Alan Adı Kapma (Cybersquatting) ile Mücadele

Alan adı kapma, bir başkasına ait markanın izinsiz olarak alan adı biçiminde kaydedilmesidir; çözüm için uyuşmazlık çözüm yolu ile mahkeme yolu birlikte değerlendirilir.

Alan Adı Kapma Nedir ve Nasıl Ortaya Çıkar

Alan adı kapma, bir başkasına ait tescilli ya da tanınmış markanın hak sahibinin izni olmadan alan adı biçiminde kaydedilmesidir. Uygulamada bu kayıt genellikle adı hak sahibine satmak, rakip bir siteye trafik çekmek ya da markanın itibarından yararlanmak amacıyla yapılır. Marka ile alan adının birebir aynı olması şart değildir; karıştırılmaya yol açacak yazım farkları da aynı sonucu doğurur.

Sık görülen biçimler arasında markanın yanına genel bir kelime eklenmesi, harflerin yer değiştirmesi ya da yaygın yazım hatalarının kaydedilmesi, aynı adın farklı uzantılarla alınması ve süresi dolan alan adının hemen yeniden kaydedilmesi yer alır. Bu kayıtlar çoğu zaman içerik yayımlanmadan tutulur; boş sayfa ya da yalnızca reklam listesi gösteren siteler tipik göstergedir. Sürekli aynı kişi adına yapılan kayıtlar bu bakımdan dikkat çeker.

Kötü Niyet Göstergeleri Nelerdir

Alan adı uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen temel ölçüt, kaydın kötü niyetle yapılıp yapılmadığıdır. Kötü niyet doğrudan ispatlanamadığından dış göstergelerden çıkarılır. Alan adının hak sahibine ya da rakibine satılmak üzere teklif edilmesi, kayıt sahibinin o işaretle hiçbir meşru bağlantısının bulunmaması ve aynı kişinin başkalarına ait çok sayıda markayı alan adı olarak tutması bunların başında gelir.

Markanın tanınmışlık düzeyi ile kaydın marka tescilinden sonraki bir tarihte yapılmış olması da değerlendirmede etkilidir. Buna karşılık kayıt sahibinin adı veya unvanı o işaretle örtüşüyorsa, alan adı üzerinde gerçek bir ticari faaliyet yürütülüyorsa ya da işaret herkesin kullanımına açık genel bir kelimeden oluşuyorsa kötü niyet kabulü zorlaşır. Değerlendirme kaydın yapıldığı andaki koşullara göre yapılır.

Uyuşmazlık Çözüm Yolu ile Mahkeme Yolunun Karşılaştırılması

Alan adı kapma olaylarında iki temel yol vardır: alan adı sistemine özgü uyuşmazlık çözüm mekanizmaları ve genel mahkeme yolu. Uyuşmazlık çözüm yolu dosya üzerinden yürüyen, tarafların yazılı beyanlarına dayanan ve sonucunda alan adının devri ya da iptali ile sınırlı karar verilen bir usuldür. Hızlı olması ve sınır ötesi kayıtlarda doğrudan sonuç doğurması en güçlü yanıdır. Masrafı da genellikle dava yoluna göre daha sınırlı kalır.

Mahkeme yolu daha uzun sürer, ancak kapsamı geniştir. Alan adının devri yanında marka hakkına tecavüzün tespiti, kullanımın durdurulması, maddi ve manevi tazminat ile kararın ilanı istenebilir. Uyuşmazlık çözüm yolundan sonuç alınamaması mahkemeye başvurmaya engel değildir. Zarar ciddi boyuttaysa ya da kayıt sahibi kullanımı ısrarla sürdürüyorsa mahkeme yolu öne çıkar. Bazı olaylarda iki yol arka arkaya işletilir.

.tr Uzantılı Alan Adlarında İşleyiş

Ülke kodlu .tr uzantılı alan adları kendi kuralları çerçevesinde tahsis edilir ve bu adlar bakımından ayrı bir uyuşmazlık çözüm düzeni öngörülmüştür. Başvuru, belirlenen hizmet sağlayıcılar üzerinden yapılır ve hakem heyeti dosya üzerinden karar verir. İnceleme; alan adının başvurucunun hakkıyla benzerliği, kayıt sahibinin meşru bir hakkının bulunup bulunmadığı ve kötü niyet ölçütleri çerçevesinde yürütülür.

Bazı .tr alt uzantılarında tahsisin belgeye bağlı olması, marka ya da ticaret unvanı sahiplerine baştan bir avantaj sağlar. Yine de belgeye bağlı olmayan uzantılarda ilk gelen alır kuralı işlediğinden, markanın ilgili uzantılarda erkenden kaydedilmesi en pratik korumadır. Hakem heyeti kararına karşı mahkemeye başvurma imkânı saklıdır ve bu yol tazminat taleplerini ortadan kaldırmaz.

Önleyici Tedbir: Savunma Amaçlı Kayıt ve İzleme

Alan adı uyuşmazlıklarında en ucuz çözüm, uyuşmazlık doğmadan alınan önlemlerdir. Marka tescil edilirken aynı işaretin yaygın uzantılarda ve ülkemizde kullanılan uzantılarda savunma amacıyla kaydedilmesi, sonradan yürütülecek bir devir sürecinin maliyetinin çok altında kalır. Kayıtların süresi izlenmeli, yenileme tarihleri takvime bağlanmalı ve yeni kaydedilen alan adları düzenli olarak taranmalıdır. Buradaki genel bilgi hukuki görüş yerine geçmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Alan adı kapma nedir?

Alan adı kapma, bir başkasına ait tescilli ya da tanınmış markanın izinsiz olarak alan adı biçiminde kaydedilmesidir. Amaç genellikle adı hak sahibine satmak, trafiği başka bir siteye yönlendirmek ya da markanın bilinirliğinden yararlanmaktır. Karıştırılmaya yol açacak yazım farkları ve farklı uzantılarla yapılan kayıtlar da bu kapsamda değerlendirilir.

Markamla aynı alan adını başkası kaydettiyse ne yapmalıyım?

Önce kaydın tarihi, kayıt sahibine ilişkin bilgiler ve sitede yayımlanan içerik tarihli biçimde belgelenir. Ardından alan adı uyuşmazlık çözüm mekanizmasına başvurularak devir ya da iptal istenebilir; aynı anda ihtarname gönderilmesi de mümkündür. Zarar doğmuşsa marka hakkına tecavüz nedeniyle mahkemede tazminat talep edilebilir.

.tr uzantılı alan adı uyuşmazlığı nasıl çözülür?

Bu adlar için öngörülen uyuşmazlık çözüm düzeni işletilir; başvuru belirlenen hizmet sağlayıcı üzerinden yapılır ve hakem heyeti dosya üzerinden karar verir. İnceleme benzerlik, kayıt sahibinin meşru hakkı ve kötü niyet ölçütlerine dayanır. Verilen karar alan adının devri ya da iptaliyle sınırlıdır; tazminat için ayrıca mahkemeye başvurulması gerekir.