Distribütörlük Bitti, Marka Kullanımı Sürüyor

Dağıtım anlaşması sona erdi; buna rağmen eski distribütörün sitesinde, kataloğunda ve pazaryeri mağazasında markanız yetkili satıcı gibi görünmeyi sürdürüyor. Bu sayfa, hangi kullanımın dayanaksız olduğunu ayırmayı anlatır.

İki ayrı kullanım, iki ayrı sonuç

Bu dosyalarda ilk yapılacak şey, kullanımı ikiye ayırmaktır. Eski distribütörün elinde, sizden usulüne uygun biçimde satın alınmış orijinal ürünler kalmış olabilir; bunların yeniden satışa sunulması ile aynı işaretin bir ticari kimlik gibi kullanılması aynı şey değildir. Marka hakkı, sahibinin izniyle piyasaya sunulmuş bir ürünün sonraki satışlarında kural olarak sınırlanır. Buna karşılık cephedeki tabela, kartvizit, katalog kapağı, araç giydirmesi ve mağaza adı, ürünün satışıyla değil kimlikle ilgilidir ve ilişki bittiğinde dayanağını yitirir.

İkinci ayrım yetki iddiasındadır. Tanıtımda, ilan başlığında ya da mağaza tanımında yetkili distribütör veya tek yetkili satıcı ifadesinin kullanılması, artık var olmayan bir ilişkiyi anlatır ve müşteride yanlış bir izlenim doğurur. Sicil tarafında ise durum nettir: marka sizin adınıza tescilliyse hak sahibi sizsiniz, dağıtımın kaç yıl sürdüğü bu kaydı değiştirmez. Taraflar arasındaki hesabı ise dağıtım sözleşmesi belirler. Her distribütörlük ilişkisi kendi metni ve kendi saha koşullarıyla değerlendirilir; burada anlatılanlar dosya incelemesinin yerini tutmaz.

Sahadaki görüntüyü kayda geçirmek

Bu dosyalarda deliller ilk uyarıdan sonra hızla kaybolur. Bu yüzden temas kurmadan önce mevcut durumu kaydedin: web sitesindeki tanıtım sayfaları, pazaryeri mağaza başlığı ve ürün listelemeleri, sosyal medya profilinin adı ve açıklaması, basılı katalog ve fiyat listesi sayfaları, cephedeki tabela ve depodaki kolilerin fotoğrafları, servis araçlarının görüntüsü. Mümkünse tarihli bir alışveriş yapıp fatura, ambalaj ve kargo kaydını dosyaya ekleyin. Kullanım yaygınsa noter aracılığıyla tespit yaptırmak ya da mahkemeden delil tespiti istemek gündeme gelir.

Kendi belgelerinizi de aynı klasörde toplayın: dağıtım sözleşmesi ve ekleri, fesih ya da sona erme bildirimi, son sevkiyat irsaliyeleri, cari hesap mutabakatı, verilen tanıtım malzemelerinin listesi, sicildeki lisans kaydının güncel durumu. Yapılmaması gerekenler de belirgindir. Bölgedeki müşterilere eski distribütörü hedef alan toplu bir yazı göndermek, sektör gruplarında suçlayıcı paylaşım yapmak ya da yeni kanala eski tarafı karalayan bir anlatı vermek haksız rekabet ve tazminat riski doğurur. Bildirimlerin dili ölçülü ve olguya bağlı kalmalıdır.

Bildirimden davaya uzanan hat

İlk adım, kullanımın hangi noktalarda sona erdirilmesini istediğinizi somutlaştıran yazılı bir bildirimdir. Tabelanın indirilmesi, yetki iddiası içeren ifadelerin kaldırılması, mağaza ve profil adlarının değiştirilmesi, katalog ile fiyat listelerinin dolaşımdan çekilmesi ve alan adının devri tek tek sayılır. Elde kalan orijinal ürünler için ayrı bir çözüm önerilir: geri alım, belirli bir dönem içinde tüketilmesi ya da yeni kanala devri konuşulabilir. Bu ayrımı yapan bir bildirim, karşı tarafın savunma alanını daraltır ve müzakereyi hızlandırır.

Sonuç alınamazsa iki dayanak birlikte kullanılır. Marka hakkına dayanarak kullanımın durdurulması, tanıtım malzemesinin toplatılması ve zararın giderilmesi istenebilir; marka hakkına tecavüz bakımından şikâyet yolu da değerlendirilir. Yanıltıcı yetki iddiası ayrıca haksız rekabet hükümleri çerçevesinde ele alınır. Dağıtım sözleşmesinde sona erme sonrası kullanım yasağı, cezai şart ya da rekabet yasağı bulunuyorsa bunlar da ileri sürülebilir. Hangi talebin öne alınacağı kullanımın yaygınlığına ve karşı tarafın tutumuna göre belirlenir; sonuç peşinen taahhüt edilemez.

Kanal boşta kaldıkça

Bu tabloda gecikme doğrudan satış kaybına dönüşür. Eski distribütör aynı görünümle piyasada durdukça yeni iş ortağınız kendini ikinci sırada bulur; bayiler kimden mal alacağını sormaya başlar, servis talepleri yanlış adrese gider ve satış sonrası şikâyetler sizin adınıza yazılır. Sicilde duran eski lisans kaydı ise en somut sorundur: kayıt terkin edilmediği sürece karşı taraf üçüncü kişilere karşı hâlâ yetkili görünür ve bu görünüm, yeni kanala inhisari bir hak tanımanızı da zorlaştırır. Kaydın güncellenmesi bu nedenle öncelikli iştir.

Sürelerle ilgili genelleme yapılmamalıdır; sözleşmeden doğan talepler ile marka hakkına dayalı talepler farklı takvimlere tabidir ve dosyanın türüne göre değişen bu süreler gecikmeden teyit edilmelidir. Kendi tarafınızda ise iki takvim izlenir. Markanın koruma süresi on yıldır ve yenilenmediğinde sona erer; talebin dayanağı olan tescilin ayakta olması gerekir. Kanal değişikliği sırasında bazı ürün gruplarında satış duraksarsa, beş yıllık kesintisiz kullanmama üzerinden iptal talebi riski doğabilir. Geçiş dönemi uzadıkça bu iki risk birlikte ağırlaşır.

Yeni dağıtım metnini kurmak

Yeni bir distribütörle çalışmaya başlamadan önce sözleşmenin marka bölümü yeniden yazılmalıdır. Metinde, markanın hangi biçimde ve hangi malzemelerde kullanılabileceği, yetki ifadelerinin nasıl yer alacağı, alan adı ve pazaryeri mağazasının kimin adına açılacağı, sosyal medya hesaplarının mülkiyeti, tanıtım görsellerinin kime ait olduğu ve ilişki bittiğinde bunların nasıl devredileceği açık biçimde düzenlenir. Distribütörün marka ile benzer işaretleri kendi adına tescil ettiremeyeceği de yazılır; bu kısa cümle, ileride en çok tartışılan konuyu baştan kapatır.

İkinci adım kendi tescilinizin kapsamını gözden geçirmektir. Ürünlerin girdiği mal sınıflarının yanında satış ve mağazacılık hizmetlerini de kapsayan bir koruma, dijital kanaldaki kullanımlara karşı elinizi güçlendirir. Lisans verilecekse kaydın sicile işlenmesi, ilişki bittiğinde de terkin edilmesi rutine bağlanır. Kullanımı gösteren fatura, katalog ve kampanya örneklerinin arşivlenmesi ileride kullanım kanıtı olarak işe yarar. Bültenin düzenli izlenmesi ise eski ya da mevcut kanalın yaptığı benzer başvuruları erken aşamada gösterir. Resmî işlem ücretleri yayımlanan tarifeden teyit edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Eski distribütör elindeki orijinal ürünü satabilir mi?

Sizin izninizle piyasaya sunulmuş ürünlerin yeniden satışı ayrı değerlendirilir. Markayı kimlik olarak kullanmak ise bundan farklıdır.

Yetkili satıcı ifadesini kaldırmazsa ne olur?

Var olmayan bir ilişkiyi anlatan bu ifade yanıltıcıdır. Kaldırılması istenebilir ve sonuç alınamazsa hukuk yoluna gidilebilir.

Alan adı distribütörün adına kayıtlıysa ne yapılır?

Sözleşmede devir yükümlülüğü varsa ona dayanılır. Yoksa markaya dayalı talepler ve alan adı uyuşmazlık yolları birlikte değerlendirilir.