EPO Nedir? Avrupa Patent Ofisi

EPO nedir sorusunun kısa yanıtı şudur: Avrupa Patent Sözleşmesi uyarınca kurulan ve tek bir başvuruyla birçok Avrupa ülkesinde patent veren ofistir.

EPO Nedir ve Nasıl Çalışır

Avrupa Patent Ofisi, Avrupa Patent Sözleşmesi ile kurulan uluslararası bir kuruluş olup üye ülkeler adına merkezî bir inceleme yürütür ve tek bir usulle Avrupa patenti verir. Başvuru sahibi ayrı ayrı ülkelere başvurmak yerine tek bir dosya açar; araştırma, yayın ve esasa ilişkin inceleme bu tek dosya üzerinden yapılır. Türkiye de Sözleşme'ye taraf olduğundan, Türkiye bu yolla korunacak ülkeler arasında yer alabilir.

Ofis bir Avrupa Birliği kurumu değildir; üyeliği Birlik üyeliğiyle örtüşmez ve Birlik dışındaki bazı ülkeler de Sözleşme'ye taraftır. Ayrıca marka ve tasarım işlemlerini yürüten Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi ile karıştırılmamalıdır; iki kuruluşun görev alanı, hukuki dayanağı ve usulleri farklıdır. Bu ayrım, hangi hakkın hangi ofis nezdinde talep edileceğinin belirlenmesinde belirleyicidir.

Verilen Patentin Ulusal Aşamada Valide Edilmesi

Avrupa patenti verildiğinde kendiliğinden her ülkede yürürlüğe girmez; korumanın istendiği her ülkede ayrıca geçerli kılınması, yani valide edilmesi gerekir. Validasyon, ilgili ülkenin mevzuatına göre gerekli bildirimin yapılmasını, çoğu ülkede metnin ya da istem takımının resmî dile çevrilerek sunulmasını ve gerektiğinde ücretlerin ödenmesini kapsar. Bu adım atılmazsa patent o ülke bakımından hüküm doğurmaz.

Validasyondan sonra Avrupa patenti, ilgili ülkede o ülkenin ulusal patentiyle aynı hükümlere tabi bir demet hâline gelir. Yıllık ücretler artık her ülkede ayrı ayrı ödenir, hükümsüzlük davaları ulusal mahkemelerde görülür ve ihlal iddiaları ulusal hukuka göre değerlendirilir. Türkiye'de patent koruma süresi başvuru tarihinden itibaren yirmi yıldır; bu süre Avrupa patentinin Türkiye ayağı bakımından da başvuru tarihinden hesaplanır.

Verilen Patente İtiraz Süreci

Avrupa patentinin verilmesinden sonra, merkezî nitelikte bir itiraz yolu bulunur; bu yolla üçüncü kişiler patentin tümüyle ya da kısmen ortadan kaldırılmasını Ofis nezdinde talep edebilir. İtiraz, verilme kararının yayımından sonra mevzuatta öngörülen süre içinde ve gerekçeli olarak yapılır. Yenilik ve buluş basamağının bulunmaması, buluşun yeterince açıklanmamış olması ya da kapsamın genişletilmesi başlıca gerekçelerdir.

Bu yolun cazip yanı, tek bir işlemle patentin bütün ülkelerdeki etkisini birlikte hedefleyebilmesidir; ülke ülke ayrı davalar açmaya göre hem daha derli toplu hem de daha öngörülebilirdir. İtiraz sonucunda patent olduğu gibi ayakta kalabilir, istemleri daraltılarak sürdürülebilir ya da tümüyle iptal edilebilir. Kararlara karşı Ofis bünyesindeki temyiz kurullarına başvurma imkânı da bulunur.

Birlik Patenti Ayrı Bir Yapıdır

Birlik patenti, Avrupa Birliği çerçevesinde kurulan ve katılan üye ülkelerde tek ve bölünmez etki doğuran ayrı bir sistemdir. Bu sistemde başvuru yine Avrupa Patent Ofisi nezdinde yürür; fark, patent verildikten sonra ortaya çıkar. Klasik yolda ülke ülke validasyon gerekirken, birlik etkisi talep edildiğinde koruma katılan ülkelerde tek bir bütün olarak doğar ve tek bir yerden yönetilir.

Türkiye, Avrupa Patent Sözleşmesi'ne taraf olmakla birlikte Avrupa Birliği üyesi olmadığından birlik patentinin kapsadığı ülkeler arasında yer almaz. Türkiye'de koruma istenmesi hâlinde klasik yol izlenir ve patentin Türkiye ayağı ayrıca geçerli kılınır. Ayrıca birlik patenti bakımından uyuşmazlıklar için öngörülen merkezî yargı yapısı da Türkiye bakımından geçerli değildir; Türkiye'deki davalar ulusal mahkemelerde görülmeye devam eder.

EPO ile TÜRKPATENT Arasındaki İlişki

Bir buluşun Türkiye'de korunması için iki yol vardır: doğrudan Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde ulusal başvuru yapmak ya da Avrupa patenti alıp bunu Türkiye bakımından geçerli kılmak. İkinci yolda inceleme Avrupa Patent Ofisi tarafından yürütülür; koruma Türkiye'de doğduktan sonra sicil işlemleri, yıllık ücretler ve devir gibi adımlar Kurum nezdinde yürür. Seçim, hedef ülke sayısına ve bütçeye göre değişir; birkaç ülke için ulusal başvurular, geniş bir coğrafya için merkezî yol öne çıkar.

Sıkça Sorulan Sorular

EPO nedir, hangi ülkeleri kapsar?

EPO, Avrupa Patent Sözleşmesi uyarınca kurulan ve üye ülkeler adına merkezî inceleme yaparak Avrupa patenti veren ofistir. Kapsamı Avrupa Birliği ile sınırlı değildir; Birlik dışındaki bazı ülkeler de Sözleşme'ye taraftır ve Türkiye bunlar arasında yer alır. Ayrıca genişletme ya da geçerlilik anlaşmalarıyla bazı ülkelerde de koruma talep edilebilir. Güncel ülke listesi Sözleşme'ye katılımlarla değişebilir.

Avrupa patenti Türkiye'de kendiliğinden geçerli olur mu?

Hayır. Avrupa patenti verildikten sonra, korumanın istendiği her ülkede ayrıca geçerli kılınması gerekir. Türkiye bakımından da validasyon işlemleri yapılmalı, mevzuatın aradığı çeviri ve bildirim yükümlülükleri yerine getirilmelidir. Bu adım atılmazsa patent Türkiye bakımından hüküm doğurmaz. Validasyondan sonra dosya ulusal patent gibi işlem görür ve yıllık ücretleri Kurum nezdinde ödenir.

Birlik patenti Türkiye için de geçerli mi?

Birlik patenti, Avrupa Birliği çerçevesinde kurulan ve yalnızca katılan Birlik üyesi ülkelerde tek ve bölünmez etki doğuran ayrı bir sistemdir. Türkiye Avrupa Patent Sözleşmesi tarafı olmakla birlikte Birlik üyesi olmadığından bu sistemin kapsamı dışındadır. Türkiye'de koruma isteniyorsa klasik yol izlenir ve patent Türkiye bakımından ayrıca geçerli kılınır. Uyuşmazlıklar da ulusal mahkemelerde görülür.