Tescilli Markama Kelime Eklersem Koruma Devam Eder mi?

Markaya bir slogan, alt başlık ya da ürün adı eklemek çoğu işletmenin doğal refleksidir. Ancak tescil, tescil edildiği biçimi korur; farklı kullanım her zaman aynı güvenceyi vermez.

Tescil Neyi Korur?

Marka hakkı, sicilde yer alan işaret üzerinde doğar. Kelime markası tescil ettirdiyseniz o kelimeyi, şekilli marka tescil ettirdiyseniz renk ve tipografiyi de içeren o kompozisyonu korumuş olursunuz. Korumanın sınırı, sicildeki görüntüyle çizilir.

Bu nedenle markanın yanına bir kelime eklendiğinde ortaya çıkan bütün, hukuken yeni bir işaret olarak değerlendirilebilir. Eklenen kelime tanımlayıcı nitelikte ve arka planda kalıyorsa etkisi sınırlıdır; ancak baskın hâle geliyorsa tablo tamamen değişir.

Uygulamada belirleyici soru şudur: tüketici gözünde markayı ayırt eden unsur hâlâ tescilli işaret midir, yoksa eklenen kelimeyle oluşan yeni bütün müdür? Cevap, hem koruma hem de kullanım ispatı bakımından sonucu belirler ve her somut olayda ayrıca değerlendirilir.

Ayırt Edici Karakteri Değiştirmeyen Kullanım

Marka hukukunda markanın tescil edildiği biçimden farklı, ancak ayırt edici karakterini değiştirmeyen biçimlerde kullanılması da kural olarak kullanım sayılır. Yazı tipinin güncellenmesi, rengin değiştirilmesi ya da tanımlayıcı bir ibarenin eklenmesi çoğu zaman bu kapsamda görülür.

Buna karşılık eklenen kelimenin kendi başına ayırt edici olması, görsel olarak öne çıkarılması veya markayla bütünleşerek yeni bir algı yaratması hâlinde bu esneklik daralır. Sınır her olayda ayrıca çizilir; peşinen güvenli olduğu söylenemez. Özellikle eklenen kelime ambalaj ve tabelada tek başına öne çıkarılıyorsa değerlendirme aleyhe dönebilir.

Bu belirsizlik en somut biçimde kullanmama tartışmalarında ortaya çıkar. 6769 sayılı Kanun m.9 uyarınca tescilden itibaren beş yıl içinde ciddi biçimde kullanılmayan marka iptal riski taşır; m.26 gereğince iptal talepleri 10.01.2024'ten itibaren TÜRKPATENT tarafından incelenir.

Kelime Eklemenin Yarattığı İkinci Risk

Eklenen kelime yalnızca kendi markanızla ilişkinizi değil, üçüncü kişilerle ilişkinizi de değiştirir. Ortaya çıkan yeni bütün, daha önce hiç sorun yaratmayan başka bir tescilli markaya yaklaşabilir ve o marka sahibinin tecavüz iddiasına açık hâle gelebilirsiniz.

Bu noktada 6769 sayılı Kanun m.155 kritik önemdedir: marka sahibi, kendi hakkından daha önceki rüçhan veya başvuru tarihine sahip hak sahiplerinin açtığı tecavüz davasında sahip olduğu sınai mülkiyet hakkını savunma gerekçesi olarak ileri süremez. Yani mevcut tesciliniz sizi bu davada korumaz.

Dolayısıyla kelime eklemeden önce, ortaya çıkan yeni bütün için benzerlik araştırması yapılması gerekir. Bu araştırmanın maliyeti, ileride karşılaşılabilecek bir uyuşmazlığın ve zorunlu kimlik değişikliğinin maliyetinin çok altındadır.

Doğru Yol: Yeni Versiyon İçin Ayrı Başvuru

Eklenen kelimeyle oluşan bütünün fiilen ana kullanım biçiminiz hâline gelmesi bekleniyorsa, bu bütün için ayrı bir marka başvurusu yapılmalıdır. Böylece hem yeni kullanım biçimi doğrudan korunur hem de kullanım ispatı tartışması baştan ortadan kalkar.

Yeni başvuru kendi başvuru tarihinden itibaren korunur ve eski tescilin tarihini devralmaz. Bu nedenle yeni kullanım biçimine geçmeden önce başvurunun yapılması, hiç değilse geçişle eş zamanlı olarak dosyalanması tercih edilir.

Eski tescil ise korunmaya devam etmelidir. Önceki tarihli hak olarak değeri yüksektir, üçüncü kişi başvurularına karşı itiraz dayanağı oluşturur ve yeni başvurunun incelenmesinde de geçmişe uzanan bir zemin sağlar.

Sonuç: Kullanım Değişiyorsa Tescil de Değişmeli

Markaya kelime eklemek tek başına korumayı sona erdirmez; ancak korumayı belirsizleştirir. Belirsizlik ise bir uyuşmazlık anında ödenen en pahalı bedeldir, çünkü tartışma esasa girmeden usulde başlar.

Sağlıklı yaklaşım, ana markayı sade biçimiyle tescilli tutmak, öne çıkan yeni versiyonları ayrı başvurularla korumak ve her iki tescili de fiilen kullanmaya devam etmektir. Bu yapı, kullanım ispatı gerektiğinde elinizi güçlendirir ve üçüncü kişilere karşı daha geniş bir itiraz zemini yaratır.

Özetle kullanım biçiminiz değiştiyse tescil portföyünüz de aynı hızda güncellenmelidir. Aksi hâlde kâğıt üzerindeki koruma ile sahadaki kullanım birbirinden kopar ve marka en çok ihtiyaç duyduğunuz anda savunmasız kalır. Kimlik çalışması yapılırken hukuki değerlendirmenin de masada olması bu kopuşu baştan önler.