Eğitim ve Yayıncılıkta 41. Sınıf mı, 16. Sınıf mı?

Eğitim ve yayıncılık iç içe geçmiş iki alan olsa da marka sınıflandırmasında ayrı yerlerde durur. Kitap, dergi, çalışma kitabı gibi basılı ürünler 16. sınıfta; ders verme, kurs düzenleme, seminer organizasyonu ve yayımlama hizmetinin kendisi ise 41. sınıfta korunur.

Aynı marka, iki farklı rol

Bir il merkezinde yıllardır üniversite hazırlık kursu veren bir kurum düşünün. Kurumun adı öğrenciler arasında tanınır; sınıflarda ders anlatılır, deneme sınavları düzenlenir, veli toplantıları yapılır. Bu faaliyetin tamamı eğitim hizmetidir ve 41. sınıfın konusudur. Bir gün kurum, kendi öğretmenlerinin hazırladığı soru bankalarını aynı isimle basıp kitapçılarda satmaya karar verir. Artık kurumun adı yalnızca bir hizmeti değil, raflarda dolaşan basılı bir ürünü de işaret eder. Kitaplar 16. sınıfta yer aldığı için, markanın bu yeni kolu ayrı bir koruma gerektirir. Kitapların kapağındaki logo da tabeladakiyle aynı biçimde kullanılmalıdır.

Tersi de mümkündür. Uzun süredir çocuk kitapları basan bir yayınevi, markasının bilinirliğine güvenerek hafta sonu yaratıcı yazarlık atölyeleri açmaya başlayabilir. Yayınevinin 16. sınıftaki tescili kitapları korur, ancak atölye hizmetini doğrudan kapsamaz. Benzer isimle kurulan bir yazarlık okuluyla karşılaşıldığında, yalnızca basılı ürün tescili üzerinden itiraz etmek, mal ile hizmet arasındaki bağlantıyı ispat etmeyi gerektirir. Bu nedenle işin hangi yöne büyüyeceğini baştan planlamak, markanın her iki kolunun da korunmasını kolaylaştırır. Karar verirken gelir kalemlerinizi ayrı ayrı yazmak iyi bir başlangıçtır. Atölye broşürlerinde kullanılan ad da bu planın parçası olmalıdır.

16. sınıf: kâğıda basılan her şey

16. sınıf; kâğıt ve karton, basılı yayınlar, kitaplar, dergiler, gazeteler, broşürler, takvimler, fotoğraflar, kırtasiye ve büro malzemeleri, öğretim ve eğitim materyalleri ile ambalaj amaçlı kâğıt ürünlerini kapsar. Bir dil kursunun öğrencilerine dağıttığı basılı ders kitabı, bir dergi yayıncısının aylık dergisi, bir anaokulunun boyama kitapları ve bir yayınevinin roman serisi bu sınıfta yer alır. Dikkat edilmesi gereken nokta, eserin içeriğinin marka ile değil telif hukukuyla korunduğudur; marka, kitabın kapağındaki ve sırtındaki yayıncı ya da seri adını korur. Yazarla yapılan yayın sözleşmesi de hangi hakların yayınevine geçtiğini ayrıca belirler.

Seri yayınlarda marka stratejisi ayrıca önem kazanır. Bir yayınevi, ilkokul öğrencileri için hazırladığı matematik setini belirli bir seri adıyla piyasaya sürdüğünde, bu seri adı ayrı bir marka olarak tescil edilebilir. Ancak tek bir kitabın başlığı genellikle marka işlevi görmez; eserin içeriğini tanımlayan bir unsur olarak kabul edilebilir. Seri adı, farklı kitaplarda tekrar kullanılıp ticari kaynak gösterdiğinde marka niteliği güçlenir. Yayınevi ve kitap sektöründe marka tescili konusunda daha ayrıntılı bilgiye ayrı rehberimizden ulaşabilirsiniz. Seri adının seçiminde ayırt edicilik de ayrıca gözetilmelidir.

41. sınıf: öğretmek, düzenlemek, yayımlamak

41. sınıf; eğitim, öğretim, kurs ve seminer düzenleme, spor ve kültürel faaliyetler, eğlence hizmetleri ile kitap ve metin yayımlama hizmetlerini kapsar. Bir müzik okulunun verdiği piyano dersleri, bir kişisel gelişim eğitmeninin düzenlediği konferanslar, bir dershane zincirinin sınav hazırlık programları ve bir yayınevinin yazarlarla birlikte yürüttüğü yayımlama faaliyeti bu sınıfta yer alır. Burada ilginç bir ayrıntı vardır: kitabın kendisi 16. sınıfta iken, kitabın yayımlanması hizmeti 41. sınıftadır. Bu nedenle yayınevleri çoğu zaman iki sınıfta birden koruma arar ve bu tercih hem ürün hem de faaliyet boyutunu güvenceye alır.

Eğitimin çevrim içi ortama taşınmasıyla 41. sınıfın kapsamı da genişlemiştir. Canlı yayınla verilen dersler, indirilemeyen çevrim içi eğitim videoları ve web sitesinde okunabilen ancak indirilemeyen elektronik yayınlar da bu sınıfta değerlendirilir. İndirilebilir e-kitaplar ve kayıtlı ders dosyaları ise mal niteliğinde olduğundan 9. sınıfa girebilir. Basılı kitap, çevrim içi ders ve indirilebilir materyali aynı anda sunan bir eğitim girişimi için üç sınıfın birlikte düşünülmesi gerekebilir. Hangi kombinasyonun gerekli olduğu, kurumun müşteriye neyi hangi biçimde ulaştırdığına göre belirlenir. Canlı dersin kaydını ayrıca satışa sunmak ise yeni bir ürün doğurur.

Karar verirken pratik kontrol listesi

Seçimi netleştirmek için şu soruları yanıtlayın: Kurumunuz öğrencilere doğrudan ders veriyor mu? Kendi adınızla basılmış materyaliniz kitapçılarda veya internette satılıyor mu? Başka yazarların eserlerini yayımlıyor musunuz? Dergi veya bülten çıkarıyor musunuz? Yalnızca ders veriyor ve materyallerinizi yalnızca kayıtlı öğrencilere ücretsiz dağıtıyorsanız 41. sınıf ağırlıktadır. Materyaller ayrı bir ürün olarak satılıyorsa 16. sınıf gerekli hâle gelir. Yayımlama faaliyetiniz varsa her iki sınıf birlikte değerlendirilmelidir. Bu cevaplar, sınıf seçiminin sizin kurumunuza özgü tablosunu ortaya koyar. Cevapları yazılı hâle getirip ekibinizle paylaşmak, sonradan çıkabilecek yanlış anlamaları azaltır.

Sık yapılan bir hata, kurum adının yanında kullanılan slogan veya program adlarının korumasız bırakılmasıdır. Örneğin bir yabancı dil kursu, belirli bir yöntemi anlatan program adını kitap kapaklarında ve reklamlarda yoğun biçimde kullanırken yalnızca kurum adını tescil ettirmiş olabilir. Bir başka hata ise sınıf listesini hiç sunulmayacak hizmetlerle doldurmaktır; tescilden sonra beş yıl kullanılmayan mal ve hizmetler için iptal talep edilebilir. Yayımdan sonraki iki aylık itiraz süresinde rakip kurumların itiraz edebileceğini de göz önünde bulundurarak başvuru öncesinde bir benzerlik araştırması yaptırmak yerinde olur.

Ders verdiğiniz yerde de, bastığınız sayfada da korunun

Eğitim kurumları ve yayıncılar için 16 ile 41 arasındaki seçim, çoğu zaman bir tercih değil bir birleşimdir. Basılı materyal satan bir kurs merkezi, atölye açan bir yayınevi ya da hem dergi hem seminer düzenleyen bir dernek, markasının iki yüzünü de korumak isteyecektir. Faaliyetlerinizi tek tek listeleyip hangisinin mal, hangisinin hizmet olduğunu ayırmak, gereksiz sınıflardan kaçınırken korumasız alan bırakmamanızı sağlar. Bu ayrımı yaparken kurumunuzun kendine özgü faaliyet yapısını esas almak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kursumuzda öğrencilere dağıttığımız notlar için 16. sınıf gerekli mi?

Notlar yalnızca kayıtlı öğrencilere eğitim hizmetinin parçası olarak veriliyorsa, 41. sınıftaki tescil genellikle ana korumayı sağlar. Ancak aynı materyaller kitapçılarda veya internette ayrı bir ürün olarak satılacaksa 16. sınıfta da tescil yaptırmak daha sağlam bir koruma sunar.

Yayınevi olarak hangi sınıfları seçmeliyiz?

Basılı kitaplar ve dergiler 16. sınıfta, kitap yayımlama hizmeti 41. sınıfta yer alır. Dijital olarak indirilebilen e-kitaplar da satıyorsanız 9. sınıf ayrıca gündeme gelir. Kitapları kendi internet sitenizden farklı yayınevleriyle birlikte satıyorsanız perakende hizmeti için 35. sınıf da değerlendirilebilir.

Kitabımın adını marka olarak tescil ettirebilir miyim?

Tek bir kitabın başlığı çoğu zaman içeriği tanımlayan bir unsur olarak görülür ve marka işlevi taşımayabilir. Ancak birden fazla kitapta kullanılan bir seri adı, ticari kaynağı gösterdiği ölçüde marka olarak tescil edilebilir. Kitabın içeriği ise marka değil telif hukuku ile korunur.