İsim Hakkı Nasıl Alınır?

İsim hakkı nasıl alınır sorusunun tek hukuki cevabı marka tesciline dayanır; bir ismi ülke genelinde tekelinize almanın yolu TÜRKPATENT nezdinde marka başvurusudur.

İsim Hakkı Nasıl Alınır ve Nereden Başlanır

İsim hakkı, mevzuatta bu adla geçen bağımsız bir hak değildir; uygulamada bu ifadeyle anlatılmak istenen koruma, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu çerçevesinde marka tescilidir. Bir ismi ürününüzde, hizmetinizde, tabelanızda ve reklamlarınızda başkalarının kullanmasını engelleyebilmek için o ismin marka olarak sicile kaydedilmesi gerekir. Tescilsiz kullanım bazı hâllerde korunsa da ispatı zor ve kapsamı dardır.

Süreç isim fikrinin belirlenmesiyle başlar, sorgulama ile devam eder ve mal ile hizmet listesinin hazırlanmasıyla somutlaşır. Başvurunun ardından şekli inceleme, mutlak ret nedenleri yönünden inceleme, bültende yayın ve itiraz aşaması gelir; sorun çıkmazsa tescil belgesi düzenlenir. Tescilden doğan koruma on yıl sürer ve onar yıllık dönemler hâlinde yenilenebilir. Hak, başvuru tarihi esas alınarak doğar.

Ticaret Unvanı, İşletme Adı ve Alan Adı Marka Yerine Geçer mi

Hayır, geçmez. Ticaret unvanı, Türk Ticaret Kanunu kapsamında tacirin ticari işlemlerinde kullandığı addır ve ticaret siciline tescil edilir; işlevi tacirin kimliğini göstermektir, ürün ve hizmetleri işaretlemek değil. İşletme adı da işletmeyi tanıtmaya yarar ve koruması kural olarak yerel ölçekte kalır. Marka ise mal ve hizmetleri başkalarınınkinden ayırt eden işarettir ve ülke genelinde tekel hakkı doğurur.

Alan adı da benzer bir yanılgı yaratır. Bir alan adının size ait olması, o ibarenin marka olarak size ait olduğu anlamına gelmez; alan adı tahsisi sözleşmesel bir kayıttır. Uygulamada sıkça görülen tablo şudur: unvanı tescil ettiren, alan adını alan ve yıllarca kullanan işletme, aynı ibareyi marka olarak tescil ettiren üçüncü bir kişinin ihtarıyla karşılaşır. Bu nedenle unvan ve alan adı marka başvurusunun yerine değil, yanına konulmalıdır.

Kişinin Adı ve Soyadı Marka Olarak Tescil Edilebilir mi

Gerçek kişilerin ad ve soyadları marka olarak tescil edilebilir; kuyumculuk, moda, gastronomi, mimarlık, sağlık ve danışmanlık gibi alanlarda bu yaygın bir tercihtir. Ancak ad soyad başvurusu otomatik kabul anlamına gelmez. Çok yaygın bir soyadı tek başına yeterince ayırt edici bulunmayabilir; ayrıca aynı ya da benzer ad soyadın daha önce başkası adına tescil edilmiş olması itiraz ve ret riski doğurur.

Bir başkasının adının izinsiz olarak marka yapılması ise ayrı bir sorundur ve kişilik hakkına dayalı itiraza konu olabilir. Kendi adınızı tescil ettirseniz bile, isim üzerindeki hak marka olarak korunduğu ölçüde ve seçilen mal ile hizmetler bakımından geçerlidir. Ortaklıkla kurulan işlerde adın kimin adına tescil edileceği baştan yazılı olarak kararlaştırılmalıdır; ayrılık hâlinde en çok tartışılan konu budur.

Başvuru Öncesi Sorgulama ve Tescil Edilemeyecek İsimler

Başvurudan önce sorgulama yapılması, harcanan emeğin ve bütçenin korunması bakımından zorunlu bir adımdır. Sorgulamada yalnızca birebir aynı ibare değil, görsel, işitsel ve kavramsal olarak yakın işaretler de aranır; ayrıca ilgili mal ve hizmet alanlarındaki örtüşme değerlendirilir. Ticaret unvanları ve fiilî kullanımlar sicilde görünmediği için tabloyu tamamlamak adına ayrıca araştırılması yerinde olur.

Bazı isimler ise ne kadar sorgulanırsa sorgulansın tescil edilemez. Ürünün cinsini, türünü, kalitesini, miktarını, amacını ya da coğrafi kaynağını doğrudan bildiren tanımlayıcı ibareler tek başına tescile uygun görülmez. Ticaret alanında herkesin kullanımına açık genel adlar, ayırt ediciliği bulunmayan işaretler, tüketiciyi yanıltacak ibareler ve kamu düzenine aykırı sözcükler de aynı gruptadır. Bu durumda isme ayırt edici bir unsur eklenmesi çözüm olabilir.

İsmi Gerçekten Kendinize Bağlamak

İsim hakkı denilen korumayı elde etmenin yolu, ismi doğru seçmek ve doğru kapsamla marka olarak tescil ettirmekten geçer. Ticaret unvanı, işletme adı ve alan adı işin kurulması için gereklidir; fakat hiçbiri ismin ülke genelinde başkalarınca kullanılmasını engellemez. Bu nedenle sıralama şöyle kurulmalıdır: önce sorgulama, sonra ayırt edicilik değerlendirmesi, ardından kapsamı iyi hazırlanmış bir marka başvurusu. Tescil on yıl koruma verir ve yenilenebilir; asıl belirleyici olan başvurunun kurgusudur.

Sıkça Sorulan Sorular

İsim hakkı almak ile marka tescili arasında fark var mı?

Uygulamada isim hakkı denilen şey, hukuken marka tescilidir. Mevzuatta bu adı taşıyan ayrı bir hak bulunmaz. Bir ismi ürün veya hizmetler bakımından tekelinize almak istiyorsanız yapılması gereken işlem marka başvurusudur. Tescil, seçilen mal ve hizmetler bakımından ülke genelinde koruma sağlar ve üçüncü kişilerin aynı ya da benzer kullanımını engelleme imkânı verir.

Şirket unvanımı tescil ettirdim, ayrıca marka almam gerekir mi?

Evet gerekir. Ticaret unvanının ticaret siciline tescili, tacirin kimliğini gösterir ve unvanın işletme adı olarak korunmasını sağlar; ancak markasal kullanımı kapsamaz. Aynı ibareyi bir başkası marka olarak tescil ettirirse, siz unvan sahibi olmanıza rağmen o ibareyi ürün ve hizmetlerinizde kullanmakta zorlanabilirsiniz. İki tescil birbirinin yerine geçmez.

Hangi isimler marka olarak tescil edilemez?

Ayırt edici niteliği bulunmayan işaretler, ürünün cinsini, kalitesini veya coğrafi kaynağını doğrudan bildiren tanımlayıcı ibareler, ticaret alanında herkesin kullandığı genel adlar, tüketiciyi yanıltıcı ifadeler ve kamu düzenine aykırı sözcükler tescil edilemez. Daha önce aynı ya da benzer mal ve hizmetler için tescilli bir markayla karışma ihtimali doğuran isimler de reddedilebilir.