Yatırımcı Sunumundan Önce Patent Başvurusu

Yatırımcı sunumu, bir girişimin buluşunu en çok insana en hızlı biçimde anlattığı andır. Başvurudan önce yapılan ve gizlilik güvencesi taşımayan bir sunum, buluşun yeniliğini tehlikeye atabilir. Sunumu başvurudan sonraya koymak ya da içeriğini buna göre ayarlamak gerekir.

Sunum Salonu da Bir Kamuya Açıklama Ortamıdır

Bir hızlandırma programının demo gününü düşünün: salonda onlarca yatırımcı, diğer girişimlerin kurucuları, basın mensupları ve program ortakları var. Sunum canlı yayınlanıyor, kaydı da ertesi gün programın sayfasına yükleniyor. Bu ortamda, tarım dronlarında pil ömrünü uzatan yeni bir kanat katlama mekanizmasını ayrıntılı çizimlerle anlatan bir kurucu, buluşunu fiilen kamuya açıklamış olur. Dinleyicilerin hiçbiri gizlilik yükümlülüğü altında değildir ve sunum kaydı herkesin erişimine açıktır. Bu açıklama, daha sonra yapılacak patent başvurusunda yenilik değerlendirmesi yönünden ciddi bir sorun yaratabilir ve yurt dışı başvurularda koruma imkanını tümüyle ortadan kaldırabilir.

Bire bir yapılan yatırımcı toplantıları daha kontrollü görünse de risk tamamen ortadan kalkmaz. Sunum dosyasının e-postayla gönderilmesi, yatırımcının bu dosyayı ekibindeki analistlerle ya da başka fonlarla paylaşması, toplantı notlarının bir veri tabanına kaydedilmesi, bilginin kontrolünüz dışına çıkması anlamına gelir. Özellikle birden fazla fonla aynı anda görüşme yapan girişimlerde, sunum dosyasının kaç kişinin eline geçtiğini izlemek neredeyse imkansızdır. Bu nedenle sunumu hangi ortamda yapacağınızdan bağımsız olarak, buluşun teknik ayrıntılarını paylaşmadan önce başvuru durumunu netleştirmek en sağlam yoldur. Somut durumunuz, kendi koşullarında ayrıca değerlendirilmelidir.

Gizlilik Sözleşmesi: Neden Her Zaman İşe Yaramaz?

Girişimcilerin ilk aklına gelen çözüm, yatırımcıya gizlilik sözleşmesi imzalatmaktır. Ancak pek çok yatırımcı, ilk aşama görüşmelerde bu tür sözleşmeleri imzalamaz. Bunun nedeni kötü niyet değil, iş modelidir: yatırımcılar her yıl yüzlerce benzer girişimle görüşür ve her biriyle ayrı gizlilik sözleşmesi imzalamak, ileride benzer bir girişime yatırım yaptıklarında sorumluluk tartışmalarına yol açabilir. Bu nedenle gizlilik sözleşmesine güvenerek sunum planlamak gerçekçi değildir. Gizlilik sözleşmesi, daha ileri aşamada, yatırımcı ciddi bir inceleme sürecine girdiğinde ve teknik ayrıntılara ihtiyaç duyduğunda gündeme gelir. Bu aşamada imza alınması çok daha olasıdır.

Gizlilik sözleşmesi imzalandığında bile, içeriğinin dikkatle okunması gerekir. Sözleşmenin hangi bilgileri kapsadığı, bilginin kimlerle paylaşılabileceği, yükümlülüğün ne kadar süreceği ve ihlal halinde hangi yolların açık olduğu açıkça yazılmalıdır. 'Gizli bilgi' tanımının belirsiz bırakılması, sözleşmeyi ispat açısından zayıflatır. Ayrıca gizlilik sözleşmesi, bilginin sızması halinde size tazminat yolu açabilir; ancak kamuya açıklanmış bir buluşun yeniliğini geri getirmez. Gizlilik sözleşmesinin kapsamı ve sınırları hakkındaki yazımız, bu belgeyi nasıl kurgulamanız gerektiğini ayrıntılı olarak anlatır. Sözleşme, başvurunun yerine değil, onun tamamlayıcısı olarak düşünülmelidir. Kapsamı dar tutulmuş bir sözleşme ise yatırımcı açısından da daha kolay kabul edilir.

Sunum İçeriğini 'Ne' ve 'Nasıl' Ayrımıyla Kurmak

Başvuru yapılmadan önce bir sunum yapmak zorundaysanız, içeriği dikkatle kurgulamak gerekir. Temel ilke, buluşun ne yaptığını anlatmak ama nasıl yaptığını anlatmamaktır. Tarım dronu örneğinde, 'dronlarımız aynı pille daha uzun süre uçabiliyor ve sahada daha az şarj molası veriyor' demek, pazara sunulan faydayı anlatır. Buna karşılık kanat katlama mekanizmasının kesit çizimi, kullanılan malzeme ve menteşe açıları buluşun kendisidir. Yatırımcının ilk aşamada görmek istediği şey genellikle pazar büyüklüğü, müşteri ihtiyacı, ekip ve iş modelidir. Teknik ayrıntı genellikle ikinci planda kalır ve ilk sunumda bunu vermemek çoğu zaman bir dezavantaj yaratmaz.

Demo videoları ayrı bir dikkat ister. Ürünün çalıştığını gösteren bir video, mekanizmanın iç yapısını açıkça gösteriyorsa, teknik ayrıntıyı yazılı olarak anlatmakla aynı sonucu doğurabilir. Videoyu, ürünün dış görünümü ve elde edilen sonuç üzerinden kurgulamak, iç mekanizmayı göstermemek daha güvenlidir. Sunum dosyasının son sayfasına eklenen teknik ekler, çizimler ve şemalar da sıklıkla gözden kaçan bir risktir. Sunumu göndermeden önce dosyayı buluşun ayrıntılarını içerip içermediği açısından bir kez daha gözden geçirmek, sonradan telafi edilemeyecek bir hatayı önler. Bu kontrolü sunum ekibinin dışında bir kişiye yaptırmak yararlıdır.

Başvuru Numarası Yatırımcıya Ne Söyler?

Yatırımdan önce yapılan başvuru, yalnızca yeniliği korumakla kalmaz, yatırımcı incelemesinde de somut bir güven unsuru olur. Yatırımcılar girişimin fikri mülkiyet varlıklarını değerlendirirken genellikle başvuru yapılmış olup olmadığını, başvurunun kimin adına yapıldığını ve buluş üzerindeki hakların şirkete ait olup olmadığını sorar. Başvuru kurucunun şahsi adına yapılmışsa ya da buluş, kurucunun önceki işvereninde çalışırken geliştirdiği bir konuyla ilgiliyse, bu durum incelemede soru işaretleri yaratır. Başvuruyu baştan şirket adına yapmak ve kurucularla şirket arasında hak devrini yazılı olarak düzenlemek, bu soruları önceden cevaplar.

Yatırım öncesi hazırlığın bir diğer boyutu, buluşa katkıda bulunan herkesin hak durumunu netleştirmektir. Serbest çalışan bir yazılımcının geliştirdiği kontrol algoritması, bir üniversite laboratuvarında yapılan denemeler veya kurucu ortaklardan birinin ayrılmadan önce katkıda bulunduğu bir parça, sonradan hak talebine konu olabilir. Çalışanların buluşları ve dış katkılar konusundaki yazımız, bu risklerin nasıl yönetileceğini ele alır. Yatırım öncesi fikri mülkiyet kontrol listesi hazırlamak, yatırımcının inceleme sürecini hızlandırır ve müzakerede elinizi güçlendirir. Bu hazırlık, başvurunun kendisi kadar önemlidir. Eksik bir halkayı yatırım turundan önce fark etmek, onu tur sırasında açıklamak zorunda kalmaktan çok daha az maliyetlidir.

Önce Başvuru, Sonra Sahne

Yatırımcı sunumu bir girişimin en heyecanlı anlarından biridir, ama buluş açısından bir açıklama anıdır. Başvuruyu sunumdan önce yapmak, bu mümkün değilse sunumu buluşun ne yaptığı üzerine kurup nasıl yaptığını saklamak, demo videolarını ve teknik ekleri dikkatle gözden geçirmek ve başvuruyu şirket adına yaparak hak zincirini netleştirmek, hem yeniliği hem de yatırımcı güvenini korur. Gizlilik sözleşmesi ise ileri aşamaların aracıdır; ilk sunumun güvencesi olarak görülmemelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yatırımcı gizlilik sözleşmesi imzalamazsa ne yapmalıyım?

Bu oldukça yaygın bir durumdur. Başvuruyu sunumdan önce yapmak en güvenli yoldur. Bu mümkün değilse, sunumu buluşun ne yaptığı ve hangi faydayı sağladığı üzerine kurun; mekanizmanın nasıl çalıştığını gösteren teknik ayrıntıları ve çizimleri paylaşmayın. Ayrıntılar ileri aşamada, gizlilik sözleşmesiyle paylaşılabilir.

Kapalı bir yatırımcı toplantısı da kamuya açıklama sayılır mı?

Toplantının kapalı olması tek başına yeterli değildir. Katılanlar gizlilik yükümlülüğü altında değilse ve bilgi kontrol dışı biçimde paylaşılabiliyorsa risk doğabilir. Sunum dosyasının e-postayla gönderilip başkalarıyla paylaşılması da bu riski artırır. Değerlendirme somut duruma göre yapılmalıdır.

Patent başvurusunu kendi adıma mı, şirket adına mı yapmalıyım?

Yatırım almayı planlayan girişimlerde başvurunun şirket adına yapılması genellikle tercih edilir. Kurucu adına yapılan başvurular yatırımcı incelemesinde soru işareti yaratabilir ve sonradan devir işlemi gerektirir. Kurucularla şirket arasındaki hak devrinin yazılı olarak düzenlenmesi de önemlidir.