Evet, şartları taşıyorsanız alabilirsiniz. 6769 sayılı SMK m.12/3'e göre, markanın kullanılacağı mal veya hizmetleri Türkiye'deki ulusal veya uluslararası sergilerde ya da Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütüne taraf devletlerdeki resmî veya resmî olarak tanınan uluslararası sergilerde markayla birlikte teşhir eden ve markanın tasdikli örneğini ibraz eden kişi, teşhir tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye'de aynı marka için rüçhanlı başvuru yapabilir.
- Süre teşhir tarihinden başlar, açılıştan önce teşhirde ürünün sergiye konulduğu gün esas alınır.
- Yurt dışında yalnız resmî veya resmî olarak tanınan uluslararası sergiler bu hakkı doğurur.
- Rüçhan talebi başvuruyla birlikte yapılır, belge üç ay içinde verilmezse talep yapılmamış sayılır.
Fuarda Göstermek Neden Risk?
SMK m.7/1'e göre Kanunla sağlanan marka koruması tescil yoluyla elde edilir. Çakışan başvurularda ise önceki tarihli başvuru, sonraki başvuruya karşı ret gerekçesi olarak ileri sürülebilir (SMK m.5/1-ç, m.6/1). Bir fuarda ürününüzü markasıyla sergilediğiniz anda işaretiniz binlerce kişinin gözü önündedir. Sizden önce başvuru yapan biri, aynı veya benzer işaret için daha önceki tarihli başvuru sahibi konumuna geçebilir.
Sergi rüçhanı bu açığı kapatmak için vardır. Rüçhan hakkı, sonradan yapılan başvurunun hüküm ve sonuçlarının daha önceki bir tarihten itibaren doğmasını sağlayan öncelik hakkıdır. Sergi rüçhanında bu önceki tarih, ürünün markayla birlikte teşhir edildiği tarihtir.
SMK m.12/6 bu önceliğin pratik sonucunu açıkça yazar: Rüçhan hakkına dayanılarak başvuru yapıldığında, rüçhan hakkının doğduğu tarihten sonra üçüncü kişilerce yapılan, aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer ve aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetleri kapsayan başvurular reddedilir.
Hangi Fuarlar Bu Hakkı Doğurur?
Kanun sergileri ikiye ayırır. Türkiye'de açılan sergiler bakımından ulusal veya uluslararası sergi ayrımı yapmaz; ikisi de hakkı doğurabilir. Yurt dışındaki sergiler bakımından ise şart daha dardır: Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf bir devlette açılan, resmî ya da resmî olarak tanınan uluslararası bir sergi olmalıdır.
Bu ayrım, yurt dışındaki her ticari etkinliğin sergi rüçhanı doğurmayacağı anlamına gelir. Katılacağınız yabancı fuarın resmî veya resmî olarak tanınan uluslararası sergi niteliğinde olup olmadığını önceden araştırmanız gerekir.
Hak sahibi, SMK m.3'te sayılan gerçek veya tüzel kişilerdir: Türk vatandaşları, Türkiye'de yerleşim yeri olan veya sınai ya da ticari faaliyette bulunanlar, Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması kapsamında başvuru hakkı olanlar ve karşılıklılık ilkesinden yararlananlar.
Fuar organizatörünün tanıtım metinlerinde "uluslararası" ifadesinin geçmesi, bu sorunun cevabı için tek başına yeterli değildir. Kanunun aradığı, serginin resmî olması ya da resmî olarak tanınmasıdır; bu niteliği gösteren belgeyi organizatörden önceden istemek, sonradan çıkabilecek tartışmayı önler.
Altı Aylık Süre Ne Zaman Başlar?
Kural olarak süre teşhir tarihinden itibaren işler ve altı aydır (SMK m.12/3). Bu süre içinde Türkiye'de aynı markanın tescili için başvuru yapılmalıdır.
Fuarlarda ürünler çoğu zaman resmî açılıştan birkaç gün önce stantlara yerleştirilir. SMK m.12/4'e göre mal veya hizmetler sergide görünür şekilde, resmî açılış tarihinden önce markayla birlikte teşhir edilmişse süre, malların sergiye konulduğu veya hizmetin teşhir edildiği tarihten başlar. Bu nedenle süreyi hesaplarken açılış gününü değil, ürünün görünür hâle geldiği günü esas almak gerekir.
Aynı sergide teşhir edilen mal veya hizmetler için birden fazla başvuru yapılmışsa rüçhan hakkından ilk teşhir eden yararlanır; teşhir aynı zamanda yapılmışsa ilk başvuran öne geçer (SMK m.12/5).
Bir Senaryo: Ankara'daki Mobilyacı ve İzmir Fuarı
Ankara'da mobilya üreten bir işletme, yeni koltuk serisini henüz başvurusunu yapmadığı bir markayla İzmir'deki bir mobilya fuarında tanıtmış olsun. Ürünler resmî açılıştan iki gün önce stantta görünür biçimde yerini alıyor. Fuardan dört ay sonra işletme, bir başka firmanın benzer bir işaret için başvuru yaptığını öğreniyor.
İşletme, ürünleri sergiye koyduğu tarihten itibaren altı ay dolmadan Türkiye'de aynı marka için başvuru yapar ve rüçhan hakkını talep ederse, rüçhan tarihi sergiye koyma günü olur. Diğer firmanın başvurusu bu tarihten sonra yapılmışsa ve SMK m.12/6'daki aynılık veya benzerlik ile mal benzerliği şartları varsa reddedilir.
Altı ay geçirildikten sonra yapılan başvuruda ise sergi rüçhanı ileri sürülemez; işletmenin başvuru tarihi, kendi başvurusunu yaptığı gün olur.
İşletme fuarda koltukları markasız sergileyip markayı yalnızca broşürde kullanmış olsaydı, kanunun aradığı "markayla birlikte teşhir" şartı tartışmalı hâle gelirdi. Bu yüzden ürünlerin ve stant düzeninin, markanın ürünle birlikte görülmesini sağlayacak biçimde hazırlanması gerekir.
Sergi Rüçhanı ile Yurt Dışı Başvuru Rüçhanı Karıştırılmamalı
SMK m.12'de iki farklı rüçhan türü yer alır. Birinci ve ikinci fıkralar, yurt dışında yapılmış bir marka başvurusuna dayanan rüçhanı düzenler: Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf devletlerden birinde usulüne uygun yapılan başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde, aynı marka ve aynı mal veya hizmetler için Türkiye'de başvuru yapılırsa rüçhan hakkından yararlanılır. Bu hakkın kullanılması için ilk başvurunun yapıldığı devletin yetkili makamından rüçhan hakkı belgesi alınması şarttır.
Sergi rüçhanı ise bir başvuruya değil, teşhire dayanır. Ortada henüz hiçbir yerde yapılmış bir marka başvurusu olmasa da, şartları taşıyan bir sergide markayla birlikte yapılan teşhir altı aylık önceliği başlatır. Süre burada başvuru tarihinden değil, teşhir tarihinden hesaplanır.
İki rüçhanın ortak noktası, altı aylık süre içinde kullanılmayan hakların düşmesi ve rüçhan talebinin m.13'e göre başvuruyla birlikte, talep ücreti ödenerek yapılmasıdır. Yurt dışında hem başvuru yapıp hem fuara katılan bir işletme, hangi tarihin kendisi için daha erken olduğunu hesaplayarak hangi rüçhana dayanacağını belirlemelidir. Marka başvurusu için birden fazla rüçhan talep edilirse rüçhan hakkı, geçerli olan ilk rüçhan tarihi itibarıyla başlar (SMK m.13/3).
Adım Adım Sergi Rüçhanı Talebi
Fuardan önce: Katılacağınız serginin kanundaki tanıma uyup uymadığını kontrol edin. Ürünlerin markayla birlikte, görünür şekilde sergileneceğinden emin olun.
Fuar sırasında: Teşhirin tarihini ve içeriğini kanıtlayacak belgeleri toplayın. Kanun, teşhir eden kişinin markanın tasdikli örneğini ibraz etmesini arar; bu belgenin nasıl ve kimden alınacağına ilişkin ayrıntı uygulama yönetmeliğinde düzenlenir. Fuar bitmeden bu belgeyi nasıl edineceğinizi netleştirin.
Fuardan sonra: Altı aylık süre dolmadan TÜRKPATENT'e başvuru yapın. SMK m.13/1'e göre yararlanmak istediğiniz rüçhan hakkını başvuruyla birlikte, talep ücretini ödeyerek belirtmeniz gerekir. Rüçhan hakkı belgesini başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde vermezseniz rüçhan talebi yapılmamış sayılır.
Başvurunun kapsamına da dikkat edin. Kanun aynı markanın tescili için başvurudan söz eder; fuarda gösterdiğiniz işaretten farklı bir marka örneğiyle başvurmak, rüçhan talebini tartışmalı hâle getirebilir.
Mevzuat Dayanağı: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.12/3-6, sergide markayla teşhir edilen mal veya hizmetler için teşhir tarihinden itibaren altı aylık sergi rüçhanını, sürenin başlangıcını ve sonraki başvuruların reddini düzenler. Rüçhan talebinin başvuruyla birlikte yapılması ve belgenin üç ay içinde verilmesi m.13'te, hak sahibi kişiler m.3'te yer alır.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — mevzuat.gov.trSıkça Sorulan Sorular
Yurt dışındaki her fuar sergi rüçhanı doğurur mu?
Hayır. Yurt dışındaki sergilerin Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf bir devlette açılan resmî ya da resmî olarak tanınan uluslararası sergiler olması gerekir (SMK m.12/3).
Ürünü açılıştan önce stanta koyduysam süre ne zaman başlar?
Mal sergide görünür şekilde ve markayla birlikte resmî açılıştan önce teşhir edilmişse altı aylık süre, açılış gününden değil malların sergiye konulduğu tarihten başlar (SMK m.12/4).
Rüçhan talebini başvurudan sonra ekleyebilir miyim?
SMK m.13/1, rüçhan hakkının başvuruyla birlikte, talep ücreti ödenerek belirtilmesini öngörür. Rüçhan hakkı belgesi ise başvuru tarihinden itibaren üç ay içinde verilmelidir; verilmezse talep yapılmamış sayılır.
Aynı fuarda başka biri de benzer ürünü sergilediyse kim öncelik kazanır?
SMK m.12/5'e göre aynı sergide teşhir edilmiş mal veya hizmetler için birden çok başvuru yapılmışsa ilk teşhir eden rüçhan hakkından yararlanır. Teşhir aynı zamanda yapılmışsa ilk başvuruda bulunan kişi öne geçer.