Patent Hakkında Yaygın Yanlış Bilinenler

Patent süreci, doğru sanılan birkaç yanlış yüzünden başlamadan tıkanabilir. Bu yazıda en sık karşılaşılan altı yanılgıyı sırayla ele alıyoruz.

Fikirler Patentlenmez, Teknik Çözümler Patentlenir

Bir fikri olduğu haliyle patentlemek mümkün değildir; patent, teknik bir problemi çözen somut çözümü korur. Bir ürünün nasıl çalıştığı, hangi adımlarla üretildiği, hangi yapısal ilişkilerle sonucu doğurduğu anlatılabiliyorsa ortada patentlenebilir bir buluş olabilir. Buna karşılık henüz kafada duran, teknik olarak nasıl gerçekleştirileceği açıklanamayan bir düşünce başvuruya konu edilemez.

Bu ayrım pratikte şu soruyla test edilir: alanında uzman bir kişi, anlattıklarınızla buluşu uygulayabilir mi? Cevap hayırsa, önce çözümün teknik ayrıntısı olgunlaştırılmalıdır. İş modelleri, sunum biçimleri ve salt zihinsel yöntemler kural olarak bu kapsamın dışında kalır. Erken aşamada yapılacak doğru soru, sonradan reddedilecek bir başvuruya harcanacak emeği ve zamanı baştan tasarruf ettirir.

Dünya Patenti Diye Bir Belge Yoktur

Tek bir başvuruyla tüm dünyada geçerli patent alınamaz; patent koruması ülkeseldir ve her ülkede ayrıca doğar. Uluslararası başvuru sistemi, tek bir dosyayla çok sayıda ülkeye yönelme imkanı verir ve karar için zaman kazandırır; ancak sonunda belge yine seçilen ülkelerin ofislerinden alınır. Bu nedenle hedef pazarların erkenden belirlenmesi, sürecin en kritik stratejik adımıdır.

Zamanlamayı belirleyen ölçü rüçhan hakkıdır. Türkiye'deki ilk başvurudan itibaren on iki ay içinde yapılan yurt dışı başvurularında ilk başvuru tarihi esas alınır. Bu süre kaçırıldığında, aradaki yayınlar ve üçüncü kişi başvuruları yeni başvurunun önüne geçebilir. Uluslararası başvuru yolu da bu on iki aylık süre içinde kullanılır; takvimin dosya açılır açılmaz kurulması bu yüzden önemlidir.

İncelemesiz Yedi Yıllık Patent Kaldırılmıştır

Türkiye'de artık incelemesiz yedi yıllık patent verilmemektedir; bu sistem sınai mülkiyet mevzuatının yenilenmesiyle yürürlükten kalkmıştır. Yürürlükteki düzende patent, tekniğin bilinen durumu araştırıldıktan ve esasa ilişkin inceleme yapıldıktan sonra verilir. Yani belge, yenilik ve buluş basamağı bakımından değerlendirilmiş olur; başvuru sahibinin tercihine bırakılmış incelemesiz bir kısayol bulunmamaktadır.

Bununla bağlantılı ikinci yanılgı, yayımlanmış bir başvurunun belge sayılmasıdır; yayım yalnız başvuru içeriğinin kamuya açılmasıdır ve patent verildiği anlamına gelmez. Dosyanın bültende görünmesi süreci tamamlanmış göstermez, araştırma ve inceleme aşamaları sürer. Belge alınmadan tanıtımda patentli ifadesinin kullanılması ise ticari hayatta yanıltıcı sonuçlar doğurur ve rakip itirazlarına zemin hazırlar.

Patent Almak Ürünü Satma Serbestisi Vermez

Patent almak, ürünü piyasaya sürmenin hukuken serbest olduğu anlamına gelmez; patent size başkalarını engelleme hakkı verir, kendi ürününüzü satma güvencesi vermez. Ürününüz, başkasına ait ve halen geçerli bir patentin kapsamına giren bir unsuru barındırıyor olabilir. Bu durumda kendi belgeniz elinizde olsa da o patent sahibinin iznine ihtiyaç duyulabilir. Ticari serbesti, hedef pazardaki geçerli patentlerin ayrıca taranmasıyla değerlendirilen bağımsız bir çalışmadır.

Patentte yıllık ücret bulunmadığı da yaygın bir yanlıştır; koruma, başvurudan itibaren her yıl ödenen yıllık ücretlerin düzenli yatırılmasına bağlıdır. Ödeme yapılmadığında hak sona erer ve buluş kamuya mal olur; bu sonuç çoğu zaman fark edilmeden gerçekleşir. Yirmi yıllık koruma süresi boyunca takvimin belirli bir kişiye zimmetlenmesi ve hatırlatma düzeninin kurulması, en ucuz koruma tedbiridir.

Patentte Beklentiyi Gerçekle Hizalamak

Patent, iyi kurgulandığında güçlü bir ticari araçtır; ancak beklentinin gerçekle hizalanması gerekir. Fikir değil teknik çözüm korunur, koruma ülkeseldir ve yirmi yıllık koruma süresi boyunca yıllık ücretlerin düzenli ödenmesi şarttır. Yayımlanmış bir başvuru henüz belge değildir; incelemesiz kısayol da bulunmamaktadır. Faydalı model on yıllık koruma sunan ayrı bir yoldur ve her buluşa uygun değildir. Bu çerçeve baştan kurulduğunda süreç öngörülebilir hale gelir.

Sıkça Sorulan Sorular

Fikrimi patentleyebilir miyim?

Fikir olduğu haliyle patentlenemez. Patent, teknik bir problemi çözen somut çözümü korur. Buluşun nasıl çalıştığı, hangi adımlarla gerçekleştirildiği ve hangi teknik etkiyi doğurduğu açıklanabiliyorsa başvuru yapılabilir. Alanında uzman bir kişi anlatılanlarla buluşu uygulayamıyorsa, önce çözümün teknik ayrıntısının olgunlaştırılması gerekir. İş modelleri ve salt zihinsel yöntemler ise kural olarak bu kapsamın dışında kalır.

Türkiye'de incelemesiz patent alınabilir mi?

Alınamaz. İncelemesiz yedi yıllık patent sistemi sınai mülkiyet mevzuatının yenilenmesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlükteki düzende patent, tekniğin bilinen durumu araştırıldıktan ve esasa ilişkin inceleme yapıldıktan sonra verilir. Bu, belgenin uyuşmazlık halinde daha sağlam durmasını sağlar; buna karşılık başvurunun daha özenli hazırlanmasını gerektirir.

Patent başvurusu yayımlandığında patent almış olur muyum?

Olmazsınız. Yayım, başvurunun içeriğinin kamuya açılmasıdır; belge verildiği anlamına gelmez. Belge, araştırma ve inceleme aşamaları tamamlandıktan sonra verilir. Yayım ile belge arasındaki dönemde başvuru sahibinin konumu farklıdır ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülecek talepler bu ayrım gözetilerek değerlendirilir. Belge alınmadan tanıtımda patentli ifadesinin kullanılması yanıltıcı sonuçlar doğurur.