Şirket Kapanırsa veya Tasfiye Olursa Marka Ne Olur?

Bir şirket kapanırken akla ilk gelen şey nadiren marka olur; oysa marka çoğu zaman geriye kalan en değerli varlıktır. Tasfiye doğru yönetilmezse yıllarca emek verilen bir isim, kimse fark etmeden sicilden silinebilir.

Marka Bir Malvarlığı Unsurudur

Tescilli marka, şirketin kasasındaki nakit ya da deposundaki mal gibi bir varlıktır. Devredilebilir, rehnedilebilir, haczedilebilir, lisansa konu olabilir ve gerçek kişilerde miras yoluyla intikal edebilir. Bu nedenle şirketin kapanması, markanın da kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez.

Uygulamada en sık görülen hata, tasfiye memurunun demirbaşları, stokları ve alacakları titizlikle listelerken sınai mülkiyet haklarını atlamasıdır. Marka envantere yazılmazsa satılamaz, ortaklara paylaştırılamaz ve sicilde fiilen sahipsiz bir kayıt olarak kalır. Oysa bu kaydın parasal bir karşılığı vardır ve alacaklılar bakımından da dikkate alınması gerekir.

Oysa marka çoğu küçük ve orta ölçekli işletmede en kolay nakde çevrilebilir varlıktır. Müşteri o ismi tanıyorsa, ismin kendisi bir alıcı için makine parkından ya da kiralık depodan daha anlamlı bir yatırım hâline gelebilir.

Tasfiye Sürecinde Markanın Satışı veya Devri

Tasfiyede marka, tıpkı diğer varlıklar gibi paraya çevrilebilir. Alıcı bir rakip, sektöre girmek isteyen bir yatırımcı ya da işi kendi adına sürdürmek isteyen bir ortak olabilir. Devir, markanın tescilli olduğu malların veya hizmetlerin tamamı için yapılabileceği gibi yalnız bir kısmı için de yapılabilir.

Burada kritik nokta biçimdir: marka devir sözleşmesinin noter tarafından onaylanmış olması gerekir; bu şart yerine getirilmezse sözleşme geçersizdir. Şirket kapandıktan sonra imza yetkilisine ulaşmak ve tüzel kişiliği temsil ettirmek çok zorlaştığı için bu işlemin tasfiye tamamlanmadan bitirilmesi kıyaslanamayacak kadar kolaydır.

Markanın ortaklardan birine devri de aynı kurala tabidir. "Nasılsa aramızda hallettik" diyerek yazılı ve noter onaylı bir devir yapılmaması, birkaç yıl sonra çözümü çok daha pahalı ve yıpratıcı bir uyuşmazlık doğurur.

Devir Sicile Kaydedilmezse Ne Olur?

Devir sözleşmesi geçerli biçimde yapılsa bile sicile kaydedilmediği sürece iş yarım kalmıştır. Kanun bu konuda nettir: sicile kaydedilmeyen hukuki işlemlerden doğan haklar, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

Bunun pratik sonucu şudur: sicilde hâlâ kapanmış şirket görünüyorsa, markayı devraldığını söyleyen kişi yenileme yapmakta, üçüncü kişilerin başvurularına itiraz etmekte ve tecavüz davası açmakta ciddi sıkıntı yaşar. Kurum ve mahkemeler öncelikle sicil kaydına bakar.

Bu yüzden devir işleminin Kurum kayıtlarına işlenmesi bir formalite değil, hakkın gerçekten kullanılabilir hâle gelmesidir. Sözleşmenin imzalandığı gün ile kaydın tamamlandığı gün arasındaki süre, mümkün olduğunca kısa tutulmalıdır. Bu boşlukta yapılan üçüncü kişi başvuruları ciddi hak kayıplarına yol açabilir.

Tasfiyeden Sonra Sicilde Askıda Kalan Markalar

Uygulamada sıkça karşılaşılan tablo şudur: şirket ticaret sicilinden silinmiştir ama marka, marka sicilinde hâlâ o şirket adına durmaktadır. Bu markalar bir süre daha üçüncü kişilerin başvurularına engel oluşturmayı sürdürür, çünkü koruma süresi henüz dolmamıştır.

Ne var ki koruma süresi belirli aralıklarla yenilenmediğinde hak sona erer. Kapanmış bir şirketin markasını yenileyecek ve bunun için gerekli işlemleri yapacak kimse kalmadığı için bu kayıtlar zamanla kendiliğinden düşer ve aynı ismi kullanmak isteyenlerin önü açılır.

Markayı gerçekten sürdürmek isteyen bir ortak varsa yapılması gereken beklemek değildir. Doğru yol, tasfiye tamamlanmadan devri gerçekleştirmek, kaydı kendi adına aldırmak ve yenileme takvimini bundan sonra kendi üzerinden takip etmektir.

Özet: Kapatmadan Önce Marka Envanteri Çıkarın

Şirketi kapatma kararı alındığında yapılacak ilk işlerden biri, şirket adına tescilli marka, tasarım ve patentlerin tek tek listelenmesidir. Her biri için üç sorunun cevabı netleşmelidir: satılacak mı, bir ortağa devredilecek mi, yoksa bilinçli olarak bırakılacak mı?

Karar ne olursa olsun izlenecek süreç aynıdır: noter onaylı devir sözleşmesi, ardından sicile kayıt, sonrasında da yenileme sürelerinin düzenli takibi. Bu üç adım atılmadığında marka aslında kaybedilmez; sadece kimsenin kullanamayacağı ölü bir kayda dönüşür.

Tasfiye takvimi sıkışmadan hareket etmek, hem alıcıyla pazarlık gücünüzü hem de ortaklar arasındaki huzuru korur. Marka en son değil, en başta konuşulması gereken kalemdir. Envanteri çıkarmak birkaç saat sürer; sonradan kaybedilen bir markayı geri kazanmak yıllar alabilir.