Giyim Markası Hangi Sınıfta Tescil Edilir?

Bir moda markası tişörtten çantaya, kolyeden mağaza tabelasına uzanır; bu kalemlerin her biri sınıflandırmada ayrı bir yerde durur.

Moda Markasının Ürün Haritası

Giyim sektöründe marka, tek bir ürün grubunda kalmaz. Bir koleksiyon tişört, pantolon ve montla başlar; kısa sürede ayakkabı, şapka, çanta, kemer ve takı ile büyür. Sınıflandırma bu kalemleri ürünün niteliğine göre ayırır, koleksiyonun bütünlüğüne göre değil. Bu yüzden ilk adım, marka altında satılan ve satılması planlanan bütün ürünlerin kalem kalem listelenmesi, ardından her birinin karşılığının bulunmasıdır.

Bu listede tişört, gömlek, pantolon, dış giyim, iç giyim, çorap, ayakkabı ve şapka gibi baş giysileri 25. sınıfta toplanır; sektörün ana sınıfı budur. Deri ve suni deriden yapılan çanta, sırt çantası, cüzdan, valiz ve benzeri eşyalar 18. sınıfta yer alır. Kolye, yüzük ve küpe gibi takılar ile saatler 14. sınıftadır. Bu ürünlerin bir mağazada ya da çevrim içi vitrinde bir araya getirilerek satışa sunulması ise 35. sınıftaki mağazacılık hizmetidir.

Çekirdek Sınıf ve Bütçeye Göre Öncelik

Kendi tasarımını ürettirip satan bir giyim markası için çekirdek tartışmasız 25. sınıftır. Bütçe sınırlıysa ilk ve tek tescil buradan yapılır; çünkü markanın taşındığı asıl nesne kıyafetin kendisi, etiketi ve ambalajıdır. Bu sınıf alınmadan yapılan her ek tescil, korumayı asıl ihtiyaç duyulan yerde değil çevresinde kurar ve beklenen sonucu vermez. Bu nedenle sıralamanın başında her zaman ana ürün sınıfı bulunur.

Tamamlayıcılar ürün gamının yönüne göre sıralanır. Çanta ve deri aksesuar satışı koleksiyonun kalıcı bir parçası hâline geldiyse 18. sınıf, takı ve saat kategorisi açıldıysa 14. sınıf gündeme gelir. Kendi ürünlerinin yanında başka markaların ürünlerini de satan, mağaza zinciri ya da bayilik ağı kurmayı planlayan işletmeler için 35. sınıf öne çıkar. Bu başlıklar, iş fiilen o alana girdikçe aşamalı olarak eklenebilir ve bütçe zamana yayılabilir.

Giyim Markalarında Sık Yapılan Hatalar

En yaygın hata, yalnızca 35. sınıfa güvenmektir. Mağazacılık ve perakende bir hizmettir; ürünün üzerindeki markayı korumaz. Sadece bu sınıfta tescili bulunan bir işletme, bir başkasının aynı ibareyi tişört etiketinde kullanmaya başlaması hâlinde beklediği dayanağı bulamayabilir. Çevrim içi satışla büyüyen markaların kendilerini yalnızca satıcı görüp ürün sınıfını atlaması, sektörde en sık karşılaşılan kurgu hatasıdır.

İkinci hata, üretimi fason atölyeye yaptıran markaların kendilerini üretici saymamasıdır; dikimin nerede yapıldığı sonucu değiştirmez, ürün marka altında satılıyorsa 25. sınıf gerekir. Üçüncü hata, koleksiyona sonradan eklenen çanta ve takı kalemleri için kapsamın hiç güncellenmemesidir. Dördüncü hata, kumaş ve tekstil hammaddesi ile bitmiş giysiyi aynı başlık sanmaktır. Beşinci hata ise tanımlayıcı sayılabilecek ibarelerin ayırt edicilik yönünden değerlendirilmeden seçilmesidir.

Koleksiyon Büyürken ve Yurt Dışına Açılırken

Moda markalarında büyüme hızlıdır ve kapsam çoğu zaman bu hızın gerisinde kalır. Tişörtle başlayan bir marka bir yıl içinde çanta, iki yıl içinde takı satmaya başlayabilir. Tescil kapsamı sonradan aynı başvuru içinde genişletilemediğinden, koleksiyon planında görünen kategoriler baştan değerlendirilmelidir. Öte yandan hiç girilmeyecek alanlarla listeyi şişirmek, hem maliyeti artırır hem de ileride tartışmaya zemin hazırlar.

Yurt dışı satış ve pazaryeri kullanımı gündeme geldiğinde koruma ülkesel olduğundan hedef ülkelerde ayrıca tescil gerekir. Nice Anlaşması sınıflandırmayı ortaklaştırdığı için Türkiye'de kurulan liste yurt dışı başvurularına iskelet oluşturur. Giyim, marka başvurusunun en yoğun olduğu alanlardan biri olduğundan hedef pazarlarda önceden benzerlik araştırması yapılması önemlidir; pazaryerlerinin marka koruma programları da o ülkedeki tescile dayanır.

Ürün mü Satıyorsunuz, Hizmet mi Sunuyorsunuz

Giyim markasında doğru kurgu, ürün ile satış hizmetini birbirinden ayırmakla başlar. Kıyafet, ayakkabı ve baş giysileri 25, çanta ve deri eşya 18, takı ve saat 14. sınıfta korunur; bunların bir araya getirilip satışa sunulması ise 35. sınıftaki mağazacılık hizmetidir ve ürünün kendisini kapsamaz. Marka hakkının çerçevesi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile çizilir, sınıflandırmada Nice Anlaşması esas alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

Giyim markası için hangi sınıf temel sayılır?

Kıyafet, ayakkabı ve baş giysileri satan bir marka için temel sınıf 25. sınıftır. Bütçe tek bir tescile yetiyorsa öncelik burasıdır; çünkü marka asıl olarak ürünün etiketinde ve ambalajında kullanılır. Çanta ve takı gibi kalemler koleksiyona eklendikçe 18 ve 14. sınıflar sıraya girer, mağazacılık faaliyeti içinse 35. sınıf değerlendirilir.

Sadece internetten satış yapıyorum, 35. sınıf yeter mi?

Yetmez. 35. sınıf mağazacılık ve satış hizmetini korur, ürünün üzerindeki markayı değil. Kendi markanızı taşıyan kıyafet satıyorsanız 25. sınıfta tescil almanız gerekir. Yalnızca başka markaların ürünlerini satıyorsanız 35. sınıf çekirdek olabilir; iki modelin birlikte yürütüldüğü hâllerde her ikisi de değerlendirilmelidir.

Üretimi fasona veriyorum, yine de ürün sınıfı gerekir mi?

Evet. Ürünün hangi atölyede dikildiği sınıflandırmayı değiştirmez. Kıyafet sizin markanızla piyasaya sürülüyorsa 25. sınıfta koruma alınması gerekir. Fason üretim yaptıranların yalnızca satış hizmeti sınıfına güvenmesi, ürün üzerinde ortaya çıkacak bir çakışmada koruma boşluğu doğurur ve müdahale imkânını zayıflatır. Üretim sözleşmesinde marka kullanımının sınırlarının yazılı olması da yerinde olur.