Klinik ve Sağlık Markası Hangi Sınıfta Tescil Edilir?

Bir sağlık markası muayenehanede hizmet, eczane rafında ürün ve ameliyathanede cihaz olarak göründüğünde koruma tek bir sınıfla tamamlanmaz.

Sağlık Markasının Hizmet ve Ürün Haritası

Sağlık alanında marka, çoğu zaman hem bir hizmetin hem de bir ürünün adı olur. Aynı ibare klinik tabelasında verilen hizmeti, ürettirilen bir krem tüpünde kozmetiği, satılan bir bandajda tıbbi malzemeyi anlatabilir. Sınıflandırma bu ayrımı ürünün ve hizmetin niteliğine göre yapar; markanın nerede göründüğü değil, neyi karşıladığı belirleyicidir. Kapsam çıkarılırken faaliyetin kalem kalem yazılması bu yüzden gereklidir.

Muayene, tanı, tedavi, cerrahi, diş hekimliği, fizik tedavi, psikolojik destek, veterinerlik, güzellik ve bakım hizmetleri 44. sınıfta toplanır. İlaçlar, tıbbi amaçlı takviyeler, dezenfektanlar, bandaj ile pansuman malzemeleri 5. sınıfta yer alır. Cerrahi aletler, protezler, görüntüleme ve ölçüm cihazları 10. sınıftadır. Tıbbi amaç taşımayan cilt bakım ürünleri, şampuan ve makyaj malzemeleri 3, bu ürünlerin satışa sunulması ise 35. sınıfta değerlendirilir.

Çekirdek Sınıf ile Tamamlayıcı Sınıfların Ayrımı

Klinik, poliklinik, muayenehane, diş merkezi ve güzellik merkezi işleten markalarda çekirdek sınıf 44. sınıftır. Marka değerinin taşıyıcısı verilen bakım hizmetidir; hasta bu adı bir hizmetle özdeşleştirir. Bütçe kısıtlıysa ilk adım bu sınıfın eksiksiz kurulmasıdır. Yalnızca ürün satan bir işletmede ise sıralama tersine döner ve çekirdek, ürünün ait olduğu mal sınıfı olur; ikisini birlikte yapan markalarda her iki taraf da düşünülür.

Tamamlayıcı sınıflar işin yan kollarını güvenceye alır. Kliniğin kendi adıyla çıkardığı bakım ürünü varsa 3, tıbbi amaçlı ürün ya da takviye çıkarıyorsa 5. sınıf gündeme gelir. Cihaz üretimi ya da ithalatı yapılıyorsa 10. sınıf sıraya girer. Başka markaların ürünlerinin de satıldığı bir mağaza, eczane ya da çevrim içi satış kanalı kuruluyorsa 35. sınıf anlam kazanır. Bu başlıklar iş o alana fiilen girdikçe aşamalı biçimde eklenebilir.

Sağlık Sektöründe Sık Yapılan Sınıf Hataları

İlk hata, kliniğin kendi adıyla ürün çıkarmasına rağmen yalnızca hizmet sınıfına güvenip ürün tarafını atlamasıdır. 44. sınıf verilen bakımı korur; kutunun üzerindeki markayı korumaz. İkinci hata, kozmetik ile tıbbi ürünün ayrımını atlamaktır. Tıbbi amaç taşımayan bakım ürünleri 3, tıbbi amaçlı olanlar 5. sınıfta değerlendirilir ve bu ayrım ürünün tanıtımına göre değil niteliğine göre yapılır.

Üçüncü hata, 35. sınıfın ürünü koruduğu sanılmasıdır; bu sınıf satış ve mağazacılık hizmetini kapsar, satılan malın kendisini korumaz. Dördüncü hata, doğrudan hastalık, organ ya da tedavi adını anlatan tanımlayıcı ibarelerin marka olarak seçilmesidir. Ayrıca sağlık alanında tanıtım ve reklam faaliyetleri meslek kurallarından doğan ayrı kısıtlara tabidir; marka tescili bu kısıtları ortadan kaldırmaz ve tanıtım tarafı bağımsız biçimde değerlendirilir.

Zincirleşme ve Sağlık Turizmi Planına Göre Kapsam

Sağlık markaları çoğunlukla şube açarak, ortak hekim modeliyle ya da isim kullanım izni vererek büyür. Bu modellerde marka sözleşmenin konusu olan asıl varlıktır; tescil yoksa verilen iznin dayanağı zayıf kalır. Büyüme planı varsa kapsam bugünkü tek merkeze göre değil, birkaç yıl içinde ulaşılacak hizmet ve ürün yelpazesine göre kurulmalıdır. Yeni bir sınıf sonradan aynı başvuruya eklenemez.

Yurt dışından hasta kabul eden markalarda koruma yine ülkeseldir; tanıtım her ülkeden görülse de hak kendiliğinden yayılmaz, hedef ülkelerde ayrıca tescil gerekir. Nice Anlaşması sınıflandırmayı ortak bir çerçeveye oturttuğundan Türkiye için kurulan liste yurt dışı başvurularına iskelet oluşturur. Seçilen adın hedef dilde taşıdığı anlamın ve o pazarda benzer bir sağlık markası bulunup bulunmadığının önceden araştırılması yerinde olur.

Hizmet ile Ürün Ayrımı Sınıfı Belirler

Sağlık markasında sınıf kararı, markanın bir hizmeti mi yoksa bir ürünü mü karşıladığına bakılarak verilir. Muayene, tedavi, diş hekimliği, veterinerlik ve güzellik hizmetleri 44. sınıfta korunur. İlaç ve tıbbi amaçlı ürünler 5, tıbbi cihazlar 10, tıbbi amaç taşımayan bakım ürünleri 3. sınıfa girer. Ürünlerin satışa sunulması 35. sınıftaki hizmet kapsamındadır ve satılan malın kendisini korumaz. Marka hakkının çerçevesini 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu çizer, sınıflandırmada Nice Anlaşması esas alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

Klinik markam için sadece 44. sınıf yeterli mi?

Faaliyet yalnızca hasta bakımı ve tedaviyle sınırlıysa yeterli olabilir; 44. sınıf tıbbi ve güzellik hizmetlerinin çekirdek korumasıdır. Ancak klinik kendi adıyla bakım ürünü, takviye ya da cihaz çıkarıyorsa sırasıyla 3, 5 ve 10. sınıflar gündeme gelir. Kapsam, markanın fiilen kullanıldığı ürün ve hizmetlere göre kurulmalıdır.

Kliniğimin adıyla krem üretiyorum, hangi sınıf gerekir?

Ürünün niteliğine bakılır. Tıbbi amaç taşımayan cilt bakım ürünleri, şampuan ve makyaj malzemeleri 3. sınıfta değerlendirilir. Ürün tıbbi amaçlıysa ya da takviye niteliğindeyse 5. sınıf gerekir. Hizmet sınıfı olan 44. sınıf yalnızca verilen bakımı korur, ambalajın üzerindeki markayı kapsamaz. Ürünü fason üretime verseniz bile marka sizin adınıza kullanıldığı için ürün sınıfı yine gereklidir.

Marka tescili sağlıkta reklam yapma hakkı verir mi?

Vermez. Marka tescili, ibarenin ticaret alanında hak sahibi adına korunmasını sağlar. Sağlık alanında tanıtım ve reklam faaliyetleri ise meslek kurallarından doğan ayrı kısıtlara tabidir ve bu kısıtlar tescilden bağımsız işler. Tescilli bir adın hangi mecrada nasıl duyurulabileceği ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konudur.