilmesi hâlinde eğitim ve öğretim hizmetleri ayrıca gündeme gelebilir. Bu hizmetlerin süreklilik kazanması aranır. Belirleyici olan, ikramın işletmenin sürekli bir hizmetine dönüşüp dönüşmediğidir.

Baharat markalarında sık yapılan sınıf hataları

İlk hata, çiğ ve işlenmiş ürün ayrımının atlanmasıdır. Yalnız işlenmiş kuruyemiş sınıfıyla başvuran bir işletme, çiğ ürün tarafında beklediği korumayı bulamayabilir. İkinci hata, bitkisel karışımların niteliğinin gözden kaçırılmasıdır; etikette sağlık veya tedavi iddiası taşıyan ürünler takviye niteliğine yaklaşarak 5. sınıfa girebilir. Keyif amaçlı içilen bitki çayı ile şifa iddiasıyla satılan karışım aynı yerde durmaz. Bu ayrım ürünün nasıl tanıtıldığına göre yapılır ve etiket metniyle birlikte değerlendirilmelidir. Ürün tanıtımı değiştikçe kapsamın da yeniden gözden geçirilmesi gerekir.

Üçüncü hata, fason işleme faaliyetinin yanlış konumlandırılmasıdır. Başkalarının ürününü ücret karşılığı kavuran, öğüten veya paketleyen tesisler için malzeme işleme hizmetleri sınıfı anlam taşır; yalnız kendi ürününü işleyen işletme için ise gerekmez. Aynı biçimde kendi ürününü kendi aracıyla dağıtan bir işletmenin taşımacılık ve depolama sınıfına ihtiyacı yoktur. Kozmetik amaçlı bitkisel yağ üretilmiyorsa ilgili sınıfın alınması yalnız maliyet doğurur. Sınıf sayısı arttıkça resmî ücret artar; güncel tutar TÜRKPATENT'in yayımladığı tarifeden teyit edilmelidir.

Seçilen kapsamın başvuru sonrasındaki etkisi

Baharat ve çerez alanında marka yoğunluğu yüksektir ve inceleme kesişen mal ve hizmetler üzerinden yürütülür. Gıda tarafında önceki bir tescille karşılaşan ibare, mağazacılık hizmetleri bakımından farklı bir sonuç doğurabilir. Başvuru yayımlandıktan sonra üçüncü kişilerin iki ay içinde itiraz etme imkânı bulunur ve itirazlar çoğunlukla çakışan kalemlere odaklanır. Ürün adlarının somut yazılması kesişmenin sınırını da netleştirir. Gerçek faaliyete dayanan bir kapsam savunmayı kolaylaştırırken gereksiz kalemler tartışmanın alanını genişletir. Bu nedenle listenin başvuru öncesinde bir kez daha gözden geçirilmesi yerinde olur.

Tescil on yıl koruma sağlar ve süresi dolmadan yenilenir. Markanın tescilli olduğu ürün ve hizmetlerde ciddi biçimde kullanılması beklenir; beş yıl boyunca kullanılmayan kalemler iptal talebine konu edilebilir. Yalnız belirli mevsimlerde satılan ürünlerde kullanım kesintili görünebileceğinden kayıtların düzenli tutulması ayrıca önem kazanır. Ambalaj örnekleri, tedarik belgeleri ve satış kayıtları ürün grubu bazında ayrıştırılabilir biçimde saklanmalıdır. Bu düzen, kullanım kanıtı istendiğinde işletmenin elini güçlendirir ve sonradan geriye dönük olarak kurulamaz. Kayıtların ürün bazında ayrılması sonraki yıllarda da işletmeye kolaylık sağlar.

Baharat markasında sınıf kararı nasıl olgunlaşır

İlk adım, tezgâhtaki ve depodaki her kalemin yazılı bir envantere dökülmesidir. Hangi ürünler kendi tesisinde işleniyor, hangileri tedarik ediliyor, çiğ ürün satılıyor mu, bitkisel karışımlar hangi iddiayla sunuluyor, satış dükkândan mı internetten mi yürüyor. Başka markalar için kavurma veya paketleme yapılıp yapılmadığı da not edilmelidir. Yanıtlar toplandığında hangi sınıfların gerekli olduğu büyük ölçüde görünür hale gelir. Çoğu baharat işletmesi için sonuç, iki gıda sınıfı ile mağazacılık tarafını birlikte içeren bir yapıdır.

İkinci adımda hedef sınıflarda benzer isimler araştırılır ve ibarenin ayırt edici gücü değerlendirilir. Ürün adını veya niteliğini doğrudan anlatan ifadeler tek başına zayıf koruma sağladığından isim ve sınıf kararları birlikte ele alınmalıdır. İhracat planlanıyorsa ilk başvurudan itibaren altı aylık rüçhan imkânı gözetilmelidir. Kapsamı büyütmenin yolu mevcut tescile ekleme yapmak değil yeni bir başvurudur; bu nedenle büyüme takvimi başvuru anında konuşulur. Nihai liste işletmenin fiilen sunduğu mal ve hizmetlere göre belirlenir ve başvuru öncesinde teyit edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çiğ ve kavrulmuş kuruyemiş aynı sınıfta mı?

Hayır, işlenmiş kuruyemiş ile çiğ ürün farklı sınıflarda değerlendirilir. Her iki ürün de satılıyorsa iki sınıfın birlikte ele alınması gerekir.

Bitki çayları hangi sınıfa girer?

Keyif amaçlı içilen bitki çayları gıda sınıfında yer alır. Sağlık iddiasıyla sunulan karışımlar ise takviye ürünü sayılarak farklı bir sınıfa girebilir.

Aktar dükkânı için hangi sınıf gerekir?

Farklı üreticilerin ürünlerini bir arada sunmak mağazacılık hizmetidir. Kendi markanızla paketlenmiş ürün de satıyorsanız ilgili gıda sınıfı ayrıca gerekir.