Bira, Şarap ve Rakı Markası Hangi Sınıfta Tescil Edilir?

Bu sektörde iki ayrı sınıf vardır ve ikisi de içki içerir. Hangisinin gerektiğini kararlaştırmak, üretilen sıvının ne olduğu kadar o ismin nerede kullanılacağına da bağlıdır. Aşağıda bu ayrım örneklerle açılıyor.

İki içki sınıfı: hangisi hangi ürünü kapsıyor

Sınıflandırma alkollü içkileri tek bir yerde toplamaz. Bira, alkolsüz bira, maden suyu, gazoz ve kokteyl hazırlamakta kullanılan sodalar 32. sınıfta yer alır. Şarap, rakı, votka, cin, viski, konyak, likör ve meyveden damıtılmış içkiler ise bira dışındaki alkollü içeceklerin bulunduğu 33. sınıfta değerlendirilir. Bu ayrım tarihseldir ve alkol oranıyla ilgisi yoktur. Yalnızca bira üreten bir mikro bira imalathanesi ile bağından şarap çıkaran bir üretici, ilk bakışta aynı işi yapıyor görünse de başvuru dosyasında farklı başlıklara yazılır.

Sınırda duran ürünler ayrı düşünülür. Alkolsüz bira ve alkolsüz şarap, alkol içermedikleri için meşrubatlarla birlikte anılır; hazır kokteyller içerdikleri alkolün türüne göre yerleşir. Şıra, sirke ve pekmez gibi üzümden gelen ama içki olmayan ürünler gıda sınıflarına dağılır. Bir bağ işletmesi tek bir hasattan şarap, üzüm suyu ve sirke çıkarabilir; üç ürün üç ayrı başlık demektir. Kadeh, dekanter ve açacak gibi yan ürünler satılacaksa cam ve mutfak gereçlerinin bulunduğu 21. sınıf gündeme gelir.

Şişeyi doldurmak mı, kadehi doldurmak mı

Üretim ile sunum, marka hukuku bakımından bambaşka alanlardır. İmalathanesinde şişeleyip toptancıya veren üretici için ürün sınıfı yeterken, kadehle satış yapan bir şarap evi, meyhane, bar veya tadım salonu yiyecek ve içecek sağlanması hizmeti sunar; karşılığı 43. sınıftır. Kendi ürettiği içkiyi kendi mekânında ikram eden butik üreticilerde iki başlık birlikte istenir. Şehir merkezinde açılan bir tadım barının tabelası ürün sınıfına dayanarak korunmaya çalışıldığında, aynı ismi mekân adı olarak kullanan üçüncü kişilere karşı elde tutulacak dayanak zayıf kalır.

Ticaret tarafı üçüncü bir başlıktır. İthalat yapan dağıtımcı, farklı üreticilerin şişelerini bir arada sunan butik satış noktası, tekel bayiliği ve çevrim içi sipariş alan işletmeler için 35. sınıf konuşulur. Burada önemli bir uyarı gerekir: alkollü ürünlerin tanıtımına, satış kanalına ve etiketine ilişkin kısıtlar ayrı bir mevzuatın konusudur ve marka tescili bu kuralların yerine geçmez. Tescil, ismin kime ait olduğunu gösterir; o ismin nerede ve nasıl duyurulabileceğini ise başka düzenlemeler belirler. İki konu birbirine karıştırılmamalıdır.

İçki markalarında tipik sınıf yanlışları

En yaygın yanlış, iki içki sınıfının birbirinin yerine geçtiği sanılmasıdır. Bira sınıfını alan bir işletme, ürün gamına gin veya likör eklediğinde koruma alanı otomatik olarak genişlemez; damıtık ürünler için ayrı başlık gerekir. Bunun tersi de geçerlidir: şarap için başvuru yapan bir bağ işletmesi, yaz aylarında piyasaya süreceği alkolsüz üzüm gazozunu kapsam dışında bırakabilir. Ürün gamının mevsimlik genişlediği bu sektörde liste, tek bir hasat yılına göre değil üç beş yıllık üretim planına bakılarak kurulmalıdır.

İkinci yanlış, mekân ayağının ihmalidir. Adını duyuran çoğu butik marka bir süre sonra kendi barını veya satış noktasını açar; sunum sınıfı baştan alınmamışsa aynı adı taşıyan başka bir mekânla karşılaşma ihtimali doğar. Üçüncü hata gereksiz genişlemedir. Yalnız şarap üreten bir işletmenin tütün, giyim ve etkinlik sınıflarını topluca eklemesi ek maliyet yaratır; güncel tutar TÜRKPATENT'in yayımladığı tarifeden teyit edilmelidir. Kullanılmayan başlıklar beş yılın sonunda iptal talebine açık hale gelir ve bir uyuşmazlıkta karşı tarafın ilk tutunacağı yer burasıdır. Kapsamı ihtimallerle değil, üretim kapasitesiyle orantılı kurmak gerekir.

Sınıf tercihinin inceleme ve itiraz aşamasına yansıması

Başvurunun incelendiği çerçeveyi seçilen mal ve hizmetler belirler. Aynı ya da bağlantılı ürünlerde önceki bir marka varsa benzerlik değerlendirmesi sıkılaşır; bira ile şarap gibi tüketici gözünde komşu duran ürünlerde farklı sınıfta olmak tek başına güvence sağlamaz. Buna karşılık dar ve isabetli kurulmuş bir liste, gereksiz çakışmaları en baştan azaltır. Bağ, yöre veya köy adı içeren ibarelerin sık kullanıldığı bu alanda, ismin ayırt edici gücünün nereden geldiği de değerlendirmeyi doğrudan etkiler. Yalnızca ürün özelliğini anlatan sözcüklerden oluşan bir ibarenin tek başına tekel altına alınması beklenmemelidir.

Yayımdan sonra üçüncü kişilerin itiraz hakkı vardır ve bu hak iki ay içinde kullanılır. Köklü üreticilerin geniş kapsamlı önceki tescilleri bulunduğundan, itirazla karşılaşma ihtimali yeni girişimler için gerçek bir olasılıktır. Tescil on yıl korur, süresi dolmadan yenilenerek sürdürülür. Bu süre boyunca listedeki her başlığın karşılığı fiilen üretilmeli ya da sunulmalıdır. Yöresel adların ayrıca coğrafi işaret sistemine konu olabileceği; bunun marka tescilinden ayrı bir koruma yolu olduğu ve iki sistemin birbirinin yerine geçmediği de baştan bilinmelidir.

Bağdan rafa: kapsam kararının adımları

Başlangıç noktası üretim planıdır. Hangi içkiler şişelenecek, hangileri fasona verilecek, alkolsüz bir ürün düşünülüyor mu, mekân açılacak mı, ithalat yapılacak mı sorularının cevabı satır satır yazılır. Bu satırlar mal ve hizmet başlıklarına dönüştürülür. Buradaki sınıflar hazır bir reçete değildir; nihai liste işletmenin fiilen ürettiği ve sunduğu şeye göre kurulur, başvurudan önce teyit edilir. Fason üretim yaptıran markalarda ismin kime ait olacağı sözleşmede açıkça yazılmalıdır; imalathanenin unvanı ile şişenin üzerindeki ad çoğu zaman farklı kişilere aittir ve bu ayrım sonradan sorun çıkarır.

Sonraki adım, seçilen sınıflarda benzer isimlerin araştırılmasıdır. Kayıtlar üzerinden yapılan bu tarama, aynı çağrışımı taşıyan önceki markaları başvurudan önce görünür kılar. Ardından büyüme planı düşünülür: bir yıl içinde bar açma veya yeni ürün çıkarma niyeti varsa ilgili başlık en baştan eklenebilir, belirsiz hedefler için beklemek daha akılcıdır. Kapsam sonradan yeni bir başvuruyla genişletilebilir; ancak o başvuru, yapıldığı tarihteki önceki haklara göre değerlendirilir ve ilk günkü tarihten yararlanmaz. Bu nedenle ilk listeyi kurarken yakın vadeli planları göz ardı etmemek gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bira ile şarap aynı sınıfta mı tescil edilir?

Hayır. Bira alkolsüz içeceklerle birlikte 32. sınıfta, şarap ve diğer damıtık içkiler ise 33. sınıfta yer alır. Her ikisini üreten işletme iki sınıfa birden başvurur.

Kendi barımı açacağım, ürün sınıfı yeterli mi?

Yeterli olmaz. Mekânda kadehle sunum yapılması yiyecek ve içecek sağlanması hizmetidir ve 43. sınıfta korunur.

Marka tescili alkollü ürün tanıtımına izin verir mi?

Hayır. Tescil ismin kime ait olduğunu gösterir; tanıtım, etiket ve satış kanalına ilişkin kısıtlar ayrı bir mevzuatın konusudur ve ayrıca değerlendirilmelidir.