Takı ve Aksesuarda 14. Sınıf mı, 26. Sınıf mı?

Takı ve aksesuar markalarında sınıf seçimi, ürünün hangi malzemeden yapıldığından çok ne işe yaradığına bağlıdır. Gümüş bir kolye ile plastik bir kolye aynı sınıfta yer alırken, aynı vitrindeki saç tokası tamamen farklı bir sınıfa gider. Sektörde en sık karşılaşılan yanlışları sırayla düzeltiyoruz.

Yanlış: 'Bijuteri değerli metal değil, 26. sınıfa girer'

Pirinç ve çelik üzerine altın kaplama kolyeler, reçine küpeler ve cam boncuklu bileklikler üreten bir tasarım atölyesi düşünelim. Atölye sahibi, ürünlerinde altın ya da gümüş kullanmadığı için 14. sınıfın kendisini ilgilendirmediğini, doğru sınıfın tuhafiye ürünlerini kapsayan 26. sınıf olduğunu düşünüyor. Bu, sektörde en sık karşılaşılan yanılgıdır. Nice sınıflandırmasında 14. sınıf, değerli metallerin yanında takı ve mücevherleri de kapsar ve bu kapsam imitasyon takıları, plastikten yapılmış takıları da içine alır. Yani bir kolyenin sınıfı, üzerindeki metalin değerine göre değil, takı olarak kullanılmasına göre belirlenir.

Bu nedenle bijuteri, kaplama takı ve el yapımı tasarım takı markaları için temel sınıf 14. sınıftır. Aynı sınıfta kol saatleri, masa saatleri, kol düğmeleri, kravat iğneleri, takı kutuları ve süs amaçlı anahtarlıklar da yer alır. Takı yapımında kullanılan boncuk, zincir ve kilit gibi yarı mamuller de çoğu zaman bu sınıf içinde değerlendirilir; ancak takı dışı amaçlarla kullanılan süs boncukları farklı bir sınıfta tartışılabilir. Değerli taşlar ve işlenmemiş değerli metaller de 14. sınıfın konusudur. Kuyumcular için ayrıntılı bir çerçeveyi kuyumculuk markası üzerine yazdığımız rehberde bulabilirsiniz.

Yanlış: 'Vitrindeki her aksesuar aynı sınıftadır'

Aynı atölye bir süre sonra koleksiyonuna saç tokaları, kafa bantları, kadife fiyonklar ve ceket yakasına takılan süs iğneleri ekliyor. Bu ürünler aynı vitrinde, aynı etiketle satılsa da sınıfları farklıdır. Saç süsleri, saç tokaları, saç bantları, düğmeler, fermuarlar, kurdeleler, dantel ve nakışlı süsler, yapay çiçekler ve kemer tokaları 26. sınıfta yer alır. Bu sınıf genel olarak giysiye ya da saça takılan, süsleyici veya tutturucu nitelikteki tuhafiye ürünlerini kapsar. Tuhafiye sınıfının ayrıntılı listesine göz atmak, koleksiyondaki her ürünün yerini bulmayı kolaylaştırır. Listeyi hazırlarken ürünleri vitrindeki yerlerine göre değil, kullanım amaçlarına göre gruplamak gerekir.

En ilginç örnek broştur. Nice sınıflandırmasında broş iki farklı yerde karşımıza çıkar: mücevher niteliğindeki broş 14. sınıfta, giysi aksesuarı niteliğindeki broş ise 26. sınıfta yer alır. Aynı durum rozetlerde de görülür; değerli metalden olmayan ve giysiye takılan rozetler çoğunlukla 26. sınıfta değerlendirilir. Bu yüzden ürün listesini yazarken yalnız ürün adını değil, ürünün nasıl sunulduğunu da düşünmek gerekir. Gümüş üzerine taş işlenmiş bir yaka iğnesi ile kumaş fiyonklu bir yaka süsü, aynı ada sahip olsa bile başvuruda farklı başlıklar altında yazılmalıdır.

Yanlış: 'Tek sınıf yeter, gerisini sonra ekleriz'

Takı markaları çoğu zaman hızla büyür. Bugün yalnız kolye ve küpe üreten bir marka, gelecek sezon saç aksesuarları, yarın çanta askısı ve telefon zinciri, sonraki yıl ise güneş gözlüğü veya eşarp satmaya başlayabilir. Başvurusu yapılmış bir markanın listesine sonradan yeni ürün eklenemez; her yeni ürün grubu için ayrı başvuru gerekir. Arada geçen sürede aynı veya benzer bir adın başka biri tarafından o sınıfta tescil ettirilmesi mümkündür. Bu nedenle kısa vadede satılması planlanan ürünlerin ilk başvuruda listeye alınması, maliyet ve risk dengesi açısından genellikle daha mantıklıdır.

Öte yandan her ihtimali listeye yazmak da doğru değildir. Hiç üretilmeyecek ürünler için alınan koruma, tescil tarihinden itibaren 5 yıl kullanılmazsa iptal talebine açık hâle gelir ve itiraz süreçlerinde de gereksiz çatışmalara yol açabilir. Dengeli yaklaşım, mevcut ürünleri ve somut planları esas almaktır. Takının yanında çanta ve deri aksesuar üretmeyi düşünen markalar için çanta ve aksesuar alanındaki sınıf ayrımını anlatan yazımız da faydalı olur. Hangi ürünün hangi sınıfa gireceği konusunda tereddüt varsa, somut ürün fotoğrafları ve kullanım biçimi üzerinden kendi koşullarında değerlendirme yapılmalıdır.

Yanlış: 'Marka tescili tasarımımı da korur'

Takı sektöründe asıl rekabet çoğu zaman tasarımlar üzerinden yürür. Bir marka, özgün bir yaprak motifli küpe serisi için 14. sınıfta marka tescili aldığında, bunun küpenin biçimini de koruduğunu düşünebilir. Oysa marka tescili, ürünü tanıtan adı veya logoyu korur; takının kendine özgü görünümü ise tasarım tescilinin konusudur. Tasarım koruması 5'er yıllık dönemlerle en çok 25 yıl sürebilir. Tescil ettirilmemiş tasarımlar da ilk kez kamuya sunulduğu tarihten itibaren 3 yıl boyunca sınırlı bir korumadan yararlanabilir. Koleksiyonu sosyal medyada paylaşmadan önce bu seçeneği değerlendirmek önemlidir.

Marka tarafında da dikkat edilecek noktalar vardır. Ürünün üzerine kazınan küçük bir logo ya da takının kilidine işlenen bir sembol, çoğu zaman markanın en görünür kullanımıdır; başvurudaki logonun bu kullanımla uyumlu olması gerekir. Takı markalarında taş, çiçek veya değerli metal adlarından oluşan isimler tanımlayıcı bulunabilir ve ayırt edicilik tartışmasına yol açabilir. Ayrıca takı markası için 35. sınıfta perakende hizmeti de ancak başka markaların ürünleri satılıyorsa ya da mağaza zinciri kuruluyorsa anlam kazanır. Başvuru öncesinde benzer markaların araştırılması, 14. sınıfın yoğunluğu nedeniyle ayrıca önem taşır.

Vitrindeki ürünü malzemeye değil işlevine göre sınıflandırmak

Takı ve aksesuar markalarında doğru sınıf, ürünün yapıldığı malzemeden değil, nasıl kullanıldığından çıkar. Kolye, küpe, bilezik ve yüzük, değerli metalden olsun olmasın 14. sınıfta; saç tokası, düğme, kurdele ve giysi süsü niteliğindeki broş ise 26. sınıfta yer alır. Koleksiyonu işlevine göre gruplandırıp yakın dönem planlarını listeye yansıtmak, markayı hem eksik korumadan hem de kullanılmayan geniş listelerden uzak tutar. Tasarımlar için ise ayrıca tasarım tescili seçeneği düşünülmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Gümüş takı ile plastik bijuteri aynı sınıfta mı tescil edilir?

Evet, Nice sınıflandırmasında takı ürünleri malzemesinden bağımsız olarak 14. sınıfta yer alır. Bu sınıf imitasyon takıları ve plastik takıları da kapsar. Dolayısıyla gümüş kolye ile reçine kolye aynı sınıf altında korunur; önemli olan ürünün takı olarak kullanılmasıdır.

Saç tokası ve saç bandı hangi sınıftadır?

Saç tokası, saç bandı, firkete ve benzeri saç süsleri Nice sınıflandırmasında 26. sınıfta yer alır. Bu ürünler takı gibi görünse de saç aksesuarı olarak tuhafiye ürünleri arasında değerlendirilir. Değerli metalden yapılmış bir saç süsü ise ayrıca 14. sınıf açısından tartışılabilir.

Takı tasarımımı marka tesciliyle koruyabilir miyim?

Marka tescili ürününüzü tanıtan ad ve logoyu korur, takının biçimini korumaz. Takının özgün görünümü için tasarım tescili yoluna başvurulmalıdır. Tasarım koruması 5'er yıllık dönemlerle en çok 25 yıl sürebilir; tescilsiz tasarımlar ise sınırlı olarak 3 yıl korunur.