Yapay Zekâ Ürün ve Hizmeti Markası Hangi Sınıfta?

Yapay zekâ üreten bir ekip aynı hafta içinde model eğitir, kurumsal müşteriye arayüz satar ve bir sektöre özel çözüm teslim eder. Bu üç işin sicildeki karşılığı tek bir başlık değildir; sınıf kararı işin nereden para kazandığına bakılarak verilir.

Modelin uygulandığı alan hangi hizmet başlığını açar

Bu alanda kapsamın omurgasını, bilimsel ve teknolojik hizmetlerle yazılım geliştirmenin toplandığı 42. sınıf oluşturur. Model eğitimi, veri kümesi hazırlama, ince ayar çalışmaları, bir müşteriye özel çözüm kurgulanması ve arayüz üzerinden erişim sunulması bu başlıkta ele alınır. Ancak liste burada bitmez; modelin hangi işi gördüğü ayrı bir hizmet alanına temas ediyorsa o alan da konuşulmalıdır. Sınav hazırlığı veya kurumsal eğitim veren bir yapı eğitim faaliyetlerinin bulunduğu 41. sınıfa, hasta verisi üzerinden değerlendirme yapan bir çözüm tıbbi hizmetlerin yer aldığı 44. sınıfa yaklaşır.

Kurumların iş süreçlerini yöneten, aday eleyen, çağrı merkezini yürüten ya da reklam yerleşimi optimize eden çözümlerde reklam ve iş yönetimi hizmetlerinin bulunduğu 35. sınıf gündeme gelir. Sözleşme taraması veya mevzuat karşılaştırması yapan araçlar hukuki hizmetlerin toplandığı 45. sınıfa, finansal risk skorlaması yapanlar ise 36. sınıfa yaklaşabilir. Burada dikkat edilecek nokta şudur: aracın bir mesleği desteklemesi ile o mesleği yapması farklı şeylerdir. Hizmeti fiilen sunan yapı ile yalnız yazılım sağlayan yapı sicilde ayrı satırlarda durur ve listeleri örtüşmez.

İndirilen model, arayüzden satılan erişim ve pazaryeri

Ürün tarafı çoğu ekipte gözden kaçar. Cihaza kurulan masaüstü yazılım, telefona inen uygulama, bir sensöre ya da kameraya gömülmüş model, birlikte satılan işlem kartı ve donanım kiti sınıflandırma bakımından maldır ve elektronik ürünlerle yazılımın bulunduğu 9. sınıfta değerlendirilir. Aynı ürünün bulutta çalışan sürümü ise hizmet sayılır. Bir ekip modeli hem müşterinin kendi sunucusuna kurulacak biçimde lisanslıyor hem de kendi altyapısı üzerinden erişime açıyorsa, iki tarafı birden yazmadan kapsam eksik kalır.

Erişimin arayüz üzerinden satıldığı yapılarda, geliştiriciye açılan uç noktalar ve kullanım başına ücretlendirilen çağrılar teknolojik hizmet olarak ele alınır; belgelendirme sayfasında görünen ad da fiilen bu tarafta kullanılır. Başkalarının geliştirdiği modelleri bir katalogda toplayıp satışa aracılık eden pazar yerlerinde ise satış ve aracılık hizmetleri öne çıkar. Kendi modelini satan ile başkasının modelini listeleyen aynı başlığa yazılmaz. Kurumsal lisans sözleşmesinde geçen ürün adının hangi tescile dayandığı, sözleşme imzalanmadan önce netleştirilmelidir. Aynı adın hem kod deposunda hem faturada göründüğü durumlarda bu bağın yazılı olarak kurulması ayrıca önem taşır.

Yapay zekâ dosyalarında tekrarlanan kapsam yanlışları

İlk yanlış, tek bir teknoloji başlığının her şeyi kapsayacağı beklentisidir. Yalnız geliştirme tarafına başvuran bir ekip, ürünü bir sektöre özel hizmete dönüştürdüğünde ismin asıl değer kazandığı alanda dayanaksız kalır. İkincisi, tersine, modelin desteklediği her mesleği listeye eklemektir; sağlık, hukuk, eğitim ve finans başlıklarını topluca almak fiilen sunulmayan hizmetleri dosyaya taşır. Üçüncüsü, araştırma aşamasındaki kod adının hiç değiştirilmeden ticari ada dönüşmesi ve bu adın çoktan başkası tarafından tescil edilmiş olmasıdır. Bu üç yanlış çoğu dosyada birlikte görülür ve düzeltilmesi yeni bir başvuru gerektirir.

Dördüncü yanlış, ürün ve sürüm adlarının çoğalmasıyla ortaya çıkar. Ana marka korunurken her yeni model ailesine ayrı ad verilir, hiçbiri sicile taşınmaz ve zamanla tanınan ad tescilsiz olan olur. Listeyi savunma amacıyla şişirmenin iki bedeli vardır: başvuru maliyeti artar, güncel tutar TÜRKPATENT'in yayımladığı tarifeden teyit edilmelidir; ayrıca karşılığı olmayan başlık beş yılın dolmasıyla kullanmama gerekçeli iptal talebine açılır. Bu sayfadaki başlıklar hazır bir reçete değildir; kesin liste işin gerçek kapsamına göre kurulur ve başvurudan önce teyit edilir.

Kapsamın inceleme, itiraz ve fiilî kullanım tarafındaki karşılığı

Benzerlik incelemesinin sınırını dosyadaki mal ve hizmetler çizer. Bu alanda zekâ, model, veri, akıllı gibi işi tarif eden sözcüklerin tek bir işletmenin tekeline geçmesi beklenmemelidir; ayırt edicilik ya bütünsel bir adlandırmadan ya da özgün bir görsel unsurdan doğar. Teknoloji başlıklarının sicildeki yoğunluğu, kısa ve kolay telaffuz edilen adların önceki kayıtlarla kesişme ihtimalini yükseltir. Kapsamın gerçek faaliyete oturması, hem inceleme aşamasındaki gereksiz çakışmaları azaltır hem de sonradan hangi alanda hak ileri sürüleceğini belirginleştirir.

İlan yayımlandıktan sonra iki ay boyunca üçüncü kişiler itiraz edebilir. Geniş kapsamlı uluslararası teknoloji tescillerinin sayısı düşünüldüğünde bu aşamada karşılaşma olağandır ve hazırlıklı olunmalıdır. Tescil on yıl koruma sağlar, süresi dolmadan yenilenerek sürdürülür. Bu süre içinde listedeki her satırın arkasında fiilen satılan bir sürüm veya verilen bir hizmet bulunmalıdır. Bir yatırım turu için geniş tutulup sonra hiç kullanılmayan başlıklar, ileride çıkacak bir uyuşmazlıkta karşı tarafın ilk yönelttiği soruya dönüşür ve savunmayı zayıflatır.

Model kartından kapsam listesine: izlenecek sıra

İlk iş, satılan şeyin ne olduğunu tek cümleyle yazabilmektir. Müşteri neyi satın alıyor: kendi sunucusuna kuracağı bir yazılımı mı, aylık erişim hakkını mı, yoksa uçtan uca teslim edilen bir çözümü mü. Bunun altına faturalanan kalemler, sözleşme türleri ve dağıtım kanalları eklenir. Ardından modelin hangi sektöre değdiği ayrıca not edilir. Bu döküm tamamlandığında hangi başlığın zorunlu, hangisinin ihtiyari olduğu kendiliğinden ortaya çıkar ve tartışma sezgiden çıkıp belgeye dayanır. Satış ekibinin müşteriye anlattığı cümle ile dosyaya yazılan satır birbirini tutmalıdır. Aksi halde liste kâğıt üzerinde kalır.

İkinci aşamada seçilen alanlarda ad araştırması yapılır. Sicil kayıtları üzerinden yürütülen inceleme, yakın yazılışlı veya aynı sesle okunan önceki markaları belgelendirme sayfası yayımlanmadan ve kurumsal satış görüşmeleri başlamadan önce ortaya koyar. Üçüncü aşamada ölçeklenme planı konuşulur: donanımlı bir ürün çıkarma, yurt dışına açılma ya da farklı bir sektöre özel sürüm hazırlama niyeti varsa ilgili başlıklar baştan alınabilir. Netleşmemiş hedefler beklemeye bırakılır; kapsam gerçekleştikçe yeni bir başvuruyla büyütülür. Gerekirse ad bu aşamada değiştirilir; en ucuz değişiklik henüz duyurulmamış olandır. Bugünün işine göre kurulan liste, sonradan genişletmeye açıktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Yapay zekâ hizmeti markası hangi sınıfta tescil edilir?

Model geliştirme, bulut erişimi ve arayüz üzerinden sunulan çözümler 42. sınıfta değerlendirilir. Cihaza kurulan veya indirilen sürüm ise 9. sınıfa girer.

Modelin adı ile şirket adı ayrı ayrı tescil edilmeli mi?

Pazarda hangi ad tanınıyorsa öncelik onundur. Ürün ailesi büyüdükçe model adlarının da ayrı ayrı korunması gündeme gelir.

Sağlık alanında çalışan bir model için 44. sınıf gerekli mi?

Yalnız yazılım sağlanıyorsa gerekmeyebilir. Hizmetin kendisi doğrudan sunuluyorsa ilgili hizmet başlığı da kapsama alınmalıdır.