Patent Başvurusu Ne Kadar Sürer?

Patent ne kadar sürer sorusunun tek bir yanıtı yoktur; süreç genellikle birkaç yıla yayılabilir ve dosyanın kendi seyrine göre önemli ölçüde değişir.

Patent Ne Kadar Sürer: Süreci Belirleyen Aşamalar

Süreyi belirleyen şey takvim değil, dosyanın geçtiği aşamalardır. Süreç başvurunun yapılmasıyla başlar; bu aşamada tarifname, istemler, özet ve gerekiyorsa resimler kuruma sunulur ve başvuru tarihi kesinleşir. Ardından şekli inceleme yapılır, evrakın usule uygunluğu denetlenir ve eksiklik varsa giderilmesi istenir. Bu ilk halkada yaşanan eksiklik yazışmaları, sonraki bütün aşamaları geriye ötelediği için başvurunun baştan özenli hazırlanması süre açısından belirleyicidir.

İkinci halka araştırma aşamasıdır. Başvuru sahibinin süresi içinde araştırma talebinde bulunması gerekir; talep edilmezse başvuru geçerliliğini yitirir. Araştırma raporunda, buluşun yenilik ve buluş basamağı bakımından değerlendirilmesine esas olacak önceki teknik belgeler listelenir. Raporun düzenlenmesi kurumun iş yüküne ve teknik alana göre değişen bir zaman alır. Bu rapor, dosyanın devam ettirilip ettirilmeyeceğine karar verilirken en önemli veridir.

Yayım, İnceleme Talebi ve Görüş Yazışmaları

Başvuru, belirli bir süre sonunda yayımlanarak kamunun bilgisine açılır ve üçüncü kişilerin görüş bildirebileceği bir aşamaya girilir. Yayım, dosyanın gizlilik dönemini sona erdirdiği için hem rakiplerin haberdar olması hem de başvuru sahibine geçici bir koruma zemini sağlaması bakımından önemlidir. Bu aşamadan sonra sürecin ilerlemesi, başvuru sahibinin süresi içinde inceleme talebinde bulunmasına bağlıdır; talep gelmezse dosya işlemden kalkar.

İnceleme aşaması sürenin en değişken bölümüdür. Uzman, istemlerin patentlenebilirlik ölçütlerini karşılayıp karşılamadığını değerlendirir ve olumsuz kanaat hâlinde bildirim gönderir. Başvuru sahibi görüşünü açıklar, gerekirse istemlerinde düzeltme yapar. Bu yazışma birden çok kez tekrarlanabilir ve her tur dosyaya ek zaman ekler. Burada önemli olan, düzeltmelerin başvurunun ilk hâlindeki kapsamı aşmaması ve buluşun korunmaya değer çekirdeğini zayıflatmamasıdır.

Belge Verilmesi, Yayım ve Belge Sonrası İtiraz

İnceleme olumlu sonuçlandığında patentin verilmesine karar verilir ve bu karar ilgili bültende yayımlanır. Belgenin verilmesi süreci bitirmez; yayım tarihinden itibaren belirlenen süre içinde üçüncü kişiler patentin verilmesine itiraz edebilir. İtiraz, patentin patentlenebilirlik ölçütlerini karşılamadığı, buluşun yeterince açıklanmadığı ya da kapsamın aşıldığı gerekçelerine dayanabilir ve dosyanın yeniden ele alınmasına yol açar.

İtiraz üzerine patentin olduğu gibi devamına, değiştirilerek devamına ya da hükümsüz kılınmasına karar verilebilir. Bu ihtimal, belge alındıktan sonra da dosyanın bir süre daha hareketli kalabileceğini gösterir. Ayrıca burada bilinmesi gereken önemli bir nokta, ülkemizde eskiden uygulanan incelemesiz patent sisteminin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile kaldırılmış olmasıdır. Bugün patent belgesi ancak inceleme aşamasından geçilerek alınabilmektedir.

Süreyi Uzatan ve Kısaltan Etkenler

Süreyi uzatan başlıca etkenler bellidir. Şekli eksiklik yazışmaları, olumsuz araştırma raporu, birden çok tur devam eden inceleme görüşleri, istemlerde yapılan kapsamlı düzeltmeler ve belge sonrası itiraz süreci dosyayı gözle görülür biçimde geriye çeker. Buluşun teknik alanı da etkilidir; yoğun başvuru alan alanlarda raporlama daha uzun sürebilir. Buna ek olarak süre uzatım talepleri ve verilen sürelerin sonuna kadar kullanılması toplam süreyi doğrudan büyütür.

Kısaltan etkenler ise büyük ölçüde başvuru sahibinin elindedir. Tarifname ve istemlerin baştan tekniğe uygun ve tutarlı yazılması, başvuru öncesinde patent veri tabanlarında kapsamlı bir araştırma yapılması, araştırma ve inceleme taleplerinin süre beklenmeden erken iletilmesi, uzman bildirimlerine gecikmeden ve hedefe odaklı yanıt verilmesi süreci belirgin biçimde hızlandırır. Faydalı modelde ise inceleme aşaması bulunmadığından süreç genellikle daha kısa tamamlanır.

Süre Beklentisini Doğru Kurmak

Patent sürecinde gerçekçi bir beklenti kurmanın yolu, takvimi değil aşamaları izlemektir. Dosya araştırma raporunu bekliyorsa, inceleme görüşüne yanıt aşamasındaysa ya da belge sonrası itiraz süresindeyse her birinin kendi ritmi vardır ve kimse baştan kesin bir tarih veremez. Bu nedenle ticari planlama yapılırken korumanın belge tarihinde değil başvuru tarihinden itibaren doğduğunu, koruma süresinin patentte yirmi yıl, faydalı modelde on yıl olduğunu ve bu sürelerin uzatılamayacağını akılda tutmak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Patent başvurusu ne kadar sürer?

Kesin bir süre vermek mümkün değildir; süreç genellikle birkaç yıla yayılabilir ve dosyaya göre değişir. Belirleyici olan aşamalardır: şekli inceleme, araştırma raporu, yayım, inceleme talebi, uzman görüşlerine verilen yanıtlar ve belge sonrası itiraz. Olumsuz rapor ve çok turlu yazışmalar süreci uzatır, hazırlıklı bir dosya kısaltır.

Faydalı model patentten daha mı hızlı sonuçlanır?

Genellikle evet. Faydalı modelde patentteki gibi bir inceleme aşaması bulunmadığından süreç çoğunlukla daha kısa tamamlanır. Buna karşılık koruma süresi daha kısadır ve faydalı model her buluş için elverişli değildir. Hangi yolun uygun olduğu, buluşun niteliğine ve ticari beklentiye göre başvuru öncesinde değerlendirilmelidir.

İncelemesiz patent hâlâ alınabiliyor mu?

Hayır. Ülkemizde daha önce uygulanan incelemesiz patent sistemi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile kaldırılmıştır. Bugün patent belgesi ancak inceleme aşamasından geçilerek verilmektedir. Bu değişiklik süreci bir miktar uzatsa da verilen belgenin hukuki dayanağını güçlendirir ve olası bir uyuşmazlıkta hakkın savunulmasını kolaylaştırır.