Enerji Ürünlerinde 4. Sınıf mı, 11. Sınıf mı?

Yakıtı satan ile o yakıtı yakan cihazı üreten aynı işletme olabilir, ama marka sınıfları aynı değildir. Yakıtlar, yağlar ve aydınlatma maddeleri 4. sınıfta, ısıtma ve aydınlatma cihazları 11. sınıfta yer alır; bu yazı ayrımı bir işletmenin büyüme adımlarıyla anlatıyor.

Odun peletinden soba üretimine: bir işletmenin adımları

Orman ürünleri işleyen bir bölgede kurulan küçük bir firmayı düşünelim. İlk adımda talaşı sıkıştırarak odun peleti üretiyor ve torbaların üzerine kendi markasını basıyor. Bu ürün yakıt olduğu için 4. sınıfta değerlendirilir. İkinci adımda müşterilerinden gelen talep üzerine pelet sobası ve pelet kazanı üretmeye başlıyor; bu cihazlar ısıtma amaçlı olduğundan 11. sınıfa girer. Üçüncü adımda ise kış aylarında satmak üzere mangal kömürü ve tutuşturucu ekliyor. Marka aynı, müşteri aynı, ama ürünler iki farklı sınıfa dağılıyor ve ilk başvuru yalnızca peleti kapsıyorsa sobalar korumasız kalıyor.

Bu tablo enerji sektöründe tipiktir, çünkü yakıt ile onu kullanan cihaz birbirini tamamlar ve aynı marka altında satılması doğaldır. Nice sistemi ise yakıtı, yağlama maddelerini ve aydınlatma maddelerini bir sınıfta, bunları kullanan ısıtma, pişirme ve aydınlatma cihazlarını başka bir sınıfta toplar. Firma her yeni ürün grubuna geçtiğinde marka portföyünü de yeniden gözden geçirmelidir. En pratik yöntem, ürün planının ilk taslağını hazırlarken yakın dönemde eklenebilecek cihaz ve yakıtları da listeye yazmak ve başvuruyu bu geniş listeye göre kurmaktır. Böylece büyüme her aşamada yeni bir başvuru gerektirmez.

Yanan, yağlayan, aydınlatan: 4. sınıfın içeriği

4. sınıf endüstriyel yağları ve gresleri, yağlama maddelerini, toz bağlayıcı bileşimleri, yakıtları, aydınlatma maddelerini, mumları ve fitilleri kapsar. Motor yağı, gres yağı, benzin, motorin, sıvılaştırılmış gaz, odun kömürü, maden kömürü, yakacak odun, pelet ve briket bu sınıfın tanıdık örnekleridir. Elektrik enerjisi de bir mal olarak bu sınıfta yer alır. Kokulu mumlar da aydınlatma amaçlı ürün olarak bu sınıfa girer; mum ve kokulu ürün markalarının sınıf seçimini ayrıca ele aldığımız bir yazımız da bulunmaktadır. Sınıfın geniş kapsamı için 4. sınıf yakıt ve yağlar rehberimize bakabilirsiniz.

Bu sınıfta dikkat edilmesi gereken nokta, yağ kelimesinin farklı anlamlarıdır. Motor ve makine yağları 4. sınıftayken, yemeklik yağlar gıda sınıfına, masaj ve cilt bakım yağları ise kozmetik sınıfına girer. Bir akaryakıt istasyonu işleten firma da yalnızca yakıt ve madeni yağ markası için 4. sınıfı düşünürken, istasyondaki market, yıkama ve servis hizmetleri için başka sınıflara ihtiyaç duyar. Yani yağ ya da enerji kelimesi geçtiği için bir ürünü otomatik olarak bu sınıfa yazmak hatalı sonuç verebilir. Her ürünün ne işe yaradığı ayrı ayrı sorulmalı ve liste buna göre yazılmalıdır.

Isıtan ve aydınlatan cihazlar: 11. sınıf

11. sınıf aydınlatma, ısıtma, buhar üretme, pişirme, soğutma, kurutma, havalandırma, su temini ve sıhhi amaçlı tesisat ve cihazları kapsar. Enerji sektörü açısından soba, şömine ekleri, kombi, kazan, radyatör, termosifon, güneş enerjili su ısıtıcısı, ısı pompası, klima, gaz lambası, fener, sokak lambası, LED ampul ve mangal bu sınıfın tipik ürünleridir. Aydınlatma ürünleri satan işletmeler için ayrıntılı bir yol haritasını aydınlatma markası hangi sınıfta başlıklı yazımızda sunduk. Bu sınıfın ortak özelliği, ürünün bir enerji kaynağını kullanarak ısı, ışık veya soğuk üretmesidir. Cihazın hangi yakıtla çalıştığı ise bu sınıflandırmayı değiştirmez.

Güneş enerjisi burada ilginç bir örnek sunar. Suyu ısıtan güneş kolektörü ısıtma cihazı olarak 11. sınıfa yönelirken, güneş ışığını elektriğe çeviren fotovoltaik panel elektrik ekipmanı niteliğinde olduğundan farklı bir sınıfta değerlendirilir. Aynı çatıya iki ayrı sistem kuran bir firma bu nedenle iki farklı sınıfı birlikte düşünmek zorunda kalabilir. Isı pompası, hibrit kazan ve akıllı termostat gibi yeni nesil ürünlerde sınıf kararı teknik özelliklere göre daha dikkatli verilmelidir. Bu ürünlerde yazılım ve uzaktan kontrol boyutu varsa ek sınıflar da gündeme gelebilir.

Enerji markasında sık görülen üç karışıklık

İlk karışıklık, yakıtı satan firmanın yakıtı taşıyan ve dağıtan hizmeti de 4. sınıfta koruduğunu sanmasıdır. Tüp gaz ya da akaryakıt dağıtımı, elektrik iletimi ve dağıtımı mal değil hizmettir ve ayrı bir sınıfın konusudur. İkinci karışıklık, mangal kömürü satan firmanın mangalı da aynı sınıfta sanmasıdır; kömür 4. sınıfta, mangal ise pişirme cihazı olarak 11. sınıftadır. Üçüncü karışıklık, mum üreticisinin şamdan ve fener satışına geçtiğinde yeni sınıf gerektiğini fark etmemesidir. Fener bir aydınlatma cihazıdır, şamdan ise ev eşyası olarak başka bir sınıfta yer alır.

Bu karışıklıkları önlemek için başvuru öncesinde ürün ve hizmetlerinizi üç sütunda toplamak işe yarar: yakıt ve yağlar, cihazlar, hizmetler. Her sütun ayrı bir sınıfa karşılık gelebilir. Enerji sektöründe çalışan işletmelerin ürün yelpazesi çoğu zaman lisans, bayilik ve dağıtım ilişkileriyle iç içedir; bu da sınıf seçimini genel bir listeye göre değil, işletmenin kendi iş modeline göre yapmayı gerekli kılar. Bayilik ağıyla çalışan firmalar, bayilerin kullanacağı tabela ve ambalajdaki marka için de aynı listeyi esas almalıdır. Emin olunamayan ürünlerde başvurudan önce uzman görüşü almak yerinde olur.

Yakıtı ve onu yakan cihazı birlikte planlayın

Enerji ürünlerinde sınıf seçimi, ürünün yanan ya da yağlayan bir madde mi, yoksa bu maddeyi kullanan bir cihaz mı olduğuna bakılarak yapılır. Pelet, kömür, madeni yağ ve mum 4. sınıfta; soba, kombi, lamba ve mangal 11. sınıfta yer alır. Dağıtım ve tedarik gibi hizmetler ise ayrı düşünülmelidir. Ürün gamınız büyüdükçe markanızın da aynı hızla büyüyen bir listeyle korunması, bayilik ve ihracat görüşmelerinde elinizi güçlendirir.

Sıkça Sorulan Sorular

Mangal kömürü ve mangal aynı sınıfta mı?

Hayır. Mangal kömürü ve tutuşturucu yakıt olarak 4. sınıfta, mangal ve barbekü ise pişirme cihazı olarak 11. sınıfta değerlendirilir. İki ürünü aynı markayla satıyorsanız her iki sınıfı da başvurunuza eklemeniz gerekir; aksi hâlde ürünlerden biri korumasız kalabilir.

Elektrik satan bir şirket hangi sınıfı seçmeli?

Elektrik enerjisi bir mal olarak 4. sınıfta yer alır. Ancak elektriğin iletimi, dağıtımı ve tedariki gibi faaliyetler hizmet niteliğindedir ve ayrı sınıflarda değerlendirilir. Şirketin iş modeline göre hangi sınıfların gerektiği somut faaliyet alanı üzerinden ayrıca belirlenmelidir.

Kokulu mum hangi sınıftadır?

Kokulu mumlar aydınlatma amaçlı ürün olarak kural olarak 4. sınıfta yer alır. Oda kokusu, difüzör yağı gibi ürünler ise farklı sınıflara girebilir. Mumun yanında şamdan, fener veya dekoratif kap da satıyorsanız bu ürünlerin sınıfını ayrıca kontrol etmelisiniz.